อภัยทานคืออะไรและทำได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คำพูดเพียงประโยคเดียวอาจทำให้คนสนิทไม่อยากมองหน้ากันไปหลายวัน แม้อีกฝ่ายจะเอ่ยคำขอโทษแล้ว คนที่เสียใจก็อาจยังนึกถึงเหตุการณ์นั้นซ้ำ ๆ และไม่รู้ว่าจะวางความรู้สึกของตัวเองไว้ตรงไหน

ในทางพระพุทธศาสนามีคำว่า อภัยทาน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการให้อภัย แต่การให้อภัยในชีวิตจริงต้องเริ่มอย่างไร และจำเป็นต้องกลับไปสนิทกันเหมือนเดิมหรือไม่

อภัยทานหมายถึง การยกโทษและไม่ผูกใจพยาบาท คำนี้ยังมีความหมายถึงการให้ความไม่มีภัย คือการไม่คิดเบียดเบียนหรือจองเวรกัน การให้อภัยจึงเป็นการเลือกไม่ส่งต่อความโกรธด้วยการทำร้ายกลับ แม้จะยังจำเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นได้ก็ตาม

ให้อภัยได้ โดยไม่ต้องแกล้งว่าไม่เจ็บ

สมมติว่าเพื่อนพูดเรื่องส่วนตัวของเราให้คนอื่นฟัง ความเสียใจที่เกิดขึ้นเป็นเรื่องที่รับรู้ได้ เราอาจบอกเพื่อนตรง ๆ ว่าคำพูดนั้นกระทบความรู้สึกอย่างไร และขอให้เขาไม่นำเรื่องส่วนตัวไปเล่าอีก

หากเพื่อนยอมรับผิดและพยายามเปลี่ยนพฤติกรรม เราอาจเลือกค่อย ๆ สร้างความไว้วางใจกันใหม่ แต่หากยังไม่พร้อม ก็มีสิทธิ์ขอเวลา การยกโทษไม่ได้บังคับให้ความสนิทกลับมาในทันที เพราะความไว้ใจต้องอาศัยการกระทำต่อเนื่องจากทั้งสองฝ่าย

การให้อภัยกับการปกป้องตัวเองอยู่ด้วยกันได้

การไม่คิดแก้แค้นไม่ได้แปลว่าต้องยอมรับการกระทำที่ผิด หรือเปิดโอกาสให้อีกฝ่ายทำร้ายซ้ำ เราอาจให้อภัยในใจ พร้อมกับรักษาระยะห่าง ตั้งขอบเขต ขอความช่วยเหลือ หรือดำเนินการตามสิทธิที่มีได้

โดยเฉพาะเมื่อมีการข่มขู่หรือความรุนแรง ความปลอดภัยควรมาก่อน ผู้ถูกกระทำไม่จำเป็นต้องรีบให้อภัยเพื่อให้คนอื่นสบายใจ และไม่จำเป็นต้องเผชิญหน้ากับผู้ที่ทำร้ายตนเพียงลำพัง

เริ่มฝึกอย่างไรเมื่อยังโกรธอยู่

เริ่มจากยอมรับตามตรงว่าเรารู้สึกโกรธ เสียใจ หรือผิดหวัง แล้วให้เวลาตัวเองสงบลงก่อนตอบโต้ บางคนอาจหยุดคุยชั่วคราว เดินออกมาจากสถานการณ์ หรือพูดคุยกับคนที่ไว้ใจได้ การพักเช่นนี้ช่วยให้มีพื้นที่คิดว่าจะจัดการปัญหาอย่างไร

เมื่อพร้อมแล้ว จึงค่อยแยกว่าอะไรคือความเสียหายที่ต้องแก้ไข และอะไรคือความคิดอยากเอาคืนที่เราไม่จำเป็นต้องทำตาม หากต้องคุยกับอีกฝ่าย อาจเริ่มด้วยการบอกสิ่งที่เกิดขึ้น ความรู้สึกของเรา และขอบเขตที่ต้องการ โดยไม่ต้องรีบสรุปว่าทุกอย่างกลับมาเหมือนเดิมแล้ว

ส่วนคนที่เป็นฝ่ายทำผิด การขอโทษให้มีความหมายเริ่มได้จากการยอมรับสิ่งที่ทำ รับฟังผลกระทบ และลงมือแก้ไขเท่าที่ทำได้ โดยไม่เร่งให้อีกฝ่ายยกโทษ การให้อภัยเป็นสิทธิของผู้ที่ได้รับผลกระทบ ไม่ใช่สิ่งที่เรียกร้องเอาได้

อภัยทานจึงเป็นการฝึกไม่ผูกเวร พร้อมมองความจริงของเหตุการณ์ให้ชัด บางเรื่องคลี่คลายได้ด้วยการพูดคุย บางเรื่องต้องใช้เวลาและระยะห่าง เราสามารถดูแลใจของตัวเองไปพร้อมกับรับผิดชอบต่อปัญหาที่เกิดขึ้นได้