การรับบริจาคและการเรี่ยไรให้ถูกต้องตามกฎหมาย

ปัจจุบันพบเห็นบุคคลธรรมดา หน่วยงาน แม้แต่พรรคการเมืองได้โพสต์ประกาศรับบริจาคเงินและสิ่งของ โดยอ้างว่าจะนำไปใช้เพื่อช่วยเหลือประชาชนที่ประสบภัยพิบัติหรือนำไปใช้สำหรับพัฒนาการศึกษา การรณรงค์เพื่อส่งเสริมระบอบการเมืองที่หน่วยงานของตนและพรรค/พวกนิยมหรือชื่นขอบ 

การรับบริจาคเหล่านี้ได้ดำเนินการถูกต้องตามระเบียบและกฎหมายหรือไม่? ใครตรวจสอบบ้าง?

การรับบริจาคและการเรี่ยไรให้ถูกต้องตามกฎหมาย จะต้องอยู่ภายใต้ พระราชบัญญัติควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 และระเบียบที่เกี่ยวข้อง โดยมีแนวทางปฏิบัติสำคัญ ดังนี้

1. การขออนุญาตล่วงหน้า

• ต้องขออนุญาตก่อนทำเสมอ: ห้ามทำการเรี่ยไรหรือเปิดรับบริจาคในที่สาธารณะโดยไม่ได้รับอนุญาต

• สถานที่ยื่นคำขอ:

 • หากอยู่ใน กรุงเทพมหานคร ยื่นเรื่องที่ กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย หรือกองบัญชาการตำรวจนครบาล

 • หากอยู่ ต่างจังหวัด ยื่นเรื่องที่ ที่ว่าการอำเภอ (ในท้องที่ที่จะทำการเรี่ยไร) หรือสถานีตำรวจภูธร

• ผู้ทำการเรี่ยไร: บุคคลที่จะถือกล่องหรือเดินเชิญชวน ต้องยื่นคำขออนุญาตเฉพาะตัว (แบบ ร.2) เพื่อรับใบอนุญาต (แบบ ร.4) และต้องพกติดตัวพร้อมรูปถ่ายไว้แสดงเสมอ

2. หลักเกณฑ์และข้อปฏิบัติในการดำเนินการ

• ระบุวัตถุประสงค์ให้ชัดเจน: ต้องแสดงเป้าหมาย สถานที่ และแผนการใช้เงินอย่างโปร่งใส

• ออกใบเสร็จหรือหลักฐาน: ต้องออกใบเสร็จรับเงินหรือหลักฐานการรับเงินให้แก่ผู้บริจาคทุกครั้ง

• ห้ามบังคับหรือข่มขู่: การเรี่ยไรต้องทำด้วยความสมัครใจ ห้ามใช้ถ้อยคำหรือวิธีการที่ทำให้ผู้ถูกเรี่ยไรหวาดกลัวหรือรู้สึกถูกบังคับ

• ห้ามเรี่ยไรในลักษณะต้องห้าม: เช่น เรี่ยไรเพื่อชดใช้ค่าปรับให้จำเลย (เว้นแต่เป็นญาติ) หรือเรี่ยไรที่กระทบต่อความสงบเรียบร้อยและศีลธรรมอันดี

3. การรายงานผลและจัดทำบัญชี

• จัดทำบัญชีรับ-จ่าย: ต้องทำบัญชีรายรับและรายจ่ายให้ถูกต้องตามระเบียบ

• รายงานตามกำหนดเวลา: ต้องรายงานและส่งบัญชีให้หน่วยงานที่อนุญาตภายในระยะเวลาที่กฎหมายกำหนด (โดยทั่วไปต้องดำเนินการให้เสร็จสิ้นและรายงานภายใน 30 วัน หรือตามเงื่อนไขในใบอนุญาต)

4. ข้อควรระวังสำหรับการรับบริจาคออนไลน์

• การเปิดรับบริจาคผ่านโซเชียลมีเดียหรือช่องทางออนไลน์ หากมีการนำเข้าข้อมูลอันเป็นเท็จ หลอกลวง หรือใช้เงินผิดวัตถุประสงค์ จะมีความผิดฐาน ฉ้อโกงประชาชน (ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 341) และมีความผิดตาม พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2550