สไปโนซอรัสใช้ชีวิตใกล้น้ำอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กระดูกสันหลังที่ยื่นสูงเป็นแผงทำให้สไปโนซอรัสมีรูปร่างสะดุดตา แต่ส่วนหัวของมันก็ชวนให้หยุดมองไม่แพ้กัน ปากยาวเรียวและฟันแหลมทรงกรวยดูคล้ายจระเข้ จนเกิดคำถามว่าไดโนเสาร์กินเนื้อชนิดนี้ใช้ชีวิตอยู่ใกล้น้ำแบบไหน

สไปโนซอรัสอาศัยอยู่ในแอฟริกาเหนือช่วงปลายยุคครีเทเชียส ซากที่พบช่วยให้นักบรรพชีวินวิทยาประกอบภาพของสัตว์ชนิดนี้ขึ้นทีละส่วน ทั้งกะโหลก กระดูกขา และหาง แต่กระดูกไม่ได้บันทึกพฤติกรรมไว้ตรง ๆ นักวิจัยจึงต้องนำรูปร่างของมันไปเปรียบเทียบกับสัตว์ชนิดอื่นด้วย

หลักฐานสนับสนุนว่าสไปโนซอรัสผูกพันกับแหล่งน้ำและกินปลา ส่วนคำถามว่ามันดำน้ำไล่จับเหยื่อ หรือจับปลาในน้ำตื้นเป็นหลัก ยังมีนักวิจัยเสนอคำอธิบายต่างกัน

ปากยาวบอกอะไรได้บ้าง

ขากรรไกรที่ยาวและแคบมีฟันทรงกรวยเรียงอยู่ ลักษณะนี้คล้ายสัตว์นักล่าที่จับปลา ฟันช่วยยึดเหยื่อที่ลื่นได้ ขณะที่รูปปากให้เบาะแสเรื่องอาหาร แต่ลำพังรูปร่างกะโหลกยังบอกไม่ได้ว่ามันต้องดำลงไปจับปลาหรือรออยู่ริมฝั่ง

ความคล้ายจระเข้ก็ไม่ได้หมายความว่าสไปโนซอรัสเป็นญาติใกล้ชิดของจระเข้ในแบบที่เห็นจากรูปร่าง ทั้งสองกลุ่มมีลักษณะบางอย่างคล้ายกันได้จากการปรับตัวเกี่ยวกับอาหารและสภาพแวดล้อม

กระดูกเนื้อแน่นกับการดำน้ำ

งานวิจัยในวารสาร Nature ปี 2022 เปรียบเทียบเนื้อกระดูกของสัตว์หลายชนิด และพบว่ากระดูกบางส่วนของสไปโนซอรัสมีเนื้อแน่น ผู้วิจัยเสนอว่าลักษณะนี้อาจช่วยถ่วงร่างกายขณะจมอยู่ใต้น้ำ จึงสนับสนุนแนวคิดว่ามันหาอาหารใต้น้ำได้

แต่เนื้อกระดูกแน่นเพียงอย่างเดียวไม่ใช่หลักฐานเด็ดขาดว่าสัตว์ตัวหนึ่งดำน้ำเก่ง กระดูกของสัตว์บกขนาดใหญ่ก็อาจแน่นเพื่อรองรับน้ำหนักได้เช่นกัน ส่วนรูปร่างทั้งตัวและช่องอากาศในร่างกายก็มีผลต่อการลอยตัว

ปี 2024 งานในวารสาร PLOS ONE ตรวจสอบข้อมูลและวิธีวิเคราะห์ของงานก่อนหน้าอีกครั้ง ผู้วิจัยตั้งข้อสังเกตเรื่องการจัดกลุ่มสัตว์ ตัวอย่าง และวิธีทางสถิติ พร้อมเห็นว่าข้อมูลชุดนั้นยังไม่เพียงพอจะสรุปวิธีหาอาหารใต้น้ำได้ นักวิจัยจากงานปี 2022 ยังคงเห็นว่ากระดูกและหลักฐานทางกายวิภาคสนับสนุนความสามารถในการจมตัวลงไปหาอาหาร

หางช่วยตอบคำถามได้แค่ไหน

ซากหางที่อธิบายไว้ในปี 2020 มีส่วนของกระดูกสันหลังยื่นยาว ทำให้หางมีรูปทรงสูงคล้ายครีบ นักวิจัยกลุ่มหนึ่งเสนอว่าหางอาจช่วยขับเคลื่อนในน้ำ ขณะที่อีกกลุ่มใช้แบบจำลองร่างกายแล้วเสนอว่าการทรงตัวและแรงต้านน้ำอาจจำกัดความสามารถในการว่ายไล่เหยื่อ

ภาพสไปโนซอรัสจึงมีทั้งส่วนที่พอเห็นชัดและส่วนที่ยังถกเถียงกันอยู่ มันเป็นไดโนเสาร์ที่มีลักษณะเกี่ยวข้องกับการหาอาหารในแหล่งน้ำ แต่การวาดภาพว่ามันว่ายไล่ปลาตลอดเวลา หรือยืนจับปลาอยู่ริมฝั่งเท่านั้น ยังเป็นการเลือกคำอธิบายที่หลักฐานซากดึกดำบรรพ์ไม่อาจยืนยันได้ครบทุกขั้น