ทำไมคนเราถึง 'ฝัน' ทำไมสมองสร้างโลกคู่ขนานในขณะที่เราหลับ

ทุกคืนที่คุณหลับ สมองของคุณสร้างโลกทั้งใบขึ้นมาใหม่ พร้อมตัวละคร สถานที่ อารมณ์ และเรื่องราวที่บางครั้งสมจริงกว่าความเป็นจริง แล้วลืมส่วนใหญ่ไปเมื่อตื่น นักวิทยาศาสตร์ใช้เวลาหลายสิบปีพยายามทำความเข้าใจว่าทำไมสมองถึงทำแบบนี้ และคำตอบที่ได้น่าทึ่งมากกว่าที่คิด

REM Sleep — เวทีที่ความฝันเกิดขึ้น

ความฝันส่วนใหญ่เกิดขึ้นในช่วง REM Sleep หรือ Rapid Eye Movement Sleep ซึ่งเกิดขึ้นประมาณ 90 นาทีหลังจากหลับและวนซ้ำทุก 90 นาทีตลอดคืน ในช่วงนี้ส่วน Prefrontal Cortex ซึ่งเป็นส่วนที่ควบคุมการคิดเชิงวิเคราะห์และการตัดสินใจทำงานน้อยลงมาก ในขณะที่ส่วน Amygdala ที่เกี่ยวข้องกับอารมณ์และ Visual Cortex ที่เกี่ยวข้องกับการมองเห็นทำงานในระดับใกล้เคียงกับตอนตื่น นั่นคือเหตุผลที่ความฝันมักเต็มไปด้วยอารมณ์รุนแรงและภาพที่ชัดเจน แต่ขาด Logic ที่สมเหตุสมผล

ทำไมสมองถึงต้องฝัน?

มีหลายทฤษฎีที่นักวิทยาศาสตร์เสนอ ทฤษฎีแรกคือ "Memory Consolidation" ซึ่งอธิบายว่าสมองใช้เวลาในช่วง REM ในการจัดระเบียบและเก็บความทรงจำจากวันที่ผ่านมา โดยเชื่อมโยงข้อมูลใหม่เข้ากับสิ่งที่รู้อยู่แล้ว งานวิจัยพบว่านักเรียนที่นอนหลับพักผ่อนหลังเรียนจำข้อมูลได้ดีกว่าคนที่อดนอนถึง 40%

ทฤษฎีที่สองคือ "Threat Simulation Theory" โดย Antti Revonsuo นักจิตวิทยาชาวฟินแลนด์ ซึ่งเสนอว่าความฝันเป็นการซ้อมรับมือกับสถานการณ์อันตราย สมองสร้างสถานการณ์ที่คุกคามในความฝันเพื่อให้ระบบประสาทซ้อมตอบสนอง ซึ่งอธิบายว่าทำไมฝันร้ายถึงพบบ่อยกว่าฝันดี

ทฤษฎีที่สามคือ "Emotional Processing" ซึ่งเสนอว่าสมองใช้ความฝันในการประมวลผลอารมณ์ที่ยังค้างคาระหว่างวัน งานวิจัยพบว่าคนที่มีความฝันเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่กระทบใจมักฟื้นตัวทางอารมณ์จากเหตุการณ์นั้นได้เร็วกว่า

ความฝันที่พบบ่อยที่สุดในโลกและความหมาย

ความฝันที่พบบ่อยที่สุดในทุกวัฒนธรรมทั่วโลก ได้แก่ การตกจากที่สูง การไม่สามารถวิ่งหนีจากบางอย่างได้ การสอบในวิชาที่ไม่ได้เตรียม การบินได้ และการฝันว่าฟันหลุด นักจิตวิทยาชี้ว่าความฝันเหล่านี้มักสะท้อนความวิตกกังวลและความกลัวที่มีร่วมกันในฐานะมนุษย์ ไม่ใช่สัญญาณเฉพาะของบุคคล

ทำไมเราลืมความฝันเกือบทั้งหมด?

สมองในช่วง REM Sleep มีระดับ Norepinephrine ต่ำมาก ซึ่งเป็นสารเคมีที่จำเป็นในการสร้างความทรงจำระยะยาว ทำให้ความฝันส่วนใหญ่ไม่ถูกบันทึกไว้ วิธีที่จำความฝันได้มากขึ้นคือการเขียนทันทีหลังตื่นนอน ก่อนที่สมองจะเริ่มทำงานในโหมดตื่นซึ่งจะเขียนทับความทรงจำจากความฝัน

ทุกคืนสมองของคุณทำงานหนักกว่าที่คิด แม้ในขณะที่คุณนอนหลับอยู่