สีของอุจจาระบอกอะไรเกี่ยวกับสุขภาพได้บ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

บางวันก้มมองก่อนกดชักโครกแล้วตกใจ สีที่เห็นไม่เหมือนทุกวัน เมื่อวานกินอะไรไปนะ หรือร่างกายกำลังส่งสัญญาณว่ามีอะไรผิดปกติ?

สีอุจจาระเปลี่ยนได้จากอาหาร ยา และการทำงานของระบบย่อยอาหาร สีเพียงอย่างเดียวจึงยังบอกชื่อโรคไม่ได้ แต่บางสีช่วยเตือนให้เราไปตรวจหาสาเหตุได้เร็วขึ้น โดยเฉพาะสีดำคล้ายยางมะตอย สีแดงที่อาจเป็นเลือด และสีซีดคล้ายดินเหนียว

สีน้ำตาล: สีที่พบได้ตามปกติ

อุจจาระสีน้ำตาลอ่อนถึงน้ำตาลเข้มพบได้ตามปกติ สีส่วนหนึ่งมาจากน้ำดีซึ่งสร้างโดยตับและช่วยย่อยไขมัน ระหว่างเดินทางผ่านลำไส้ สารในน้ำดีจะเปลี่ยนแปลงจนทำให้อุจจาระมีสีน้ำตาล เฉดสีแต่ละวันอาจต่างกันได้ตามอาหารที่กิน

สีเขียว: ลองนึกถึงอาหารและอาการร่วม

ผักใบเขียว สีผสมอาหาร ยาบางชนิด หรืออาหารเสริมธาตุเหล็กอาจทำให้อุจจาระออกสีเขียวได้ อีกกรณีคือเมื่อท้องเสีย อาหารเคลื่อนผ่านลำไส้เร็วขึ้น สีของน้ำดีจึงอาจเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาลไม่ทัน หากสีเขียวเกิดร่วมกับท้องเสียต่อเนื่อง มีไข้ ปวดท้อง หรือมีอาการขาดน้ำ ควรพบแพทย์

สีแดง: อาจเป็นอาหารหรือเลือด

บีตรูตและอาหารที่มีสีแดงอาจทำให้อุจจาระเปลี่ยนสีได้ แต่เลือดสดบนกระดาษชำระ เคลือบอุจจาระ หรือปนออกมาก็อาจเกิดจากเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนล่าง สาเหตุมีตั้งแต่ริดสีดวงทวาร แผลปริที่ทวารหนัก ไปจนถึงลำไส้อักเสบ ติ่งเนื้อ หรือมะเร็งลำไส้

อย่าเพิ่งสรุปว่าเป็นริดสีดวงเพียงเพราะเคยเป็นมาก่อน หากเห็นเลือดหรือสงสัยว่าเป็นเลือดควรพบแพทย์โดยเร็ว โดยเฉพาะเมื่อไม่แน่ใจว่าสีแดงมาจากอาหารหรือไม่ ถ้าเลือดออกมาก ไม่หยุด หรือมีหน้ามืดร่วมด้วย ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที

สีดำ: ดูลักษณะร่วมด้วย

ธาตุเหล็กและยาที่มีบิสมัทบางชนิดทำให้อุจจาระดำได้ แต่สีดำสนิท เหนียวคล้ายยางมะตอย อาจเกิดจากเลือดออกในทางเดินอาหารส่วนต้น เช่น กระเพาะอาหารหรือหลอดอาหาร หากถ่ายดำลักษณะนี้หรือสงสัยว่ามีเลือดออก ให้ไปพบแพทย์ทันที แม้กำลังกินยาที่ทำให้อุจจาระดำอยู่ก็ตาม

สีซีด ขาว หรือเทาคล้ายดินเหนียว

อุจจาระสีอ่อนผิดจากเดิมอาจเกิดขึ้นเป็นครั้งคราว แต่ถ้าซีดคล้ายดินเหนียวต่อเนื่องหลายวัน ควรพบแพทย์ เพราะอาจเกี่ยวข้องกับน้ำดีที่ไหลลงลำไส้ได้น้อยลง เช่น จากปัญหาตับหรือท่อน้ำดี หากมีตัวเหลือง ตาเหลือง ปัสสาวะเข้ม ปวดท้อง หรือมีไข้ร่วมด้วย ควรรีบพบแพทย์

สีเหลืองและลักษณะมันเยิ้ม

สีเหลืองอาจพบได้จากอาหารหรือการขับถ่ายที่เร็วขึ้น แต่ถ้าอุจจาระเหลือง มันเยิ้ม กลิ่นแรงผิดปกติ หรือเป็นอยู่เรื่อย ๆ อาจเกี่ยวข้องกับการย่อยและดูดซึมไขมัน ควรให้แพทย์ตรวจ โดยเฉพาะเมื่อมีน้ำหนักลดหรือท้องเสียร่วมด้วย

เมื่อไรต้องไปโรงพยาบาลทันที

หากถ่ายดำเหนียวคล้ายยางมะตอย ถ่ายเป็นเลือดมากหรือเลือดไม่หยุด หรือมีอาการหน้ามืด เป็นลม อ่อนแรงมาก ปวดท้องรุนแรง หรืออาเจียนเป็นเลือด ให้ไปห้องฉุกเฉินทันที ไม่ควรรอดูสีในการขับถ่ายครั้งถัดไป

ถ้าสีเปลี่ยนแต่ไม่มีอาการฉุกเฉิน ลองจดว่าเริ่มเมื่อไร กินอาหารหรือยาอะไรไปบ้าง และมีอาการอื่นร่วมด้วยหรือไม่ ข้อมูลเหล่านี้ช่วยให้แพทย์ประเมินได้ง่ายขึ้น ส่วนอุจจาระที่ดูปกติก็ไม่ได้รับประกันว่าไม่มีโรค หากมีการขับถ่ายเปลี่ยนไปต่อเนื่อง น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือมีอาการที่กังวล ควรไปตรวจเช่นกัน