หิวจนมือสั่นเกิดจากอะไรและควรทำอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เลยเวลาข้าวมาหลายชั่วโมง พอลุกไปหยิบช้อนกลับรู้สึกว่ามือสั่น ใจเต้นเร็ว บางคนมีเหงื่อออกหรือมึนหัวร่วมด้วย พอได้กินอะไรก็ค่อย ๆ ดีขึ้น

อาการแบบนี้ทำให้สงสัยได้ว่าระดับน้ำตาลในเลือดอาจต่ำ โดยเฉพาะในผู้เป็นเบาหวานที่ใช้อินซูลินหรือยาบางชนิด แต่ อาการหิวและมือสั่นเพียงอย่างเดียวยังยืนยันไม่ได้ว่าน้ำตาลต่ำ เพราะอาการคล้ายกันเกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน

ถ้ากำลังซึม สับสนมาก ชัก หมดสติ หรือกลืนไม่ได้ ให้คนใกล้ตัวโทร 1669 ทันที ห้ามป้อนอาหารหรือน้ำเพราะเสี่ยงสำลัก

ทำไมหิวแล้วถึงสั่นได้?

กลูโคสเป็นแหล่งพลังงานของร่างกาย เมื่อระดับกลูโคสในเลือดลดต่ำ ร่างกายจะตอบสนองด้วยการหลั่งฮอร์โมนที่ช่วยเพิ่มระดับน้ำตาล การตอบสนองนี้อาจทำให้รู้สึกหิว มือสั่น ใจสั่น เหงื่อออก หรือกระวนกระวายได้ ถ้าต่ำมากอาจมีอาการมองไม่ชัด พูดไม่ชัด สับสน ชัก หรือหมดสติ

ผู้เป็นเบาหวานที่ใช้อินซูลินหรือยาบางชนิดมีโอกาสเกิดภาวะนี้มากขึ้น โดยเฉพาะเมื่อกินอาหารช้าหรือกินคาร์โบไฮเดรตน้อยกว่าปกติ ออกกำลังกายมากขึ้น หรือดื่มแอลกอฮอล์โดยไม่ได้กินอาหาร ส่วนคนที่ไม่ได้เป็นเบาหวานก็เกิดน้ำตาลต่ำได้ แต่พบไม่บ่อย

ถ้ามีเครื่องตรวจน้ำตาล ให้ตรวจขณะมีอาการ สำหรับผู้เป็นเบาหวานจำนวนมาก ค่าต่ำกว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตรเป็นระดับที่ต้องแก้ไข ทั้งนี้เป้าหมายของแต่ละคนอาจต่างกันตามคำแนะนำของแพทย์

ถ้าสงสัยว่าน้ำตาลต่ำ ต้องทำอย่างไร

สำหรับผู้เป็นเบาหวานที่รู้สึกตัวดีและกลืนได้ หากตรวจแล้วน้ำตาลต่ำกว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร หรือมีอาการและยังตรวจไม่ได้ ให้รีบกินหรือดื่มคาร์โบไฮเดรตที่ดูดซึมเร็วประมาณ 15–20 กรัม เช่น น้ำผลไม้ธรรมดาประมาณครึ่งแก้วตวง หรือประมาณ 120 มิลลิลิตร จากนั้นรอ 15 นาทีแล้วตรวจซ้ำ หากยังต่ำให้กินคาร์โบไฮเดรตปริมาณเดิมอีกครั้งและตรวจซ้ำทุก 15 นาทีจนระดับกลับสู่เป้าหมาย

เมื่อน้ำตาลกลับสู่เป้าหมายและอาการดีขึ้นแล้ว ถ้ามื้อถัดไปยังห่างเกินหนึ่งชั่วโมง ให้กินอาหารว่างที่มีคาร์โบไฮเดรต เช่น แครกเกอร์หรือผลไม้ เพื่อช่วยประคองระดับน้ำตาล หากแพทย์เคยให้แผนแก้ภาวะน้ำตาลต่ำเฉพาะตัว ให้ทำตามแผนนั้น โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาบางชนิดซึ่งอาจต้องใช้กลูโคสเม็ดหรือเจล

หากคนใกล้ตัวหมดสติ ให้จัดนอนตะแคงและอยู่ด้วยระหว่างรอความช่วยเหลือ หากมีกลูคากอนสำหรับภาวะฉุกเฉินและผู้ช่วยรู้วิธีใช้ ให้ใช้ตามคำแนะนำ แล้วโทร 1669 แม้เริ่มฟื้นก็ควรได้รับการประเมิน ห้ามป้อนอาหารหรือน้ำจนกว่าจะรู้สึกตัวและกลืนได้อย่างปลอดภัย

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

ถ้าไม่ได้เป็นเบาหวานแต่มีอาการหิว มือสั่น เหงื่อออก หรือใจสั่น ควรพบแพทย์ โดยเฉพาะเมื่อเกิดซ้ำ แพทย์อาจซักถามช่วงเวลาที่เกิดอาการ อาหารที่กิน ยาที่ใช้ และพิจารณาตรวจระดับน้ำตาลหรือหาสาเหตุอื่น การกินแล้วดีขึ้นเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอที่จะวินิจฉัยว่าน้ำตาลต่ำ

ผู้เป็นเบาหวานที่มีน้ำตาลต่ำบ่อย เคยมีอาการรุนแรง หรือเริ่มไม่รู้ตัวเวลาน้ำตาลต่ำ ก็ควรติดต่อทีมรักษาเพื่อทบทวนยาและแผนอาหาร ไม่ควรหยุดหรือปรับยาเอง

การกินอาหารให้สม่ำเสมอและพกของว่างตามความเหมาะสมช่วยลดโอกาสปล่อยให้หิวนานเกินไป ส่วนผู้ที่เสี่ยงน้ำตาลต่ำจากยา ควรพกแหล่งคาร์โบไฮเดรตที่ออกฤทธิ์เร็วและปรึกษาแพทย์เรื่องวิธีรับมือ หากอาการเป็นซ้ำ การตรวจขณะมีอาการจะช่วยให้แพทย์แยกสาเหตุได้ชัดขึ้น