เหล้าทำให้สมองเสื่อมได้ไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หลังคืนสังสรรค์ บางคนตื่นขึ้นมาแล้วนึกไม่ออกว่ากลับบ้านตอนไหน หรือคุยอะไรกับเพื่อนไปบ้าง พอสร่างเมาก็อดสงสัยไม่ได้ว่า ความจำที่หายไปนั้นเป็นเพียงผลชั่วคราว หรือเป็นสัญญาณว่าสมองกำลังเสื่อม

แอลกอฮอล์มีผลต่อสมองตั้งแต่ขณะดื่ม ทั้งเรื่องการทรงตัว การตัดสินใจ และการสร้างความทรงจำ แต่คำว่าเมาจนจำไม่ได้กับภาวะสมองเสื่อมมีความหมายต่างกัน

การดื่มหนักต่อเนื่องเป็นเวลานานเพิ่มความเสี่ยงต่อความเสียหายของสมองและภาวะสมองเสื่อมได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าทุกคนที่เคยดื่มเหล้าจะเป็นสมองเสื่อม และอาการหลงลืมก็อาจมีสาเหตุอื่นได้เช่นกัน

เมาแล้วจำไม่ได้ ต่างจากสมองเสื่อมอย่างไร

อาการที่เรียกกันว่าเมาแล้วความจำขาดช่วง หรือแบล็กเอาต์ เกิดเมื่อแอลกอฮอล์รบกวนการสร้างความทรงจำใหม่ คนคนนั้นอาจยังพูดคุยหรือทำกิจกรรมได้ แต่ภายหลังกลับจำบางช่วงไม่ได้ อาการนี้ไม่ใช่หลักฐานว่ามีภาวะสมองเสื่อม แต่เป็นสัญญาณว่าการดื่มครั้งนั้นมีความเสี่ยง

ส่วนภาวะสมองเสื่อมเป็นกลุ่มอาการที่ความจำ ความคิด หรือความสามารถด้านอื่นถดถอยจนกระทบการใช้ชีวิต เช่น จัดการเงินที่เคยทำได้ลำบาก หลงทางในที่คุ้นเคย หรือมีปัญหาในการทำงาน องค์การอนามัยโลกระบุว่าการใช้แอลกอฮอล์อย่างเป็นอันตรายเป็นสาเหตุหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับภาวะนี้ได้

ทำไมการดื่มหนักจึงกระทบสมอง

สถาบันด้านแอลกอฮอล์และพิษสุราแห่งสหรัฐฯ อธิบายว่า การดื่มหนักเป็นเวลานานทำให้เซลล์ประสาทเปลี่ยนแปลง และอาจกระทบการทำงานของสมอง นอกจากนี้ การดื่มหนักยังเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคหลอดเลือดสมองและปัญหาสุขภาพอื่นที่ส่งผลต่อสมองได้

บางคนที่ดื่มหนักเป็นเวลานานกินอาหารได้น้อยหรือดูดซึมสารอาหารผิดปกติ จนขาดวิตามินบี 1 ซึ่งอาจนำไปสู่กลุ่มอาการเวอร์นิเก–คอร์ซาคอฟฟ์ อันเกี่ยวข้องกับความสับสนและปัญหาความจำรุนแรงได้ หากมีอาการสับสน เดินเซ หรือมองเห็นผิดปกติ ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะต้องได้รับการประเมินและรักษาโดยเร็ว

หยุดดื่มแล้วดีขึ้นได้ไหม

การหยุดดื่มช่วยให้การทำงานของสมองบางส่วนดีขึ้นได้เมื่อเวลาผ่านไป แต่ความเสียหายบางอย่างอาจคงอยู่ ผลลัพธ์ขึ้นอยู่กับอาการและสาเหตุที่แพทย์ตรวจพบ จึงควรไปพบแพทย์หากความจำแย่ลงต่อเนื่อง แม้จะลดหรือหยุดดื่มแล้ว

หากดื่มหนักเป็นประจำหรือเคยมีอาการถอนสุรา อย่าหยุดดื่มกะทันหันโดยไม่ได้ปรึกษาแพทย์ เพราะอาการถอนอาจรุนแรงถึงขั้นชักได้ แพทย์ช่วยวางแผนลดหรือหยุดดื่มอย่างปลอดภัยและประเมินภาวะขาดสารอาหารได้

สำหรับคนที่ไม่ได้ดื่ม ไม่มีเหตุผลด้านสุขภาพสมองที่ต้องเริ่มดื่ม ส่วนคนที่ดื่มอยู่ การลดหรือหยุดดื่มเป็นทางเลือกที่ช่วยลดความเสี่ยงต่อสุขภาพได้ ควบคู่กับการนอนให้พอ ออกกำลังกาย และดูแลความดันโลหิต

ถ้าคนใกล้ตัวเริ่มหลงลืมจนกระทบชีวิตประจำวัน ชวนไปพบแพทย์เพื่อหาสาเหตุได้ แม้มีประวัติดื่มเหล้า ก็ไม่ควรสรุปเองว่าเหล้าเป็นสาเหตุเพียงอย่างเดียว เพราะบางภาวะรักษาได้และควรได้รับการตรวจตั้งแต่เนิ่น ๆ