อาการน้ำตาลตกเป็นอย่างไรและควรทำอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กำลังทำงานอยู่ดี ๆ ก็รู้สึกมือสั่น เหงื่อออก ใจเต้นแรง ทั้งที่ห้องไม่ได้ร้อน บางคนอาจคิดว่าแค่หิวหรือพักผ่อนไม่พอ แต่ถ้าเป็นเบาหวานและใช้ยาลดน้ำตาล อาการแบบนี้ควรหยุดสังเกตทันที

ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำมักหมายถึงระดับน้ำตาลต่ำกว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร อาการที่พบบ่อย ได้แก่ หิวมาก มือสั่น เหงื่อออก ใจสั่น เวียนหัว อ่อนแรง หรือรู้สึกหงุดหงิด บางคนอาจมองเห็นไม่ชัด ปวดศีรษะ หรือสับสน หากต่ำมากอาจชักหรือหมดสติได้

อาการเหล่านี้เกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน จึงควรตรวจระดับน้ำตาลเมื่อมีเครื่องตรวจอยู่ใกล้ตัว อย่างไรก็ตาม ผู้ที่มีความเสี่ยงและมีอาการสงสัยไม่ควรรอการตรวจจนการแก้ไขล่าช้า

ใครมีโอกาสน้ำตาลตก?

ภาวะนี้พบได้ในผู้เป็นเบาหวาน โดยเฉพาะผู้ที่ใช้อินซูลินหรือยาบางชนิดที่กระตุ้นการหลั่งอินซูลิน เช่น กลิพิไซด์หรือไกลเมพิไรด์ ความเสี่ยงอาจเพิ่มขึ้นเมื่อกินอาหารช้าหรือกินน้อยกว่าปกติ ออกกำลังกายมากกว่าที่เคย หรือดื่มแอลกอฮอล์

บางคนที่มีน้ำตาลต่ำบ่อยอาจเริ่มไม่รู้สึกถึงอาการเตือน จึงควรตรวจตามแผนที่ตกลงกับทีมรักษา ส่วนคนที่ไม่ได้เป็นเบาหวาน หากมีอาการคล้ายน้ำตาลตกซ้ำ ๆ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ

ถ้ายังรู้สึกตัวดีและกลืนได้ ให้ใช้กฎ 15–15

• กินหรือดื่มคาร์โบไฮเดรตที่ออกฤทธิ์เร็ว 15 กรัม เช่น น้ำผลไม้ประมาณ 120 มิลลิลิตร หรือน้ำตาลทราย 1 ช้อนโต๊ะละลายน้ำ เลือกเพียงอย่างใดอย่างหนึ่ง

• รอ 15 นาที แล้วตรวจน้ำตาลซ้ำ หากยังต่ำกว่า 70 มิลลิกรัมต่อเดซิลิตร ให้รับคาร์โบไฮเดรต 15 กรัมอีกครั้งและตรวจซ้ำใน 15 นาที

• เมื่อระดับน้ำตาลกลับขึ้นมาแล้ว หากยังไม่ถึงมื้ออาหาร ให้กินของว่างที่มีคาร์โบไฮเดรตร่วมกับโปรตีน เช่น ขนมปังกับเนยถั่ว เพื่อช่วยป้องกันน้ำตาลลดลงอีก

ปริมาณน้ำตาลในเครื่องดื่มแต่ละยี่ห้อต่างกัน ควรดูฉลากประกอบ เครื่องดื่มสูตรไม่มีน้ำตาลใช้แก้ภาวะนี้ไม่ได้ ส่วนช็อกโกแลตหรืออาหารที่มีไขมันสูงอาจทำให้น้ำตาลดูดซึมช้าลง

ถ้าซึมมาก ชัก หมดสติ หรือกลืนไม่ได้ ให้โทร 1669 ทันที ห้ามป้อนน้ำ อาหาร หรือยาเข้าปากเพราะอาจสำลักได้ หากมียากลูคากอนสำหรับภาวะฉุกเฉินและมีผู้รู้วิธีใช้ ให้ใช้ตามคำแนะนำ จัดให้นอนตะแคงหากยังหายใจ และปฏิบัติตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ระหว่างรอความช่วยเหลือ

หากแก้ไขแล้วอาการไม่ดีขึ้น น้ำตาลยังต่ำ หรือกลับมาต่ำซ้ำ ควรขอความช่วยเหลือทางการแพทย์โดยเร็ว โดยเฉพาะผู้ที่ใช้ยาลดน้ำตาลซึ่งอาจออกฤทธิ์ต่อเนื่อง ไม่ควรขับรถเองขณะมีอาการ

หลังเกิดเหตุ ควรจดเวลาที่มีอาการ ค่าน้ำตาล อาหาร การออกกำลังกาย และยาที่ใช้ แล้วนำไปปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุและปรับแผนการรักษาหากจำเป็น ไม่ควรปรับหรือหยุดยาเอง การพกอาหารแก้น้ำตาลต่ำและบอกคนใกล้ตัวถึงวิธีช่วยเหลือจะทำให้รับมือได้เร็วขึ้น