นกฮูกกลอกตาได้หรือไม่

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

นกฮูกเกาะนิ่งอยู่บนกิ่งไม้ พอมีเสียงดังมาจากด้านข้าง มันก็หันหน้าตามทันที ส่วนลำตัวยังแทบไม่ขยับ ภาพแบบนี้ทำให้สงสัยว่า ทำไมนกถึงต้องหันหัวไปด้วยทุกครั้งที่อยากมองทางอื่น

ถ้าเป็นคน เราสามารถเหลือบตาไปทางซ้ายหรือขวาโดยไม่ต้องขยับศีรษะ ดวงตาของนกฮูกกลับมีโครงสร้างต่างออกไป และวิธีที่มันเปลี่ยนทิศทางการมองก็สัมพันธ์กับรูปร่างของดวงตาคู่นั้นโดยตรง

นกฮูกกลอกตาในเบ้าตาไม่ได้เหมือนคน ดวงตาของมันแทบอยู่นิ่งกับที่ จึงต้องหันศีรษะเมื่อต้องการมองไปทางอื่น องค์กรศึกษานก British Trust for Ornithology อธิบายว่าดวงตาถูกพยุงอยู่ภายในโครงสร้างแข็งที่มีลักษณะคล้ายท่อ ทำให้เคลื่อนไหวได้จำกัดมาก

ดวงตาที่ลึกเข้าไปในกะโหลก

จากภายนอกเราเห็นดวงตานกฮูกเป็นวงกลมโต แต่ตัวดวงตามีลักษณะยาวคล้ายท่อ และมีวงกระดูกช่วยพยุงรูปร่างเอาไว้ งานศึกษาทางกายวิภาคของนกเค้าแมวหูยาวพบโครงสร้างกระดูกบริเวณตาที่มีส่วนหน้าคล้ายท่อ ความยาวและความแข็งของโครงสร้างนี้ช่วยให้เข้าใจว่าเหตุใดการหมุนดวงตาภายในเบ้าจึงทำได้จำกัด

หันหัวได้ไกล แต่ไม่ครบรอบ

คอของนกฮูกยืดหยุ่นมาก นกฮูกหลายชนิดหันศีรษะไปได้ไกลประมาณ 270 องศาในแต่ละทิศทาง ช่วยให้มองไปด้านหลังได้โดยไม่ต้องหมุนตัวตาม ตัวเลขนี้ไม่ได้หมายความว่ามันหมุนหัวเป็นวงกลมครบ 360 องศา หรือหมุนวนต่อเนื่องได้

ลองเทียบกับคนที่นั่งอยู่บนเก้าอี้ หากมีใครเรียกจากด้านข้าง เราอาจเหลือบตาไปก่อนแล้วค่อยหันหน้า ส่วนนกฮูกต้องหันศีรษะเพื่อเปลี่ยนทิศทางที่ดวงตาชี้ไป วิธีนี้ช่วยให้มันติดตามสิ่งที่สนใจขณะเกาะอยู่กับที่ได้

ตาโตช่วยเรื่องแสง

นกฮูกหลายชนิดออกหากินในช่วงแสงน้อย ดวงตาขนาดใหญ่และรูปร่างที่ยาวช่วยให้เกิดภาพสว่างบนจอตา ซึ่งเป็นประโยชน์เมื่อแสงมีจำกัด ดวงตาทั้งสองยังหันมาทางด้านหน้า ทำให้บริเวณที่ตาแต่ละข้างมองเห็นซ้อนทับกัน ช่วยในการกะระยะของสิ่งที่อยู่ตรงหน้า

ถึงจะมองในที่แสงน้อยได้ดี นกฮูกก็ไม่ได้มองเห็นโดยไม่ต้องมีแสงเลย และความสามารถของแต่ละชนิดย่อมต่างกันตามถิ่นอาศัยและช่วงเวลาหากิน บางชนิดใช้การได้ยินช่วยค้นหาเหยื่อด้วย

ดังนั้น ภาพนกฮูกหันหน้าตามเสียงจึงมีเหตุผลทางกายวิภาคอยู่เบื้องหลัง ดวงตาที่แทบไม่ขยับกับคอที่หมุนได้กว้างทำงานร่วมกัน ช่วยให้มันเปลี่ยนมุมมองขณะเฝ้าสังเกตสิ่งรอบตัว