ผมหยิกถูกยืดให้ตรงด้วยความร้อนได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คนที่มีผมหยิกอาจคุ้นกับภาพนี้ดี: ตอนเช้าค่อย ๆ แบ่งผมเป็นช่อ ใช้เครื่องหนีบรูดลงมาไม่กี่ครั้ง เส้นผมที่เคยเป็นลอนก็ดูเรียบตรงขึ้น แต่พอสระผมหรือเจออากาศชื้น ลอนเดิมก็ค่อย ๆ กลับมา

ทั้งที่ไม่ได้ตัดผมออกหรือเติมเส้นผมใหม่ ความร้อนเปลี่ยนรูปร่างของเส้นผมได้อย่างไร และทำไมผลที่ได้จึงอยู่ไม่นาน?

คำตอบอยู่ที่แรงยึดเหนี่ยวภายในเส้นผม ความร้อนช่วยให้พันธะไฮโดรเจนบางส่วนซึ่งเกี่ยวข้องกับการคงรูปเปลี่ยนแปลงได้ง่ายขึ้น เมื่อดึงหรือหนีบผมให้ตรง แล้วปล่อยให้เย็นลง แรงยึดเหนี่ยวเหล่านี้จะจัดตัวใหม่ในขณะที่ผมอยู่ในรูปทรงที่ตรงขึ้น จึงช่วยให้ผมคงทรงนั้นได้ชั่วคราว

ในเส้นผมมีอะไรอยู่บ้าง

เส้นผมประกอบด้วยโปรตีนเป็นหลัก โดยมีเคราตินเป็นองค์ประกอบสำคัญ ภายในเส้นผมมีแรงยึดเหนี่ยวหลายชนิดช่วยให้โครงสร้างอยู่ด้วยกัน หนึ่งในนั้นคือพันธะไฮโดรเจน ซึ่งไวต่อทั้งน้ำและความร้อน แม้แต่ละพันธะจะมีแรงยึดเหนี่ยวไม่มาก แต่เมื่อมีอยู่เป็นจำนวนมากก็มีส่วนช่วยให้เส้นผมคงรูป

เวลาช่างใช้แปรงดึงผมพร้อมเป่าหรือใช้เครื่องหนีบ ความร้อนและแรงดึงจึงทำงานร่วมกัน ความร้อนช่วยให้เส้นผมจัดรูปได้ง่ายขึ้น ส่วนแปรงหรือแผ่นหนีบช่วยกำหนดว่าผมจะวางตัวไปทางไหน เมื่อผมเย็นลงในแนวที่ถูกดึงไว้ ก็จะดูเรียบตรงขึ้น

นั่นเป็นเหตุผลที่การปล่อยผมให้เย็นหลังจัดทรงมีส่วนช่วยให้ทรงอยู่ตัว และหลักการเดียวกันนี้ยังใช้กับการม้วนผมตรงให้เป็นลอนได้ด้วย เพียงเปลี่ยนจากการดึงให้ตรงมาเป็นการพันผมให้อยู่ในรูปโค้ง

ทำไมโดนน้ำแล้วผมกลับเป็นลอน

เมื่อน้ำหรือความชื้นเข้าไปในเส้นผม พันธะไฮโดรเจนที่ช่วยคงทรงหลังหนีบจะเปลี่ยนแปลงอีกครั้ง เส้นผมจึงค่อย ๆ กลับไปมีลักษณะใกล้เคียงกับผมตามธรรมชาติของแต่ละคน นี่จึงเป็นเหตุผลที่บางคนหนีบผมตอนเช้าแล้วพบว่าผมเริ่มฟูหรืองอกลับระหว่างวันที่อากาศชื้น

การหนีบผมด้วยความร้อนเพียงอย่างเดียวจึงเป็น การเปลี่ยนทรงชั่วคราว ต่างจากการยืดผมด้วยสารเคมีบางชนิด ซึ่งทำปฏิกิริยากับพันธะที่แข็งแรงกว่าในเส้นผม ทำให้ผมส่วนที่ผ่านการยืดคงสภาพตรงได้นานกว่า แต่ผมใหม่ที่งอกจากหนังศีรษะยังมีลักษณะตามธรรมชาติของเจ้าของผม

หนีบบ่อย ๆ มีผลกับผมไหม

ความร้อนสูงหรือการหนีบซ้ำบ่อย ๆ อาจทำให้ผมแห้ง หยาบ เปราะ และแตกหักได้ โดยเฉพาะผมที่ผ่านการฟอกหรือทำเคมีมาแล้ว งานวิจัยที่ศึกษาการหนีบผมพบว่าเส้นผมที่เปียกมีความเสียหายทางโครงสร้างมากกว่าผมแห้งภายใต้เงื่อนไขที่ทดสอบ โดยคาดว่าน้ำที่ระเหยอย่างรวดเร็วมีส่วนเกี่ยวข้อง

ถ้าใช้เครื่องหนีบทั่วไป ควรเป่าหรือรอให้ผมแห้งก่อน เลือกความร้อนต่ำที่สุดที่ยังจัดทรงได้ และหลีกเลี่ยงการหนีบค้างหรือรูดซ้ำหลายรอบในช่อเดิม ผลิตภัณฑ์ป้องกันความร้อนอาจช่วยลดความเสียหายได้บางส่วน แต่ไม่ได้ทำให้ผมทนความร้อนได้โดยไม่มีขีดจำกัด และควรใช้ตามคำแนะนำบนผลิตภัณฑ์กับเครื่องจัดแต่งผม

ผมที่ตรงหลังหนีบจึงยังเป็นเส้นผมเดิม เพียงแต่ความร้อนกับแรงดึงช่วยจัดโครงสร้างภายในบางส่วนให้อยู่ในรูปใหม่ชั่วคราว พอเจอน้ำหรือความชื้น ทรงก็เปลี่ยนได้อีกครั้ง ส่วนการใช้ความร้อนอย่างพอดีช่วยให้จัดทรงได้โดยลดโอกาสที่เส้นผมจะเสียสะสม