จังหวัดใดในไทยที่เกษตรกร ไม่นิยมปลูกมันสำปะหลัง?

เมื่อครู่นี้ ผู้เขียนได้อ่านบทความหนึ่ง ว่าด้วยเรื่องการปลูกมันสำปะหลังในประเทศไทย อ่านไปก็ทำให้เห็นภาพชัดขึ้นว่า พืชเศรษฐกิจอย่างมันสำปะหลัง แม้จะพบได้ทั่วไป แต่ความจริงแล้วไม่ได้ปลูกกันทุกจังหวัดอย่างที่หลายคนเข้าใจ

บ้านเราเองมีพื้นที่ที่เหมาะกับมันสำปะหลังอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะแถบภาคอีสานและภาคกลางบางส่วน ที่ดินค่อนข้างโปร่ง ระบายน้ำได้ดี และมีช่วงแล้งยาวพอให้พืชชนิดนี้เติบโตได้เต็มที่ เกษตรกรในพื้นที่เหล่านี้จึงนิยมปลูกกันอย่างแพร่หลาย เพราะให้ผลผลิตคุ้มค่าและดูแลง่ายเมื่อเทียบกับพืชบางชนิด

แต่พอหันไปดูอีกฝั่งหนึ่งของประเทศ โดยเฉพาะทางภาคใต้ ภาพกลับต่างออกไปอย่างเห็นได้ชัด หลายจังหวัดแทบไม่เห็นไร่มันสำปะหลังเป็นเรื่องเป็นราว ไม่ใช่เพราะคนในพื้นที่ไม่รู้จักปลูก หากแต่เป็นเพราะธรรมชาติไม่เอื้ออำนวย ฝนที่ตกชุกเกือบทั้งปี ทำให้ดินมีความชื้นสูง น้ำขังง่าย ซึ่งไม่เหมาะกับมันสำปะหลังที่ต้องการดินค่อนข้างแห้งและโปร่ง หากฝืนปลูกไป ผลผลิตก็มักไม่ดีเท่าที่ควร

เมื่อเป็นเช่นนี้ เกษตรกรในพื้นที่จึงเลือกปลูกพืชที่เหมาะกับสภาพแวดล้อมของตนเองมากกว่า ไม่ว่าจะเป็นยางพารา ปาล์มน้ำมัน หรือไม้ผลต่าง ๆ อย่างทุเรียนและมังคุด ที่เติบโตได้ดีในอากาศชื้นและมีตลาดรองรับแน่นอน รายได้จึงมั่นคงกว่าอย่างเห็นได้ชัด

ขณะเดียวกัน ในพื้นที่เมืองใหญ่หรือจังหวัดที่มีความเป็นเมืองสูง ก็แทบไม่พบการปลูกมันสำปะหลังเช่นกัน ด้วยข้อจำกัดเรื่องพื้นที่และวิถีชีวิตที่เปลี่ยนไป ผู้คนหันไปประกอบอาชีพอื่นมากกว่าการทำเกษตรแบบดั้งเดิม

พอมองภาพรวมแล้วก็จะเห็นว่า การที่บางจังหวัดไม่นิยมปลูกมันสำปะหลังนั้น ไม่ได้หมายความว่าพื้นที่เหล่านั้นขาดศักยภาพ หากแต่เป็นการเลือกสิ่งที่เหมาะสมกับดินฟ้าอากาศและวิถีชีวิตของคนในพื้นที่มากกว่า

อ่านมาถึงตรงนี้ ผู้เขียนก็อดคิดไม่ได้ว่า การเกษตรบ้านเราแท้จริงแล้วไม่ได้มีสูตรสำเร็จตายตัว พืชที่ปลูกแล้วได้ผลดีในที่หนึ่ง อาจไม่เหมาะกับอีกที่หนึ่งเลยก็ได้ ทุกอย่างขึ้นอยู่กับความเข้าใจในธรรมชาติ และการปรับตัวให้สอดคล้องกันอย่างพอดี

บางทีคำถามที่ควรถามอาจไม่ใช่ว่า จังหวัดไหนไม่ปลูกมันสำปะหลัง แต่คือแต่ละพื้นที่เลือกปลูกอะไร แล้วสิ่งนั้นช่วยให้เขาอยู่ได้อย่างมั่นคงหรือไม่ เพราะสุดท้ายแล้ว ความพอดีต่างหาก ที่ทำให้ชีวิตของเกษตรกรเดินต่อไปได้อย่างยั่งยืน