ไอแบบไหนควรไปหาหมอ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เริ่มจากไอหลังเป็นหวัด ผ่านไปหลายวันไข้หายแล้ว แต่พอตกกลางคืนยังไอจนสะดุ้งตื่น บางคนจิบน้ำแล้วทุเลา บางคนไอหนักขึ้นเรื่อย ๆ จนเริ่มไม่แน่ใจว่าควรรอให้หายเองหรือไปตรวจ

อาการไอเป็นวิธีที่ร่างกายช่วยขับเสมหะหรือสิ่งระคายเคืองออกจากทางเดินหายใจ หลังติดเชื้อทางเดินหายใจ อาการไออาจค่อย ๆ ดีขึ้นได้ภายใน 3–4 สัปดาห์ แต่ระยะเวลาไม่ใช่สิ่งเดียวที่ต้องดู อาการอื่นที่เกิดร่วมกันก็สำคัญเช่นกัน

ถ้าไอร่วมกับหายใจลำบาก เจ็บหน้าอกรุนแรง หรือไอออกมาเป็นเลือดมาก ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ส่วนเลือดที่ปนเสมหะแม้เพียงเล็กน้อยก็ควรพบแพทย์โดยเร็ว และหากไอนานเกิน 3 สัปดาห์ควรนัดตรวจ แม้จะไม่มีอาการรุนแรงก็ตาม

อาการที่ไม่ควรรอดูเอง

หายใจไม่ออก หอบมากจนพูดเป็นประโยคไม่ได้ เจ็บหรือแน่นหน้าอกรุนแรง ซึมสับสน หรือไอเป็นเลือดมาก เป็นสัญญาณที่ต้องรับการประเมินฉุกเฉิน ในประเทศไทยโทร 1669 เพื่อขอความช่วยเหลือได้

หากไอมีเลือดปนเป็นจุดหรือเป็นเส้น แม้ปริมาณไม่มาก ก็ควรไปพบแพทย์โดยเร็ว ถ้ามีเลือดปนร่วมกับหายใจลำบาก เจ็บหน้าอก หรือหัวใจเต้นเร็วมาก ให้ไปฉุกเฉินทันที เพราะจำเป็นต้องตรวจหาสาเหตุ

ควรรีบติดต่อแพทย์เมื่อไอหนักขึ้นอย่างรวดเร็ว ไอจนหยุดไม่ได้ เจ็บหน้าอกเวลาไอหรือหายใจ รู้สึกป่วยมาก หรือมีไข้และอาการไอที่เคยดีขึ้นแล้วกลับแย่ลง ไม่จำเป็นต้องรอให้ครบ 3 สัปดาห์

ไอนานเกิน 3 สัปดาห์ควรตรวจอะไร

อาการไอที่ยืดเยื้ออาจมีหลายสาเหตุ เช่น อาการค้างหลังติดเชื้อ น้ำมูกไหลลงคอ หอบหืด หรือกรดไหลย้อน บางครั้งอาจเกี่ยวข้องกับวัณโรคหรือโรคปอดชนิดอื่น จึงบอกสาเหตุจากเสียงไอเพียงอย่างเดียวไม่ได้

ถ้ามีน้ำหนักลดโดยไม่ได้ตั้งใจ เหงื่อออกมากตอนกลางคืน เสียงแหบนาน หรือมีประวัติสัมผัสผู้ป่วยวัณโรค ควรแจ้งแพทย์ด้วย ผู้สูงอายุ ผู้มีโรคหัวใจหรือโรคปอด และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ ควรปรึกษาแพทย์เร็วขึ้นเมื่อมีอาการหรืออาการแย่ลง

เวลาไปตรวจ ลองจำให้ได้ว่าเริ่มไอเมื่อไร ไอแห้งหรือมีเสมหะ มีไข้หรือหอบร่วมด้วยหรือไม่ อะไรทำให้ไอมากขึ้น รวมถึงยาที่ใช้อยู่และประวัติสูบบุหรี่ แพทย์อาจฟังเสียงปอดและพิจารณาตรวจเพิ่มเติม เช่น เอกซเรย์หรือตรวจเสมหะตามอาการ

ระหว่างพักดูอาการทำอะไรได้บ้าง

หากไอไม่รุนแรง หายใจปกติ และไม่มีสัญญาณอันตราย ให้พักผ่อน ดื่มน้ำให้เพียงพอ และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่หรือสิ่งที่กระตุ้นให้ไอ เครื่องดื่มอุ่นผสมน้ำผึ้งอาจช่วยบรรเทาอาการได้ แต่ห้ามให้น้ำผึ้งเด็กอายุต่ำกว่า 1 ปี

ยาปฏิชีวนะไม่ได้ช่วยรักษาการติดเชื้อไวรัสทั่วไป และไม่ใช่ยาแก้ไอทุกชนิด จึงไม่ควรซื้อกินเองโดยคิดว่าจะทำให้หายเร็วขึ้น หากต้องการใช้ยาบรรเทาอาการ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ก่อน

อาการไอส่วนใหญ่ค่อย ๆ ดีขึ้นได้ แต่ถ้าอาการเปลี่ยนไปในทางแย่ลง มีเลือดปน หรือเริ่มหายใจลำบาก ให้ใช้ความรุนแรงของอาการเป็นตัวตัดสินว่าจะต้องรีบไปพบแพทย์แค่ไหน อย่ารอเพียงเพราะยังไอไม่ครบสามสัปดาห์