คริปโตฯ ภาพลวงตาแห่งนวัตกรรม+ฉ้อฉลยุคดิจิทัล: อสังหาฯ ดีกว่า

           เรามาวิเคราะห์วิพากษ์: คริปโตเคอร์เรนซีในฐานะภาพลวงตาแห่งนวัตกรรมและการฉ้อฉลยุคดิจิทัลซึ่งเป็นสิ่งที่ไม่ควรไปข้อแวะ ลงทุนในอสังหาริมทรัพย์ดีกว่า

บทนำ: อุดมคติที่ถูกท้าทายด้วยความจริง

            ในหน้าประวัติศาสตร์การเงินโลก "คริปโตเคอร์เรนซี" (Cryptocurrency) ถูกจารึกไว้ในฐานะนวัตกรรมที่มาพร้อมกับคำสัญญาอันยิ่งใหญ่ว่าจะเข้ามาปฏิวัติโครงสร้างอำนาจทางการเงินจากมือของธนาคารพาณิชย์และรัฐบาล กลับคืนสู่มือประชาชนทั่วไปผ่านระบบกระจายศูนย์ (Decentralization) นับตั้งแต่การถือกำเนิดของ Bitcoin ในปี 2009 โดย Satoshi Nakamoto โลกได้เห็นความตื่นตัวของเหล่านักพัฒนาและนักลงทุนที่มองเห็น "ยูโทเปีย" ทางการเงินที่โปร่งใสและเป็นอิสระ ทว่าเมื่อเวลาผ่านไปเกือบสองทศวรรษ สิ่งที่เกิดขึ้นจริงกลับกลายเป็นภาพที่สวนทางกับอุดมคติอย่างสิ้นเชิง เมื่ออุตสาหกรรมนี้ค่อยๆ เผยให้เห็นรอยร้าวเชิงโครงสร้างที่เต็มไปด้วยความผันผวน การเก็งกำไรอย่างไร้ทิศทาง และการทุจริตที่แนบเนียนภายใต้หน้ากากของเทคโนโลยีล้ำสมัย

1. วิวัฒนาการและกำแพงการนำไปใช้จริง (The Utility Barriers)

            แม้เรามักจะจดจำว่าคริปโตเคอร์เรนซีเริ่มต้นจาก Bitcoin แต่ในความเป็นจริง แนวคิดเรื่องเงินอิเล็กทรอนิกส์ที่มีความเป็นส่วนตัวสูง (e-cash) ถูกนำเสนอมาตั้งแต่ปี 1983 โดย David Chaum นักวิทยาการรหัสลับผู้มองการณ์ไกล อย่างไรก็ตาม ปัญหาพื้นฐานที่คริปโตฯ ทุกยุคสมัยยังก้าวข้ามไม่ได้คือ "การสร้างมูลค่าจากการใช้งานจริง" (Utility)

            ในเชิงเศรษฐศาสตร์ เงินตราที่มีประสิทธิภาพต้องทำหน้าที่ 3 ประการคือ เป็นสื่อกลางในการแลกเปลี่ยน (Medium of Exchange), เป็นเครื่องรักษามูลค่า (Store of Value) และเป็นหน่วยวัดทางบัญชี (Unit of Account) แต่ Bitcoin และเหรียญทางเลือกอื่นๆ กลับสอบตกในแทบทุกข้อ ข้อมูลเชิงสถิติระบุว่ามีธุรกิจเพียงประมาณ 18,000 แห่งทั่วโลกจากทั้งหมดกว่า 350 ล้านแห่งที่ยอมรับการชำระเงินด้วย Bitcoin ซึ่งคิดเป็นสัดส่วนที่ต่ำจนแทบไม่มีนัยสำคัญทางเศรษฐกิจ นอกจากนี้ ประสิทธิภาพในการทำธุรกรรมยังเป็นอุปสรรคสำคัญ เนื่องจากความผันผวนของราคาที่อาจเปลี่ยนแปลงได้หลายเปอร์เซ็นต์ในชั่ววินาที ทำให้การตั้งราคาขายสินค้าทำได้ยากยิ่ง ในทางปฏิบัติ การจ่ายเงินด้วยคริปโตฯ จึงถูกเปรียบเปรยว่าเหมือนการนำกรรไกรตัดเล็บไปพยายามตัดหญ้าในสนาม คือทำได้ในทางเทคนิค แต่ไร้ประสิทธิภาพและผิดวัตถุประสงค์ในทางปฏิบัติ

