วุ้นตาเสื่อมคืออะไรและอันตรายไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

มองผนังสีขาวหรือท้องฟ้าสว่าง ๆ แล้วเห็นจุดดำเล็ก ๆ ลอยผ่านสายตา พอกลอกตาตาม จุดนั้นก็เหมือนจะขยับหนีไปด้วย หลายคนเจอภาพแบบนี้เป็นครั้งแรกแล้วสงสัยว่าเกิดอะไรขึ้นกับดวงตา

อาการดังกล่าวอาจเกี่ยวข้องกับ วุ้นตาเสื่อม ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงของวุ้นใสภายในลูกตาเมื่ออายุมากขึ้น โดยส่วนใหญ่มักไม่ร้ายแรง แต่จุดลอยที่เกิดขึ้นใหม่หรือเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วอาจเป็นสัญญาณของจอประสาทตาฉีกขาดหรือหลุดลอกได้ จึงไม่ควรวินิจฉัยด้วยตัวเอง

ทำไมจึงเห็นจุดลอยไปมา?

ภายในลูกตามีวุ้นใสช่วยเติมพื้นที่ระหว่างเลนส์ตากับจอประสาทตา เมื่ออายุมากขึ้น เนื้อวุ้นอาจเหลวลงและเส้นใยบางส่วนจับตัวเป็นกลุ่ม เงาของเส้นใยที่ทอดลงบนจอประสาทตาทำให้เห็นเป็นจุด เส้นหยัก หยากไย่ หรือวงลอยไปมา มักสังเกตได้ง่ายเมื่อมองพื้นหลังสว่าง

บางครั้งวุ้นตาหดตัวและแยกจากผิวจอประสาทตา เรียกว่า วุ้นตาลอกตัว ซึ่งพบได้ตามวัยและส่วนใหญ่ไม่ทำให้เกิดปัญหาร้ายแรง แต่ในบางรายแรงดึงอาจทำให้จอประสาทตาฉีกขาดได้ ส่วนจุดลอยก็อาจเกิดจากสาเหตุอื่น เช่น การอักเสบหรือเลือดออกภายในตา จึงต้องตรวจเพื่อแยกสาเหตุ

อาการแบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล?

หากมีอาการต่อไปนี้ ให้รีบพบจักษุแพทย์หรือไปห้องฉุกเฉินทันที เพราะอาจเกี่ยวข้องกับจอประสาทตาฉีกขาดหรือหลุดลอก

• เห็นจุดหรือหยากไย่ลอยเพิ่มขึ้นมากอย่างฉับพลัน

• เห็นแสงวาบ โดยเฉพาะบริเวณหางตา

• เห็นเงาดำคล้ายม่านบังส่วนหนึ่งของภาพ

• การมองเห็นลดลงหรือสูญเสียลานสายตาอย่างฉับพลัน

จอประสาทตาหลุดลอกเป็นภาวะฉุกเฉิน การรักษาอย่างรวดเร็วช่วยเพิ่มโอกาสรักษาการมองเห็นไว้ได้ แม้จุดลอยเพิ่งเกิดขึ้นโดยไม่มีอาการอื่น ก็ควรติดต่อจักษุแพทย์เพื่อตรวจประเมิน ไม่ควรรอดูเองว่าเป็นวุ้นตาเสื่อมแน่นอน

ตรวจและรักษาอย่างไร?

จักษุแพทย์อาจหยอดยาขยายม่านตาแล้วตรวจภายในตาและจอประสาทตาเพื่อหารอยฉีกขาดหรือสาเหตุอื่น หลังตรวจตามัวและไวต่อแสงได้ชั่วคราว จึงควรเตรียมแว่นกันแดดและวางแผนการเดินทางกลับ

ถ้าตรวจแล้วพบเพียงวุ้นตาเปลี่ยนแปลงโดยไม่มีภาวะแทรกซ้อน หลายคนไม่จำเป็นต้องรักษา จุดลอยอาจยังอยู่แต่สังเกตเห็นน้อยลงเมื่อเวลาผ่านไป หากรบกวนการใช้ชีวิตมาก จักษุแพทย์อาจพิจารณาทางเลือก เช่น การผ่าตัดวุ้นตา ซึ่งมีความเสี่ยงและต้องชั่งน้ำหนักเป็นรายบุคคล

หากพบรอยฉีกขาดของจอประสาทตา แพทย์อาจรักษาด้วยเลเซอร์หรือการจี้เย็นเพื่อช่วยลดโอกาสเกิดจอประสาทตาหลุดลอก ส่วนการรักษาจอประสาทตาที่หลุดลอกแล้วอาจต้องผ่าตัดตามความเหมาะสม

แม้เคยตรวจและได้รับแจ้งว่าเป็นวุ้นตาเสื่อมแล้ว หากภายหลังจุดลอยเพิ่มขึ้น แสงวาบมากขึ้น หรือมีเงาม่านบังสายตา ให้กลับไปพบแพทย์ทันที เพราะอาการที่เปลี่ยนไปอาจต้องตรวจซ้ำ