การกลั้นปัสสาวะเพิ่มความเสี่ยงกระเพาะปัสสาวะอักเสบได้อย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

รถติดอยู่บนทางด่วนมานาน หรือประชุมยาวจนไม่มีจังหวะลุกไปห้องน้ำ จากที่ปวดฉี่นิดหน่อยก็เริ่มนั่งไม่สบาย พอมีอาการแสบขัดตามมาในวันเดียวกัน หลายคนจึงสงสัยว่าการกลั้นเพียงครั้งเดียวทำให้กระเพาะปัสสาวะอักเสบได้ทันทีหรือเปล่า

การกลั้นปัสสาวะนานเพิ่มความเสี่ยงติดเชื้อได้ แต่ไม่ได้หมายความว่าจะติดเชื้อภายในวันเดียวทุกครั้ง อาการที่เริ่มในวันนั้นเพียงอย่างเดียวบอกไม่ได้ว่าเชื้อเริ่มเข้ามาเมื่อไร หรือเกิดจากการกลั้นครั้งล่าสุดแน่นอน

การกลั้นเกี่ยวข้องกับเชื้ออย่างไร

กระเพาะปัสสาวะทำหน้าที่เก็บปัสสาวะก่อนขับออก การปัสสาวะช่วยชะล้างเชื้อบางส่วนออกจากทางเดินปัสสาวะ ส่วนการติดเชื้อในกระเพาะปัสสาวะมักเกิดเมื่อแบคทีเรียเข้าสู่ทางเดินปัสสาวะและเพิ่มจำนวนขึ้น

การกลั้นนานหรือกลั้นเป็นประจำอาจทำให้กระเพาะปัสสาวะทำงานได้ไม่ดีและปัสสาวะออกไม่หมด เมื่อมีปัสสาวะค้าง เชื้อแบคทีเรียมีโอกาสเพิ่มจำนวนได้มากขึ้น จึงเพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ แต่การกลั้นไม่ได้สร้างแบคทีเรียขึ้นมาเอง และไม่ใช่ทุกคนที่กลั้นแล้วจะป่วย

อาการปัสสาวะแสบขัด ปวดปัสสาวะบ่อยหรือปวดเร่งด่วน ทั้งที่ออกครั้งละนิด รวมถึงปวดหน่วงท้องน้อย เป็นอาการที่พบได้ในผู้ติดเชื้อ บางคนอาจมีปัสสาวะขุ่น มีกลิ่นแรง หรือมีเลือดปน อย่างไรก็ตาม ปัสสาวะสีเข้มหรือกลิ่นแรงเพียงอย่างเดียวอาจเกิดจากดื่มน้ำน้อยได้เช่นกัน

เตรียมตัวก่อนเดินทางหรือเข้าประชุม

เข้าห้องน้ำก่อนออกเดินทางและวางแผนจุดพักระหว่างทาง ถ้าประชุมต่อเนื่องนาน ลองจัดช่วงพักให้ลุกไปห้องน้ำได้ เมื่อเริ่มปวดก็ควรหาโอกาสไป ไม่จำเป็นต้องฝืนรอจนปวดมาก

ดื่มน้ำให้เพียงพอตามความกระหายและสภาพร่างกาย แทนการงดน้ำเพื่อจะได้ไม่ต้องเข้าห้องน้ำบ่อย หากแพทย์เคยสั่งจำกัดน้ำเพราะโรคประจำตัว ให้ยึดคำแนะนำเฉพาะของตนเอง และเมื่อปัสสาวะควรให้เวลาเพียงพอ ไม่รีบเบ่งหรือรีบลุกจนรู้สึกว่ายังถ่ายไม่สุด

ความเสี่ยงไม่ได้เท่ากันทุกคน ผู้ที่มีปัสสาวะค้างจากนิ่วหรือต่อมลูกหมากโต ผู้ใช้สายสวนปัสสาวะ และผู้ที่มีประวัติติดเชื้อซ้ำ อาจต้องใส่ใจอาการเป็นพิเศษ ผู้หญิงพบการติดเชื้อทางเดินปัสสาวะได้บ่อยกว่าผู้ชายจากความแตกต่างทางกายวิภาค

เมื่อไรควรพบแพทย์

ถ้ามีอาการแสบขัด ปัสสาวะบ่อยผิดปกติ หรือปวดท้องน้อย ควรปรึกษาแพทย์ โดยเฉพาะเมื่ออาการไม่ดีขึ้นหรือเป็นซ้ำ แพทย์จะประเมินอาการและอาจตรวจปัสสาวะเพื่อช่วยหาสาเหตุ หากเป็นการติดเชื้อแบคทีเรียอาจต้องใช้ยาปฏิชีวนะตามที่แพทย์สั่ง ไม่ควรซื้อยาที่เหลือจากครั้งก่อนมากินเอง

หากมีไข้หรือหนาวสั่น ปวดหลังหรือสีข้าง คลื่นไส้อาเจียน หรือมีเลือดในปัสสาวะ ควรพบแพทย์โดยเร็ว เพราะอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่รุนแรงขึ้น ส่วนผู้ที่ปวดท้องน้อยมากและปัสสาวะไม่ออกเลยควรไปฉุกเฉินทันที ผู้ตั้งครรภ์ ผู้ชาย และผู้ที่มีโรคประจำตัวหรือภูมิคุ้มกันต่ำควรขอคำแนะนำทางการแพทย์โดยเร็วเมื่อสงสัยว่าติดเชื้อ

การเผื่อเวลาเข้าห้องน้ำและดื่มน้ำให้พอเป็นวิธีดูแลตัวเองที่ทำได้ระหว่างวัน หากมีอาการผิดปกติ อย่ารอให้หายเองเพียงเพราะคิดว่าเกิดจากการกลั้นฉี่เท่านั้น