“เปิด 2 อำเภอในไทยที่ยังไม่มี 7-Eleven แล้วทำไม ร้านสะดวกซื้อถึงยังเข้าไม่ถึง?"

7-Eleven กระจายอยู่ทั่วไทย แต่ยังมีพื้นที่ที่ไม่มีสาขา

7-Eleven เป็นหนึ่งในเครือข่ายร้านสะดวกซื้อที่มีสาขาจำนวนมากที่สุดในประเทศไทย โดย CP All รายงานว่า ณ สิ้นปี 2567 มีร้าน 7-Eleven ทั่วประเทศ 15,245 สาขา และยังคงขยายสาขาอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม แม้เครือข่ายจะครอบคลุมพื้นที่จำนวนมาก แต่ข้อมูลที่เผยแพร่ในปี 2569 ระบุว่ายังมีอย่างน้อย 2 อำเภอที่ไม่มีร้าน 7-Eleven ได้แก่ อำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่ และอำเภอเกาะกูด จังหวัดตราด

 อำเภอกัลยาณิวัฒนา จังหวัดเชียงใหม่

อำเภอกัลยาณิวัฒนาเป็นพื้นที่ภูเขาทางตะวันตกของจังหวัดเชียงใหม่ มีชุมชนกระจายตัวอยู่ตามพื้นที่สูงและหุบเขา ลักษณะภูมิประเทศแตกต่างจากเขตเมืองที่มีประชากรหนาแน่นอย่างมาก ข้อมูลของจังหวัดเชียงใหม่ระบุว่า ณ เดือนกรกฎาคม 2566 กัลยาณิวัฒนาเป็นอำเภอที่มีประชากรน้อยที่สุดของจังหวัด โดยมีประชากรตามทะเบียนราษฎรราว 12,955 คน จากทั้งหมดกว่า 1.79 ล้านคนทั้งจังหวัด

ประชากรน้อยและกระจายตัว เป็นปัจจัยสำคัญของพื้นที่ภูเขา

การมีประชากรไม่มากและชุมชนกระจายตัวตามภูเขาอาจทำให้ธุรกิจค้าปลีกสมัยใหม่ต้องพิจารณาความคุ้มค่าของทำเลมากกว่าพื้นที่เมือง เพราะร้านสะดวกซื้อไม่ได้พิจารณาเพียงจำนวนคนทั้งอำเภอ แต่ต้องคำนึงถึงจำนวนลูกค้าที่เข้าถึงร้านได้จริง ความถี่ในการซื้อ และต้นทุนในการนำสินค้าเข้าร้านด้วย ข้อมูลข่าวเกี่ยวกับ 2 อำเภอนี้จึงชี้ไปในทิศทางเดียวกันว่า ภูมิประเทศ ประชากร และการขนส่ง เป็นข้อจำกัดสำคัญ แต่ไม่ควรสรุปว่าเป็นเหตุผลอย่างเป็นทางการจาก CP All เพราะบริษัทไม่ได้เผยเกณฑ์ตัดสินทำเลของสองอำเภอนี้โดยตรง

 อำเภอเกาะกูด จังหวัดตราด มีข้อจำกัดที่แตกต่างออกไป

เกาะกูดเป็นอำเภอที่ประกอบด้วยพื้นที่เกาะในจังหวัดตราด จึงมีข้อจำกัดด้านการขนส่งที่แตกต่างจากอำเภอบนแผ่นดิน โดยสินค้าจำนวนมากต้องเดินทางผ่านระบบขนส่งทางทะเลก่อนเข้าสู่พื้นที่เกาะ ขณะที่จำนวนประชากรประจำถิ่นมีไม่มากเมื่อเทียบกับเมืองหรือชุมชนขนาดใหญ่ ทำให้การวางโครงสร้างร้านค้าปลีกต้องคำนึงถึงทั้งประชากรในพื้นที่และลักษณะการท่องเที่ยวของเกาะ

ไม่ใช่แค่ “มีคนหรือไม่มีคน” แต่ต้องดูศักยภาพของทำเล

การที่พื้นที่หนึ่งไม่มี 7-Eleven ไม่ได้หมายความว่าบริษัทมองว่าพื้นที่นั้นไม่มีความต้องการสินค้า แต่ธุรกิจร้านสะดวกซื้อจำเป็นต้องประเมินองค์ประกอบหลายด้านร่วมกัน เช่น จำนวนประชากร การเดินทาง ต้นทุนโลจิสติกส์ ตำแหน่งที่ตั้งของร้าน ความถี่ในการซื้อ และศักยภาพทางเศรษฐกิจของพื้นที่ ดังนั้นการอธิบายว่า “ไม่มีเซเว่นเพราะคนไม่พอ” เพียงอย่างเดียวจึงง่ายเกินไป และไม่มีข้อมูลสาธารณะจาก CP All ที่ระบุว่าปัจจัยใดเป็นเหตุผลเฉพาะของแต่ละอำเภอ