2. มายาคติเรื่องสินทรัพย์ปลอดภัยและการเปรียบเทียบกับทองคำ

            หนึ่งในคำโฆษณาที่ทรงพลังที่สุดของคริปโตฯ คือการเป็น "Digital Gold" หรือทองคำดิจิทัล เพื่อเป็นสินทรัพย์ป้องกันความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ ทว่าหากพิจารณาจากข้อมูลเชิงประจักษ์ ความน่าเชื่อถือของทองคำถูกสร้างขึ้นผ่านกาลเวลานับพันปี (Lindy Effect) และมีมูลค่าในตัวเองจากการใช้ในอุตสาหกรรมและเครื่องประดับ ในขณะที่คริปโตเคอร์เรนซียังมีอายุไม่ถึงสองทศวรรษและไม่มีมูลค่าพื้นฐานใดๆ รองรับนอกเหนือจาก "ความเชื่อ"

ด้านความผันผวน (Volatility) คริปโตฯ มีความแกว่งตัวของราคาสูงกว่าตลาดหุ้นสหรัฐฯ ถึง 4 เท่าตัว โดยมีค่าเฉลี่ยความผันผวนรายปีอยู่ที่ 60% เมื่อเทียบกับตลาดหุ้นที่ 15%

            ความไม่เสถียรนี้เองที่ทำให้นักบริหารกองทุนระดับโลกที่บริหารสินทรัพย์มูลค่าหลายล้านล้านดอลลาร์ มองคริปโตฯ เป็นเพียง "สินทรัพย์เก็งกำไร" ที่มีความเสี่ยงสูงมาก (High-Risk Speculative Asset) โดยแนะนำให้ถือครองเพียง 1-2% ของพอร์ตการลงทุนเท่านั้น ความเห็นของนักลงทุนระดับตำนานอย่าง Warren Buffett ที่เรียก Bitcoin ว่า "ยาเบื่อหนูยกกำลังสอง" จึงไม่ใช่เพียงการแสดงทัศนะเชิงลบ แต่เป็นการเตือนสติถึงการลงทุนในสิ่งที่ไม่มีกระแสเงินสดและไม่มีการผลิตจริง

3. กลไกความล้มเหลวเชิงโครงสร้าง: จาก Stablecoin ถึง Exchange

            ความพยายามในการแก้ปัญหาความผันผวนนำไปสู่การสร้าง "Stablecoin" หรือเหรียญที่มีมูลค่าคงที่ แต่เหตุการณ์การล่มสลายของโปรเจกต์ Terra-Luna ในปี 2022 ได้กลายเป็นบทเรียนราคาแพงที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์การเงิน เมื่อ "Algorithm Stablecoin" ที่อ้างว่าใช้คณิตศาสตร์ซับซ้อนในการรักษามูลค่า กลับพังทลายลงจากการถูกเทขายอย่างหนัก นำไปสู่การสูญเสียความมั่งคั่งของนักลงทุนทั่วโลกกว่า 4.5 หมื่นล้านดอลลาร์ภายในเวลาเพียง 7 วัน

            ยิ่งไปกว่านั้น การล่มสลายของกระดานเทรดเบอร์ต้นๆ ของโลกอย่าง FTX ยังชี้ให้เห็นว่า แม้แต่ตัวกลางที่อ้างว่ามีความโปร่งใสก็สามารถกระทำการทุจริตได้หากปราศจากการกำกับดูแล Sam Bankman-Fried ผู้ที่เคยได้รับการขนานนามว่าเป็น "อัศวินขาว" และ "Warren Buffett คนถัดไป" กลับใช้ความไว้วางใจของลูกค้าเป็นเครื่องมือในการยักยอกเงินเพื่อนำไปเก็งกำไรผ่านบริษัทในเครือ ความล้มเหลวของ FTX ไม่ใช่เพียงเรื่องของธุรกิจที่ขาดทุน แต่เป็นอาชญากรรมทางการเงินที่มีการวางแผนมาอย่างเป็นระบบ ซึ่ง John Ray ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการบริษัทล้มละลายระบุว่า เป็นความล้มเหลวของการควบคุมองค์กรที่รุนแรงที่สุดเท่าที่เขาเคยพบมาตลอดอาชีพการทำงาน

