3 บริษัท ที่เริ่มขายน้ำเปล่าในประเทศไทย

ทุกวันนี้การซื้อน้ำเปล่าขวดหนึ่งดูเป็นเรื่องธรรมดามาก แต่ถ้าย้อนกลับไปหลายสิบปีก่อน คนไทยจำนวนมากยังดื่มน้ำฝน น้ำต้ม หรือน้ำจากบ้านตัวเอง การเอา “น้ำเปล่า” มาใส่ขวดขาย จึงเคยเป็นเรื่องใหม่ และถูกมองว่าไม่จำเป็นด้วยซ้ำ

ตลาดน้ำดื่มบรรจุขวดในไทยไม่ได้โตขึ้นในวันเดียว แต่ค่อย ๆ เปลี่ยนจากสินค้าที่คนบางกลุ่มซื้อ มาเป็นของใช้ประจำวันในบ้าน ร้านอาหาร ร้านสะดวกซื้อ และงานจัดเลี้ยงต่าง ๆ ถ้าพูดถึงแบรนด์ที่มีบทบาทสำคัญในช่วงบุกเบิก ชื่อที่มักถูกพูดถึงคือ โพลาริส น้ำดื่มสิงห์ และคริสตัล

โพลาริส แบรนด์เก่าแก่ที่ทำให้น้ำขวดเริ่มมีตัวตนในไทย

โพลาริส หรือ Polaris มักถูกเล่าในฐานะหนึ่งในตำนานน้ำดื่มบรรจุขวดของไทย จุดเริ่มต้นเกี่ยวข้องกับบริษัทดาราเหนือ และหญิงชาวอเมริกันชื่อ แม็กซีน วูดฟีลด์ นอร์ธ ซึ่งคนไทยยุคนั้นเรียกกันว่า “แหม่มน๊อดท์”

ข้อมูลจากแหล่งประวัติศาสตร์และบทความธุรกิจระบุปีเริ่มต้นไม่ตรงกันทั้งหมด บางแหล่งระบุ พ.ศ. 2499 ขณะที่บางแหล่งให้รายละเอียดว่าโพลาริสเริ่มเป็นรูปเป็นร่างราว พ.ศ. 2500 จุดที่ตรงกันคือ โพลาริสเป็นแบรนด์ยุคแรกมากของตลาดน้ำดื่มขวดในไทย และเกิดในช่วงที่ผู้บริโภคจำนวนมากยังไม่คุ้นกับการซื้อน้ำเปล่าดื่ม

ความน่าสนใจของโพลาริสไม่ได้อยู่แค่การเป็นแบรนด์เก่า แต่คือการที่ชื่อแบรนด์กลายเป็นคำเรียกติดปาก คนไทยรุ่นหนึ่งเคยเรียกน้ำดื่มบรรจุขวดว่า “โพลาริส” คล้ายกับที่บางสินค้ากลายเป็นชื่อสามัญในชีวิตประจำวัน แม้ภายหลังแบรนด์จะค่อย ๆ หายไปจากตลาด แต่ชื่อโพลาริสยังอยู่ในความทรงจำของคนจำนวนไม่น้อย

น้ำดื่มสิงห์ เมื่อผู้เล่นใหญ่เข้ามาทำให้น้ำขวดเข้าถึงง่ายขึ้น

หลังตลาดเริ่มเปิดทาง น้ำดื่มสิงห์ของเครือบุญรอดก็เข้ามามีบทบาทสำคัญในตลาดน้ำดื่มไทย จุดแข็งของสิงห์ไม่ได้มีแค่ชื่อแบรนด์ที่คนไทยรู้จักอยู่แล้วจากธุรกิจเครื่องดื่ม แต่ยังรวมถึงกำลังผลิต เครือข่ายกระจายสินค้า และภาพจำเรื่องมาตรฐานการผลิต

