ประวัติถนนเจริญกรุง จากทางสำหรับรถม้าสู่ถนนสายสำคัญของพระนคร
* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th
ถนนเจริญกรุงเกิดขึ้นในสมัยรัชกาลที่ 4 เมื่อพระนครยังพึ่งพาเรือและลำคลองเป็นเส้นทางเดินทางหลัก ชาวต่างชาติที่พำนักอยู่ในกรุงเทพฯ เข้าชื่อขอให้สร้างถนนสำหรับขี่ม้าและนั่งรถม้า พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวจึงโปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนสายใหม่ขึ้น
ถนนสายนี้มักได้รับการกล่าวถึงว่าเป็นถนนสายแรกของประเทศไทย แต่คำอธิบายที่แม่นยำกว่าคือ เป็นถนนสายแรกที่สร้างด้วยเทคนิคแบบตะวันตก เพราะก่อนหน้านั้นมีทางเดินและถนนดินอยู่แล้ว เพียงแต่หลายแห่งสั้น แคบ และสัญจรลำบากเมื่อฝนตก
เมื่อสายน้ำเป็นถนนของพระนคร
ก่อนมีถนนใหญ่ การพายเรือไปมาหาสู่ ซื้อขายสินค้า หรือเดินทางตามแม่น้ำลำคลองเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตผู้คน ส่วนทางบกจำนวนมากเป็นทางเดินเท้าหรือทางดินที่ไม่เหมาะกับรถม้า โดยเฉพาะในฤดูฝนที่พื้นทางเฉอะแฉะ
สำหรับชาวต่างชาติที่ต้องการขี่ม้าหรือนั่งรถม้ารับลม ถนนที่ใช้งานได้จึงเป็นสิ่งจำเป็น ข้อมูลที่กรมศิลปากรนำมาเผยแพร่ระบุว่า ชาวต่างประเทศเข้าชื่อขอให้สร้างถนนเพื่อใช้ม้าและรถให้สะดวก การตัดถนนจึงตอบรับวิธีเดินทางอีกรูปแบบหนึ่งที่เริ่มมีความต้องการในพระนคร
ทั้งนี้ เรื่องเล่าที่ว่าชาวบ้านพากันสงสัยว่าตัดถนนกว้างไปทำไมนั้น ยังไม่พบหลักฐานในแหล่งข้อมูลที่ตรวจสอบซึ่งยืนยันคำพูดหรือความรู้สึกของชาวบ้านโดยตรง แต่มีหลักฐานว่าช่วงแรกถนนบางส่วนมีคนใช้น้อยจริง
จากถนนใหม่สู่เจริญกรุง
สำนักงานพระคลังข้างที่ระบุว่า วันที่ 5 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2404 รัชกาลที่ 4 โปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนเชื่อมพื้นที่ในพระนครออกไป ต่อมามีการตัดถนนจากหน้าวัดพระเชตุพนวิมลมังคลารามไปเชื่อมกับถนนใหม่ และพระราชทานนามถนนทั้งสายว่า “เจริญกรุง”
กรมศิลปากรระบุช่วงก่อสร้างระหว่าง พ.ศ. 2404–2407 โดยมีเฮนรี อลาบาสเตอร์เป็นผู้สำรวจและเขียนแบบ การก่อสร้างแบ่งผู้ควบคุมเป็นช่วง ๆ ถนนใช้ดินและทรายถมอัดแน่น ก่อนปูผิวด้วยอิฐ และเปิดใช้งานเมื่อ พ.ศ. 2407
ก่อนจะคุ้นชื่อพระราชทาน ผู้คนเรียกเส้นทางนี้ว่า “ถนนใหม่” ชาวตะวันตกเรียก “นิวโรด” ส่วนชาวจีนเรียก “ซินพะโล้ว” ซึ่งมีความหมายว่าถนนตัดใหม่ ชื่อเหล่านี้บอกได้ว่าถนนสายดังกล่าวเป็นสิ่งใหม่ที่โดดเด่นในเมืองเวลานั้น
