บูเช็กเทียนกับไหเหล้า เรื่องจริงหรือภาพจำโหดในประวัติศาสตร์จีน

แม้ว่าบูเช็กเทียนจะก้าวขึ้นสู่จุดสูงสุดเป็นฮ่องเต้หญิงผู้ยิ่งใหญ่ แต่กฎแห่งกรรมก็ทำงานอย่างซื่อตรงในบั้นปลายชีวิต คำสาปแช่งของสนมเซียวทำให้พระนางกลายเป็นคนหวาดระแวง และสั่งห้ามไม่ให้มีการเลี้ยงแมวในพระราชวังอย่างเด็ดขาด ในยามค่ำคืน พระนางมักจะสะดุ้งตื่นด้วยความผวาและฝันเห็นวิญญาณของฮองเฮาหวังและสนมเซียวในสภาพเนื้อตัวชุ่มเลือดมาทวงชีวิตอยู่เสมอ จนต้องย้ายพระราชวังหนีไปประทับที่เมืองลั่วหยาง

และในบั้นปลายชีวิตเมื่ออายุย่าง 81 ปี พระนางถูกขุนนางและโอรสแท้ๆ รวมหัวกันทำรัฐประหารยึดอำนาจ ต้องนอนป่วยอย่างโดดเดี่ยว ตรอมใจ และสิ้นพระชนม์ไปพร้อมกับตราบาปที่คนรุ่นหลังตราหน้าถึงความโหดเหี้ยม ทิ้งไว้เพียงแผ่นศิลาหน้าสุสานอันว่างเปล่าไร้ตัวอักษรจารึกชั่วนิรันดร์ 

ศิลาจารึกไร้อักษรแห่งเฉียนหลิง ด้านทิศตะวันตกเฉียงใต้ 

อย่างไรก็ตาม เรื่อง “ไหเหล้า” ของบูเช็กเทียนเป็นหนึ่งในเหตุการณ์ประวัติศาสตร์จีนที่ควรอ่านแบบแยกชั้นข้อมูล เพราะแหล่งบันทึกโบราณเกี่ยวกับราชสำนักมักมีทั้งข้อเท็จจริง เหตุการณ์การเมือง และภาพจำที่ถูกเล่าซ้ำในภายหลังปะปนกันอยู่

สิ่งที่มีน้ำหนักค่อนข้างชัดคือ ฮองเฮาหวังและพระสนมเซียวถูกปลดจากตำแหน่งหลังอู่เจ๋อเทียนขึ้นมามีอำนาจในวังหลัง และทั้งสองเสียชีวิตอย่างน่าเศร้าหลังจากนั้น ส่วนรายละเอียดเรื่องการลงโทษอย่างทารุณ การตัดมือเท้า หรือการโยนลงไหสุรา เป็นส่วนที่ปรากฏในเรื่องเล่าและบันทึกบางสาย ซึ่งนักอ่านประวัติศาสตร์ควรรับรู้ว่าอาจมีการขยายภาพความโหดร้ายเพื่อสะท้อนการแย่งชิงอำนาจในราชสำนัก

เหตุผลที่เรื่องนี้ยังถูกพูดถึงมาจนถึงปัจจุบัน ไม่ใช่เพียงเพราะความโหดของเหตุการณ์ แต่เพราะบูเช็กเทียนเป็นสตรีเพียงคนเดียวที่ก้าวขึ้นเป็นฮ่องเต้ในประวัติศาสตร์จักรวรรดิจีน ภาพจำของพระนางจึงมักถูกเล่าทั้งในฐานะผู้ปกครองที่มีความสามารถ และในฐานะหญิงผู้ใช้อำนาจอย่างน่ากลัว

เมื่อมองแบบนี้ เรื่องไหเหล้าจึงไม่ใช่แค่ตำนานวังหลังชวนสยอง แต่เป็นตัวอย่างของประวัติศาสตร์ที่มีหลายชั้น ทั้งอำนาจ ความกลัว การเมืองราชสำนัก และวิธีที่คนรุ่นหลังเลือกจดจำผู้หญิงที่ขึ้นไปอยู่เหนือระบบอำนาจชายเป็นใหญ่ในยุคนั้น

สรุปสั้น ๆ คือ เรื่องนี้มีแกนเหตุการณ์จริงเกี่ยวกับการล่มสลายของฮองเฮาหวังและสนมเซียว แต่รายละเอียดที่โหดที่สุดควรอ่านในฐานะ “เรื่องเล่าทางประวัติศาสตร์ที่ยังมีข้อถกเถียง” มากกว่าจะรับเป็นข้อเท็จจริงแบบฟันธงทั้งหมด