หน้าแรก ตรวจหวย เว็บบอร์ด ควิซ แชร์ลิ้ง Page อัลบั้ม คำคม Glitter เกมถอดรหัสภาพ คำนวณ การเงิน ราคาทองคำ กินอะไรดี
ข้อตกลงการใช้บริการนโยบายความเป็นส่วนตัวนโยบายเนื้อหานโยบายการสร้างรายได้About Usติดต่อเว็บไซต์แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม

ธนบัตรใบแรกของสยาม เหตุใดรัฐบาลรัชกาลที่ 5 จึงให้แลกคืนเป็นเงินโลหะได้

เขียนโดย ตัวซีเคร็ท

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เมื่อสยามเริ่มออกธนบัตรของรัฐบาลใน พ.ศ. 2445 กระดาษแต่ละใบมีสถานะเป็นคำสัญญาของรัฐบาลว่าจะจ่ายเงินตราให้ผู้ถือนำมาแลกได้ทันที การรับแลกเช่นนี้ช่วยให้เงินรูปแบบใหม่มีหลักยึดโยงกับเงินโลหะที่คนคุ้นเคย และช่วยสร้างความเชื่อมั่นว่ากระดาษในมือมีมูลค่าตามที่ระบุไว้

แต่เรื่องนี้ไม่ได้หมายความว่าคนสยามทุกคนปฏิเสธธนบัตร หรือรัฐบาลต้องเปิดรับแลกเพราะประชาชนไม่ยอมใช้เพียงเหตุผลเดียว หลักฐานที่พบชี้ว่า ทางการกังวลเรื่องความเชื่อมั่นและความพร้อมของทุนสำรองมาก่อนแล้ว ขณะเดียวกันเศรษฐกิจที่ขยายตัวก็ต้องการเงินสำหรับค้าขายมากขึ้น

จากเงินโลหะสู่กระดาษ

ก่อนมีธนบัตร คนในดินแดนไทยใช้สิ่งของหลายชนิดเป็นสื่อกลางแลกเปลี่ยน ทั้งหอยเบี้ย เงินพดด้วง และเหรียญกษาปณ์ เมื่อถึงปลายรัชกาลที่ 5 เหรียญกษาปณ์ได้ใช้ในระบบเงินตราแล้ว จึงไม่ควรมองว่าธนบัตรเข้ามาแทนเงินพดด้วงโดยตรงเพียงชนิดเดียว

เงินโลหะมีน้ำหนักและจับต้องได้ ส่วนกระดาษเป็นรูปแบบใหม่สำหรับผู้ใช้จำนวนมาก การรับกระดาษแทนเหรียญจึงต้องอาศัยความเชื่อถือว่าเมื่อนำไปซื้อของ คนอื่นจะยอมรับต่อ หรือสามารถนำกลับไปแลกเป็นเงินตราได้

อย่างไรก็ตาม สยามเคยรู้จักเงินกระดาษมาก่อน ในรัชกาลที่ 4 มีการออกใช้กระดาษที่เรียกว่า “หมาย” ตั้งแต่ พ.ศ. 2396 และต่อมาธนาคารพาณิชย์ต่างประเทศบางแห่งได้รับอนุญาตให้ออกบัตรธนาคารของตน บัตรเหล่านี้มีส่วนทำให้คำว่า “แบงก์” ติดปากมาจนถึงทุกวันนี้

เงินกระดาษหลวงที่พิมพ์แล้ว แต่ไม่ได้ใช้

ก่อนธนบัตรแบบแรก รัฐบาลรัชกาลที่ 5 เคยเตรียมออก “เงินกระดาษหลวง” โดยสั่งพิมพ์จากเยอรมนี กระดาษดังกล่าวส่งถึงกรุงเทพฯ ใน พ.ศ. 2435 แต่ไม่ได้ออกใช้ เพราะทางการยังไม่พร้อมบริหารจัดการ

ข้อมูลจากศูนย์การเรียนรู้ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า ที่ประชุมเสนาบดีสภากังวลทั้งเรื่องการสร้างความเชื่อมั่นให้ราษฎรและทุนสำรองสำหรับรับแลกเป็นเงินโลหะ จึงยับยั้งไว้ก่อนวันประกาศใช้ที่วางแผนไว้ใน พ.ศ. 2436 หลักฐานนี้บอกได้ว่าความเชื่อมั่นเป็นปัญหาที่รัฐบาลคำนึงถึง แต่ไม่ได้พิสูจน์ว่าประชาชนทุกคนไม่กล้าใช้เงินกระดาษ

ธนบัตรแบบแรกพิมพ์ที่อังกฤษ

วันที่ 24 มิถุนายน พ.ศ. 2445 มีการตราพระราชบัญญัติธนบัตรสยาม รัตนโกสินทรศก 121 และจัดตั้งกรมธนบัตรขึ้นในสังกัดกระทรวงพระคลังมหาสมบัติ ทำหน้าที่ออกธนบัตรและรับจ่ายเงินขึ้นธนบัตร

รัฐบาลสั่งพิมพ์ธนบัตรแบบที่ 1 จากบริษัทโทมัส เดอ ลา รู ประเทศอังกฤษ เพราะสยามยังมีข้อจำกัดด้านเทคโนโลยีและความรู้ในการพิมพ์ธนบัตร ธนบัตรชุดนี้พิมพ์เพียงด้านเดียว จึงเรียกกันว่า “ธนบัตรหน้าเดียว”

