แรคคูนเปิดกลอนและจำวิธีแก้ปัญหาได้นานแค่ไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ฝาถังที่ปิดไว้ตอนเย็นเปิดอ้าอยู่ในตอนเช้า เศษอาหารกระจายบนพื้น ส่วนผู้ต้องสงสัยมีหางเป็นปล้องและรอยดำรอบดวงตา ถ้าเคยเห็นแรคคูนใช้ขาหน้าจับสิ่งของ ภาพแบบนี้อาจทำให้สงสัยว่ามันแค่บังเอิญเปิดได้ หรือเรียนรู้วิธีเปิดแล้วจำเอาไว้

คำตอบจากงานวิจัยคือ แรคคูนบางตัวเรียนรู้ที่จะเปิดกลอนและแก้โจทย์เพื่อเข้าถึงอาหารได้จริง ส่วนเรื่องความจำ มีหลักฐานว่าบางตัวรักษาทักษะไว้ได้ข้ามปี แต่คำกล่าวว่าจำวิธีเปิดกลอนที่ซับซ้อนได้หลายปีนั้น ยังสรุปจากงานที่ตรวจสอบได้ตรง ๆ ไม่ชัดเจน

กลอนที่นักวิจัยใช้ก็เป็นกลไกในกล่องปริศนาที่ออกแบบเพื่อการทดลอง ไม่ได้หมายความว่าแรคคูนทุกตัวจะไขแม่กุญแจหรือเปิดระบบล็อกทุกชนิดได้

อาหารหนึ่งชิ้นกับกล่องหลายวิธีเปิด

งานวิจัยที่ตีพิมพ์ในปี 2024 ศึกษาแรคคูนป่าโดยใช้กล่องปริศนาที่มีกลอนหลายรูปแบบ สัตว์ต้องจัดการกับกลไกเพื่อเปิดช่องและหยิบอาหารออกมา นักวิจัยพบว่าพวกมันใช้วิธีแก้ปัญหาแตกต่างกัน และความสามารถก็แตกต่างกันในแต่ละตัว

แรคคูนตัวเมียตัวหนึ่งซึ่งนักวิจัยเรียกว่า Willowherb ได้พบกล่องชนิดเดียวกันทั้งในปี 2016 และ 2017 ครั้งแรกมันใช้เวลามากกว่า 31 วินาทีกว่าจะเปิดประตูบานแรกได้ แต่ในการทดสอบปีถัดมาใช้เวลาไม่ถึง 5 วินาที ผลนี้เป็นตัวอย่างที่สนับสนุนว่ามันยังจำวิธีจัดการกลอนแนวนอนได้หลังผ่านช่วงเวลายาวนาน อย่างไรก็ตาม นี่เป็นผลจากสัตว์ตัวเดียวในเงื่อนไขนั้น จึงใช้แทนแรคคูนทั้งหมดไม่ได้

อีกงานหนึ่งศึกษาการหาอาหารของแรคคูนป่าตลอดสามฤดูกาล โดยใช้โจทย์สองแบบที่มีความยากต่างกัน เมื่อได้ลองซ้ำ โอกาสแก้โจทย์สำเร็จเพิ่มขึ้น และผลการเรียนรู้ยังปรากฏในการทดสอบข้ามปีด้วย

จุดที่ต้องแยกกันคือ การทดลองกินเวลาสามปีไม่ได้แปลว่าสัตว์แต่ละตัวจำโจทย์ได้นานสามปี งานดังกล่าวมีแรคคูนเพียง 16 ตัวที่เข้าร่วมในปีต่อเนื่องกัน นักวิจัยอธิบายว่าช่วงเวลาที่ตรวจสอบความจำกินเวลาหลายเดือน และเฉลี่ยใกล้หนึ่งปี

เรื่องนี้สอดคล้องกับงานเก่าของ H. B. Davis ที่ทดสอบแรคคูนกับกล่องและกลไกต่าง ๆ โดยมีการทดสอบซ้ำหลังเว้นไป 286 วัน งานยุคหลังจึงยกหลักฐานนี้มาประกอบข้อสังเกตเรื่องความจำระยะยาว แต่ระยะเวลานั้นก็ยังไม่ใช่หลักฐานตรง ๆ ว่าจำวิธีเปิดกลอนเดิมได้สามปี

ความคล่องของขาหน้าช่วยให้แรคคูนสำรวจ ดึง และขยับชิ้นส่วนได้ ขณะเดียวกันการลองซ้ำและผลตอบแทนอย่างอาหารก็เปิดโอกาสให้มันเรียนรู้ว่าการกระทำแบบไหนพาไปถึงของกินได้ การเปิดกล่องสำเร็วจึงเป็นพฤติกรรมที่น่าสนใจ โดยไม่จำเป็นต้องตีความว่ามันเข้าใจกลไกเหมือนช่างกุญแจ

สำหรับคนที่อาศัยในพื้นที่ซึ่งมีแรคคูน การเก็บอาหารและขยะในภาชนะที่ปิดแน่นช่วยลดสิ่งดึงดูดได้ เพราะเมื่อสัตว์เข้าถึงอาหารจากจุดหนึ่งได้ซ้ำ ๆ มันก็มีโอกาสกลับมาสำรวจอีก

ดังนั้นชื่อเสียงเรื่องความช่างแกะของแรคคูนมีหลักฐานรองรับ โดยเฉพาะการเปิดกลอนในโจทย์ทดลองและการจำทักษะข้ามปี เพียงแต่ตัวเลขหลายปีควรดูให้ชัดก่อนว่าเป็นความจำชนิดไหน และทดลองกับโจทย์แบบใด