ถนนที่ยังมีผู้ใช้ไม่เต็มพื้นที่
หลักฐานที่กรมศิลปากรอ้างจากพระราชปรารภในรัชกาลที่ 4 กล่าวถึงสภาพหลังสร้างเสร็จว่า ผู้ใช้ม้าและรถยังมีจำนวนไม่มาก บางส่วนของถนนแทบไม่มีผู้สัญจร จนทรงกังวลเรื่องถนนชำรุดและหญ้าขึ้นรก ก่อนจะมีการระดมเงินเพื่อซ่อมแซมถนนในพระนคร
ภาพถนนกว้างที่ยังมีคนใช้ไม่มากจึงมีหลักฐานรองรับ แต่ไม่จำเป็นต้องแปลว่าผู้คนทั้งหมดไม่เห็นประโยชน์ของถนน เมืองซึ่งคุ้นกับการเดินทางทางน้ำย่อมต้องใช้เวลา ขณะที่จำนวนม้าและรถที่ใช้ถนนในช่วงแรกก็ยังมีไม่มากตามพระราชปรารภดังกล่าว
เมื่อเวลาผ่านไป เจริญกรุงกลายเป็นเส้นทางสำคัญที่เชื่อมพระนครชั้นในกับพื้นที่ใกล้แม่น้ำเจ้าพระยา มีการปรับปรุงและขยายผิวจราจรในสมัยต่อมา ถนนที่ครั้งหนึ่งยังมีผู้ใช้ไม่เต็มพื้นที่จึงค่อย ๆ มีบทบาทเพิ่มขึ้น พร้อมกับการเปลี่ยนแปลงของการเดินทางและการค้าของกรุงเทพฯ
ภาพประกอบเป็นภาพสร้างขึ้นเพื่อจำลองบรรยากาศ มิใช่ภาพถ่ายเหตุการณ์จริง
เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569
หวยลาววันนี้ 20 พฤศจิกายน 2569 เปิดแนวทางเลขเด่น 2-6-8 ส่องเลขคู่และเลขสามตัวที่น่าสนใจ
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
คลองรังสิตในสมัยรัชกาลที่ 5 โครงการเอกชนที่เปิดทุ่งให้กลายเป็นนาข้าว
ธนบัตรใบแรกของสยาม เหตุใดรัฐบาลรัชกาลที่ 5 จึงให้แลกคืนเป็นเงินโลหะได้
เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569
ประวัติรถรางไฟฟ้ากรุงเทพฯ เมื่อสยามมีรถรางให้บริการก่อนโตเกียว
ช้างศึกอยุธยา จากเพนียดคล้องช้างสู่การใช้งานในกองทัพ
จุดเริ่มต้นหอสมุดแห่งชาติและพิพิธภัณฑสถานแห่งแรกของไทย จากของสะสมในวังสู่แหล่งเรียนรู้ของประชาชน
คณะราชทูตสยามสมัยพระนารายณ์ ข้ามทะเลหกเดือนเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14
บางกอกรีคอร์เดอร์ หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรกและจุดเริ่มต้นของพื้นที่ข่าวสารในสยาม
หมอบรัดเลย์กับศิริราช จุดเปลี่ยนการผ่าตัดและการแพทย์ตะวันตกในสยาม
ทำไมรัชกาลที่ 1 จึงนำอิฐจากกำแพงกรุงศรีอยุธยามาสร้างพระนครใหม่
ประวัติศาสตร์เสรีไทย ขบวนการใต้ดินที่ช่วยรักษาเอกราชของไทยหลังสงครามโลกครั้งที่ 2
ทำไมรัชกาลที่ 5 จึงทรงเลิกทาสอย่างค่อยเป็นค่อยไป และกฎหมายปี 2448 เปลี่ยนแปลงอะไรบ้าง
สนธิสัญญาเบาว์ริงเปลี่ยนการค้าสยามอย่างไร จากพระคลังสินค้าสู่เศรษฐกิจส่งออกข้าว