4. จิตวิทยาความโลภและการสูญเสียของรายย่อย

            อุตสาหกรรมคริปโตฯ ในปัจจุบันถูกขับเคลื่อนด้วย "วงจรการปั่นกระแส" (Hype Cycles) โดยมีเหรียญมีม (Meme Coins) และเหรียญไร้พื้นฐานจำนวนมหาศาลเกิดขึ้นรายวัน ข้อมูลจาก CoinGecko พบว่ากว่าครึ่งหนึ่งของเหรียญที่ถูกบันทึกตั้งแต่ปี 2021 ได้กลายเป็นเหรียญที่ไม่มีมูลค่า (Dead Coins) ไปแล้ว สิ่งที่น่ากังวลคืออุตสาหกรรมนี้ได้สร้างระบบที่เอื้อให้ "คนวงใน" (Insiders) และวาฬ (Whales) สามารถทำกำไรจากการ "ลากไปเชือด" (Rug Pull) นักลงทุนรายย่อยที่ขาดความรู้และถูกครอบงำด้วยอาการกลัวตกขบวน (FOMO)

            ความย้อนแย้งที่น่าขบคิดที่สุดคือ ทุกครั้งที่มีเหตุการณ์การฉ้อฉลหรือระบบล่มสลาย ชุมชนคริปโตฯ ที่เคยเรียกร้องความเป็นอิสระจากการกำกับดูแล (Unregulated) กลับเรียกร้องหาการคุ้มครองและกฎหมายจากรัฐบาล ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าในสถานการณ์วิกฤต ความไว้วางใจในระบบอัลกอริทึมมักพ่ายแพ้ต่อความต้องการความปลอดภัยในรูปแบบสถาบันการเงินดั้งเดิม

บทสรุป: นวัตกรรมหรือภาพลวงตา?

            แม้เทคโนโลยีบล็อกเชน (Blockchain) จะมีคุณค่าในเชิงวิศวกรรมคอมพิวเตอร์และมีศักยภาพในการประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมต่างๆ แต่ในบริบทของ "สกุลเงินดิจิทัล" ที่เป็นอยู่ในปัจจุบัน มันกลับกลายเป็นเพียง "คาสิโนระดับโลก" ที่ไร้การควบคุม เป็นพื้นที่ที่ความโลภมาบรรจบกับนวัตกรรมจนเกิดเป็นช่องโหว่ในการฉ้อฉลขนาดใหญ่ คริปโตเคอร์เรนซีในหลายมิติจึงอาจไม่ใช่ทางออกของโลกการเงินในอนาคต แต่เป็นบทเรียนราคาแพงเกี่ยวกับขีดจำกัดของความเชื่อมั่นที่ไม่มีพื้นฐานรองรับ ซึ่งมักจะสลายตัวไปทันทีเมื่อความเป็นจริงเชิงเศรษฐศาสตร์มาถึง

ข้อเสนอแนะ

            ท่านที่สนใจการลงทุน พึงลงทุนในอสังหาริมทรัพย์เป็นดีที่สุดเพราะ ราคาสูง มีอายุยืนยาว (ในเชิงกายภาพ คือประมาณ 100 ปี ส่วนอายุขัยทางเศรษฐกิจอาจจะจำกัดกว่านั้น โดยทั่วไปกำหนดไว้ประมาณ 50 ปี) เป็นตัวแปรตาม (ขึ้นต่อปัจจัยอื่น ๆ  ราคาอสังหาริมทรัพย์ ไม่ได้อยู่ที่กายภาพของตัวทรัพย์สินนั้น ๆ เท่านั้นแต่อยู่ที่ทำเล) ราคาเพิ่มขึ้นต่อเนื่องในระยะยาว และมีความนิยมขึ้นกับทำเล เป็นต้น

ที่มา: https://youtu.be/hbsYaLaN_F8