มีหลักฐานโฆษณาน้ำดื่มสิงห์ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2525 ซึ่งสะท้อนว่าแบรนด์เริ่มสื่อสารกับผู้บริโภคในยุคที่น้ำดื่มบรรจุขวดกำลังขยับจากสินค้าค่อนข้างเฉพาะกลุ่ม ไปสู่สินค้าที่พบได้ง่ายขึ้นตามร้านค้า ร้านอาหาร และงานเลี้ยงต่าง ๆ

สิงห์ช่วยทำให้น้ำดื่มขวดกลายเป็นสินค้าประจำตลาดมากขึ้น จากเดิมที่หลายคนอาจรู้สึกว่า “ซื้อน้ำเปล่าทำไม” ก็เริ่มยอมรับว่าน้ำบรรจุขวดมีความสะดวก สะอาด พกพาง่าย และเหมาะกับชีวิตนอกบ้าน โดยเฉพาะในเมืองที่ผู้คนเดินทาง ทำงาน และกินข้าวนอกบ้านมากขึ้น

คริสตัล ผู้ท้าชิงที่เข้ามาทำให้ตลาดแข่งเรื่องคุณภาพชัดขึ้น

คริสตัลเป็นอีกชื่อใหญ่ในตลาดน้ำดื่มไทย ผลิตโดยบริษัท เสริมสุข จำกัด (มหาชน) ซึ่งเดิมเป็นบริษัทเครื่องดื่มรายใหญ่ของประเทศ ไทม์ไลน์ทางการของเสริมสุขระบุว่าเริ่มผลิตน้ำดื่มคุณภาพภายใต้แบรนด์ “คริสตัล” ในปี พ.ศ. 2536

จุดขายที่คริสตัลใช้สร้างความแตกต่างคือเรื่องคุณภาพและกระบวนการผลิต โดยแบรนด์สื่อสารเรื่องมาตรฐาน NSF จากสหรัฐอเมริกาอย่างต่อเนื่อง หลายแหล่งในสายธุรกิจและการตลาดระบุว่าคริสตัลเป็นแบรนด์น้ำดื่มไทยรายแรกที่ได้รับมาตรฐาน NSF ซึ่งกลายเป็นจุดแข็งในการแข่งขันกับแบรนด์ใหญ่อื่น ๆ

การเข้ามาของคริสตัลทำให้ตลาดน้ำดื่มไม่ได้แข่งกันแค่เรื่องมีขายทั่วถึงหรือราคาจับต้องได้ แต่เริ่มแข่งกันที่ภาพลักษณ์ ความสะอาด มาตรฐานโรงงาน ความน่าเชื่อถือ และความรู้สึกของผู้บริโภคว่า “น้ำดื่มแต่ละยี่ห้อไม่เหมือนกันทั้งหมด”

ถ้ามองเป็นไทม์ไลน์ โพลาริสคือภาพของยุคเริ่มต้นที่คนไทยเพิ่งทำความรู้จักกับน้ำขวด สิงห์คือผู้เล่นใหญ่ที่ช่วยผลักน้ำดื่มเข้าสู่ตลาดกว้าง ส่วนคริสตัลคือแบรนด์ที่เข้ามาเพิ่มการแข่งขันด้านคุณภาพและมาตรฐาน

ภายหลังตลาดน้ำดื่มไทยยังมีผู้เล่นอีกหลายราย เช่น เนสท์เล่ เพียวไลฟ์ และแบรนด์ท้องถิ่นจำนวนมาก ทำให้น้ำดื่มบรรจุขวดกลายเป็นสินค้าพื้นฐานที่พบได้แทบทุกที่ ตั้งแต่ร้านโชห่วย ร้านสะดวกซื้อ โรงเรียน สำนักงาน ไปจนถึงบริการส่งน้ำถึงบ้าน

เรื่องของน้ำดื่มขวดจึงไม่ใช่แค่ประวัติของ 3 บริษัท แต่เป็นประวัติของพฤติกรรมคนไทยด้วย จากวันที่น้ำเปล่าเคยถูกมองว่าเป็นของฟรีตามธรรมชาติ มาถึงวันที่คนจำนวนมากเลือกซื้อน้ำดื่มเพราะความสะดวก ความมั่นใจ และวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป