ควันธูปกับควันบุหรี่ต่างกันอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ในบ้านหลังหนึ่ง อาจมีคนจุดธูปไหว้พระทุกเช้า ขณะที่อีกคนกังวลเรื่องควันบุหรี่ที่ลอยมาจากข้างบ้าน ควันทั้งสองมีกลิ่นต่างกันและเกิดขึ้นในคนละสถานการณ์ แต่เมื่อสูดเข้าไปแล้วส่งผลต่อร่างกายต่างกันอย่างไร?

ควันทั้งสองชนิดมีฝุ่นละเอียดและสารที่เป็นอันตราย ส่วนการสูบบุหรี่มีหลักฐานชัดเจนและหนักแน่นกว่ามากว่าเพิ่มความเสี่ยงโรคร้ายหลายชนิด ขณะที่ควันธูปก็ไม่ควรมองว่าปลอดภัย โดยเฉพาะเมื่อจุดจำนวนมากในห้องปิด แต่ยังไม่มีอัตราแปลงที่ใช้ได้ทั่วไปว่า ธูปกี่ดอกเท่ากับบุหรี่กี่มวน

ความเสี่ยงของคนที่อยู่ใกล้ควันขึ้นอยู่กับชนิดและปริมาณที่เผา ระยะห่าง เวลาที่ได้รับควัน และการระบายอากาศ รวมถึงสุขภาพของแต่ละคน จึงต้องดูสถานการณ์จริงประกอบด้วย

ควันธูปมีอะไรบ้าง

ธูปเกิดควันจากการเผาวัสดุและสารที่ใช้ทำธูป ควันมีทั้งฝุ่นละอองขนาดเล็ก สารอินทรีย์ระเหยง่าย และสารที่พบว่าเป็นอันตราย เช่น เบนซีน ฟอร์มาลดีไฮด์ และสารในกลุ่มพีเอเอช เมื่อจุดในห้องที่อากาศถ่ายเทไม่ดี สารเหล่านี้อาจสะสมในอากาศได้

การทดลองหนึ่งในห้องขนาด 4 ลูกบาศก์เมตรพบว่า ธูปที่ทดสอบปล่อยฝุ่นเฉลี่ยมากกว่า 45 มิลลิกรัมต่อวัสดุที่เผา 1 กรัม ส่วนบุหรี่ที่ทดสอบปล่อยประมาณ 10 มิลลิกรัมต่อกรัม ตัวเลขนี้เปรียบเทียบ มวลฝุ่นต่อมวลวัสดุที่เผา ภายใต้เงื่อนไขของงานวิจัย ไม่ได้หมายความว่าธูปหนึ่งดอกอันตรายกว่าบุหรี่หนึ่งมวน หรือทำให้เกิดมะเร็งมากกว่า

งานศึกษาในคนบางชิ้นพบความสัมพันธ์ระหว่างการได้รับควันธูปเป็นเวลานานกับความเสี่ยงมะเร็งปอด แต่การศึกษาแบบสังเกตมีข้อจำกัดจากปัจจัยอื่นที่อาจเกี่ยวข้อง จึงไม่อาจใช้ตัวเลขดังกล่าวตัดสินความเสี่ยงของทุกคนได้

ควันบุหรี่ต่างออกไปอย่างไร

ควันบุหรี่มีสารพิษและสารก่อมะเร็งหลายชนิด ผู้สูบได้รับควันเข้าสู่ปอดโดยตรง ส่วนคนใกล้ตัวอาจได้รับควันบุหรี่มือสองด้วย การสูบบุหรี่เพิ่มความเสี่ยงมะเร็งปอด โรคหัวใจ โรคหลอดเลือดสมอง และโรคปอดอุดกั้นเรื้อรังอย่างชัดเจน

การเปรียบเทียบคนที่สูบบุหรี่เองกับคนที่ได้กลิ่นธูปชั่วครู่จึงไม่ใช่การเทียบปริมาณควันแบบเดียวกัน ในทางกลับกัน คนที่อยู่ในห้องปิดซึ่งจุดธูปจำนวนมากเป็นเวลานานก็อาจได้รับฝุ่นสูงได้เช่นกัน

ลดควันในบ้านได้อย่างไร

• หากต้องการจุดธูป ให้ลดจำนวนและระยะเวลาจุด เลือกบริเวณอากาศถ่ายเท และหลีกเลี่ยงการนั่งรับควันโดยตรง

• เปิดประตูหน้าต่างเมื่อคุณภาพอากาศภายนอกเอื้ออำนวย เพื่อช่วยระบายควัน โดยระวังไม่ให้ควันพัดเข้าหาคนในบ้าน

• ไม่สูบบุหรี่ในบ้านหรือรถ หากยังเลิกไม่ได้ ให้สูบนอกอาคารและห่างจากประตู หน้าต่าง และช่องรับอากาศ

• ดูแลเด็ก ผู้สูงอายุ และผู้มีโรคหัวใจหรือโรคปอดเป็นพิเศษ เพราะอาจได้รับผลกระทบจากฝุ่นมากกว่าคนทั่วไป

ถ้าควันทำให้แสบตา ไอ หรือแน่นหน้าอก ควรออกจากบริเวณนั้นไปยังที่อากาศสะอาด หากหายใจลำบากมากหรืออาการไม่ดีขึ้นควรพบแพทย์ การลดควันทั้งจากธูปและบุหรี่ช่วยให้คนในบ้านสูดอากาศที่สะอาดขึ้นได้