ธนาคารแห่งประเทศไทยระบุว่า ธนบัตรแบบที่ 1 มีทั้งหมด 7 ชนิดราคา ได้แก่ 1, 5, 10, 20, 50, 100 และ 1,000 บาท โดยทยอยออกใช้ตั้งแต่รัชกาลที่ 5 ต่อเนื่องถึงรัชกาลที่ 6 ตัวเลขทั้งเจ็ดชนิดจึงไม่ได้หมายความว่าทุกชนิดออกพร้อมกันในวันแรก

คำสัญญาที่แลกกลับได้

วันที่ 23 กันยายน พ.ศ. 2445 ทางการเปิดให้ประชาชนนำเงินตราโลหะมาแลกเป็นธนบัตร ธนบัตรตามกฎหมายฉบับนั้นมีลักษณะเป็นตั๋วสัญญาใช้เงินของรัฐบาล โดยรัฐบาลสัญญาว่าจะจ่ายเงินตราแก่ผู้นำธนบัตรมายื่นทันที

สำหรับผู้ถือ นี่หมายความว่ากระดาษไม่ได้มีค่าเพราะตัวกระดาษเองเพียงอย่างเดียว แต่มีคำมั่นของรัฐบาลอยู่เบื้องหลัง หากต้องการเงินตราก็มีช่องทางนำไปขึ้นเงินตามระบบที่จัดไว้ ส่วนการใช้ในการค้าช่วยลดภาระการพกเงินโลหะจำนวนมาก

กว่าจะมีสถานะเป็นเงินตราตามกฎหมายในความหมายที่ใช้กันภายหลัง ต้องรอถึงพระราชบัญญัติเงินตรา พ.ศ. 2471 ในรัชกาลที่ 7 ซึ่งกำหนดให้ทั้งธนบัตรและเหรียญกษาปณ์เป็นเงินที่ชำระหนี้ได้ตามกฎหมาย เส้นทางจากธนบัตรหน้าเดียวในวันนั้นจึงผ่านทั้งการเตรียมระบบรับแลก การสร้างความเชื่อมั่น และการเปลี่ยนแปลงกฎหมายอีกหลายปี

ภาพประกอบเป็นภาพสร้างขึ้นเพื่อถ่ายทอดบรรยากาศ ไม่ใช่ภาพถ่ายเหตุการณ์จริงหรือภาพจำลองรายละเอียดธนบัตรที่ใช้ตรวจสอบทางประวัติศาสตร์

⚠ แจ้งเนื้อหาไม่เหมาะสม 
ตัวซีเคร็ท's profile
มีผู้เข้าชมแล้ว 9 ครั้ง
เขียนโดย ตัวซีเคร็ท
เป็นกำลังใจให้เจ้าของกระทู้โดยการ VOTE และ SHARE
Hot Topic ที่น่าสนใจอื่นๆ
เปิดเลขธูป 3 ตัวตรง "ท้าวเวสสุวรรณ" วันที่ 1 ธันวาคม 2569เลข"ม้าวิ่ง" 1 ธันวาคม 2569เลขน่าจับตา "แต๋วจ๋า พารวย" วันที่ 1 ธันวาคม 2569จุดเริ่มต้นหอสมุดแห่งชาติและพิพิธภัณฑสถานแห่งแรกของไทย จากของสะสมในวังสู่แหล่งเรียนรู้ของประชาชนกรมอุตุฯ เตือนฝนตกหนักถึงหนักมาก 9 จังหวัด เสี่ยงน้ำท่วมฉับพลันและน้ำป่าไหลหลาก ระหว่างวันที่ 20–22 พฤศจิกายน 2569คณะราชทูตสยามสมัยพระนารายณ์ ข้ามทะเลหกเดือนเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14หวยลาววันนี้ 20 พฤศจิกายน 2569 เปิดแนวทางเลขเด่น 2-6-8 ส่องเลขคู่และเลขสามตัวที่น่าสนใจช้างศึกอยุธยา จากเพนียดคล้องช้างสู่การใช้งานในกองทัพคลองรังสิตในสมัยรัชกาลที่ 5 โครงการเอกชนที่เปิดทุ่งให้กลายเป็นนาข้าวชุมชนต่างชาติในกรุงศรีอยุธยา จากพ่อค้าริมน้ำสู่ทหารอาสาและขุนนางราชสำนักบางกอกรีคอร์เดอร์ หนังสือพิมพ์ภาษาไทยฉบับแรกและจุดเริ่มต้นของพื้นที่ข่าวสารในสยามประวัติไปรษณีย์และโทรเลขสยาม จากบุรุษเดินหนังสือสู่สายสื่อสารข้ามพรมแดน
ดู Hot Topic ทั้งหมด
กระทู้อื่นๆในบอร์ด สาระ เกร็ดน่ารู้
คณะราชทูตสยามสมัยพระนารายณ์ ข้ามทะเลหกเดือนเข้าเฝ้าพระเจ้าหลุยส์ที่ 14คลองรังสิตในสมัยรัชกาลที่ 5 โครงการเอกชนที่เปิดทุ่งให้กลายเป็นนาข้าวช้างศึกอยุธยา จากเพนียดคล้องช้างสู่การใช้งานในกองทัพประวัติรถรางไฟฟ้ากรุงเทพฯ เมื่อสยามมีรถรางให้บริการก่อนโตเกียว
ตั้งกระทู้ใหม่