กัลยาณิวัฒนาแตกต่างจากเมืองเชียงใหม่อย่างชัดเจน

แม้จะอยู่ในจังหวัดเชียงใหม่เหมือนกัน แต่กัลยาณิวัฒนามีบริบททางภูมิศาสตร์และประชากรแตกต่างจากเขตเมืองอย่างมาก จังหวัดเชียงใหม่ระบุว่ากัลยาณิวัฒนาเป็นอำเภอที่มีประชากรน้อยที่สุดของจังหวัดจากข้อมูลปี 2566 ขณะที่พื้นที่ส่วนใหญ่เป็นภูเขาและชุมชนกระจายตัว จึงเป็นตัวอย่างที่ดีว่าการมีจังหวัดเดียวกันไม่ได้หมายความว่ารูปแบบธุรกิจค้าปลีกจะเหมือนกันทุกอำเภอ

เกาะกูดก็มีเศรษฐกิจ แต่โครงสร้างไม่เหมือนเมืองทั่วไป

การไม่มี 7-Eleven ไม่ได้หมายความว่าเกาะกูดไม่มีเศรษฐกิจหรือไม่มีนักท่องเที่ยว เพราะเกาะกูดเป็นพื้นที่ท่องเที่ยวที่มีโรงแรม รีสอร์ต ร้านอาหาร และธุรกิจท้องถิ่นจำนวนมาก เพียงแต่ลักษณะตลาดของเกาะแตกต่างจากพื้นที่ที่มีประชากรหนาแน่นและมีการเดินทางผ่านจำนวนมากตลอดทั้งวัน ดังนั้นการตัดสินใจเปิดร้านขนาดใหญ่จึงต้องพิจารณาความต่อเนื่องของอุปสงค์และต้นทุนการดำเนินงานควบคู่กัน

ร้านสะดวกซื้อไม่ได้มีแค่ต้นทุนการสร้างร้าน

เบื้องหลังร้านสะดวกซื้อหนึ่งสาขายังมีระบบโลจิสติกส์ การเติมสินค้า ห้องเย็น การขนส่ง พนักงาน ระบบไฟฟ้า และการจัดการสินค้าอย่างต่อเนื่อง หากทำเลอยู่บนเกาะหรือในพื้นที่ภูเขาห่างไกล ต้นทุนและความซับซ้อนของระบบเหล่านี้อาจสูงกว่าพื้นที่ที่อยู่ใกล้ศูนย์กระจายสินค้าและเส้นทางคมนาคมหลัก อย่างไรก็ตาม ประเด็นนี้ควรเข้าใจในฐานะ หลักเศรษฐศาสตร์และโลจิสติกส์ทั่วไปของธุรกิจค้าปลีก ไม่ใช่ข้อยืนยันว่า CP All ปฏิเสธสองพื้นที่นี้ด้วยเหตุผลดังกล่าวโดยตรง

การไม่มี 7-Eleven กลับทำให้พื้นที่มีเอกลักษณ์อีกแบบ

ในมุมหนึ่ง การไม่มีร้านสะดวกซื้อเครือใหญ่ไม่ได้เป็นเพียงข้อจำกัด แต่ยังทำให้ร้านค้าชุมชนและธุรกิจท้องถิ่นมีบทบาทในการตอบสนองความต้องการของคนในพื้นที่มากขึ้น โดยเฉพาะพื้นที่ที่มีวิถีชีวิตเฉพาะตัวและมีร้านค้าขนาดเล็กกระจายอยู่ตามชุมชน ความแตกต่างนี้ทำให้กัลยาณิวัฒนาและเกาะกูดมีภาพลักษณ์ที่ต่างจากพื้นที่เมืองซึ่งร้านสะดวกซื้อสมัยใหม่กระจายอยู่หนาแน่น

เรื่อง “สองอำเภอที่ไม่มีเซเว่น” จึงสะท้อนมากกว่าความแปลก

ประเด็นที่น่าสนใจไม่ได้อยู่เพียงคำถามว่า “ทำไมไม่มี 7-Eleven?” แต่ยังสะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยมีความแตกต่างด้านภูมิศาสตร์ ประชากร การคมนาคม และรูปแบบเศรษฐกิจอย่างมาก แม้แต่ในยุคที่ร้านสะดวกซื้อมีสาขากว่า 15,000 แห่งทั่วประเทศ ก็ยังมีพื้นที่ที่รูปแบบธุรกิจค้าปลีกสมัยใหม่ไม่ได้เข้าไปครอบคลุมทั้งหมด

ข้อมูลที่เผยแพร่ในปี 2569 ระบุว่า อำเภอกัลยาณิวัฒนา จ.เชียงใหม่ และอำเภอเกาะกูด จ.ตราด เป็นอย่างน้อย 2 อำเภอที่ยังไม่มีร้าน 7-Eleven ขณะที่เหตุผลที่เหมาะสมในการอธิบายควรเป็นการวิเคราะห์จากลักษณะพื้นที่ ได้แก่ ประชากรที่ไม่หนาแน่น ภูมิประเทศ การกระจายตัวของชุมชน และความซับซ้อนด้านการขนส่ง มากกว่าการฟันธงว่า “ไม่คุ้มทุน” เพราะยังไม่มีเอกสารสาธารณะจาก CP All ที่ยืนยันเหตุผลเฉพาะของแต่ละอำเภอโดยตรง