กินมื้อดึกแล้วนอนทันทีเกี่ยวข้องกับกรดไหลย้อนอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เลิกงานดึก กลับถึงบ้านก็หิว พอกินข้าวเสร็จจึงล้มตัวลงนอน ไม่นานกลับรู้สึกแสบร้อนกลางอกหรือมีรสเปรี้ยวขึ้นมาถึงคอ บางคนเป็นบ่อยจนสงสัยว่ามื้อดึกทำให้กลายเป็นโรคกรดไหลย้อนเรื้อรังหรือเปล่า

การนอนทันทีหลังอาหารอาจกระตุ้นให้อาการกรดไหลย้อนกำเริบ โดยเฉพาะในคนที่มีอาการอยู่แล้ว แต่ ยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าเป็นสาเหตุอันดับหนึ่งของโรคกรดไหลย้อนเรื้อรัง หรือทำให้โรครักษายากที่สุด อาการเกิดได้จากหลายปัจจัย และการกินดึกเพียงครั้งเดียวก็ไม่ได้หมายความว่าจะเป็นโรคเรื้อรัง

กรดไหลย้อนเกิดเมื่อของในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นไปในหลอดอาหาร โดยปกติมีกล้ามเนื้อหูรูดบริเวณปลายหลอดอาหารช่วยป้องกันอยู่ หากหูรูดอ่อนแรงหรือคลายตัวในจังหวะที่ไม่ควร ของในกระเพาะอาจไหลย้อนขึ้นมาได้

หลังอาหาร กระเพาะยังมีอาหารและน้ำย่อยอยู่ เมื่อนอนราบ แรงโน้มถ่วงช่วยพยุงของในกระเพาะได้น้อยกว่าตอนนั่งหรือยืน จึงอาจเกิดอาการแสบร้อนกลางอกหรือเรอเปรี้ยวได้ง่ายขึ้นในบางคน โดยเฉพาะหลังมื้อใหญ่ ทั้งนี้ การไหลย้อนเป็นครั้งคราวต่างจากโรคกรดไหลย้อน ซึ่งมีอาการรบกวนซ้ำ ๆ หรือเกิดภาวะแทรกซ้อน

ปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องมีทั้งน้ำหนักเกิน การตั้งครรภ์ การสูบบุหรี่ ไส้เลื่อนกระบังลม และยาบางชนิด หากสงสัยว่ายาประจำทำให้อาการแย่ลง ควรปรึกษาแพทย์ก่อนปรับหรือหยุดยาเอง

ปรับมื้อเย็นอย่างไรให้สบายขึ้น

ถ้ามักมีอาการตอนกลางคืน สถาบันสุขภาพแห่งชาติสหรัฐฯ แนะนำให้กินอาหารให้เสร็จอย่างน้อย 3 ชั่วโมงก่อนเอนตัวหรือนอน ส่วนวิทยาลัยแพทย์ระบบทางเดินอาหารแห่งสหรัฐฯ แนะนำให้เว้นอาหารอย่างน้อย 2 ชั่วโมงก่อนเข้านอน ทั้งสองแหล่งจึงเห็นตรงกันว่าควรเว้นช่วงก่อนนอน โดยการเผื่อ 3 ชั่วโมงเป็นจุดเริ่มต้นที่ทำตามได้ชัดเจน

ลองเลื่อนมื้อเย็นให้เร็วขึ้น หรือแบ่งอาหารเป็นมื้อเล็กลงหากมื้อใหญ่ทำให้แน่นท้อง คนที่กลับบ้านดึกอาจเตรียมอาหารกินก่อนเลิกงาน แล้วหลีกเลี่ยงมื้อหนักเมื่อใกล้เวลานอน สังเกตด้วยว่าอาหารชนิดใดกระตุ้นอาการของตัวเอง เช่น ของมัน กาแฟ แอลกอฮอล์ อาหารเผ็ด หรืออาหารรสเปรี้ยว เพราะแต่ละคนตอบสนองต่างกัน ไม่จำเป็นต้องงดทุกอย่างพร้อมกัน

หากมีน้ำหนักเกิน การลดน้ำหนักตามคำแนะนำของแพทย์อาจช่วยลดอาการได้ ส่วนคนที่เป็นตอนกลางคืนบ่อย อาจปรึกษาแพทย์เรื่องการยกหัวเตียงและท่านอนที่เหมาะสม การปรับพฤติกรรมช่วยได้ แต่บางคนยังจำเป็นต้องใช้ยาหรือตรวจเพิ่มเติม

เมื่อไรควรไปพบแพทย์

หากแสบร้อนกลางอกหรือเรอเปรี้ยวบ่อยตั้งแต่สัปดาห์ละสองครั้ง อาการรบกวนการนอน ต้องซื้อยากินซ้ำ ๆ หรือปรับพฤติกรรมแล้วไม่ดีขึ้น ควรพบแพทย์เพื่อตรวจประเมิน เพราะอาการคล้ายกันอาจมีสาเหตุอื่น และการรักษาต้องเลือกให้เหมาะกับแต่ละคน

หากกลืนลำบากหรือเจ็บเวลากลืน น้ำหนักลดโดยไม่ทราบสาเหตุ อาเจียนเรื้อรัง อาเจียนเป็นเลือด หรือถ่ายดำ ควรรีบพบแพทย์ สำหรับอาการเจ็บหรือแน่นหน้าอก โดยเฉพาะถ้ามีหายใจลำบาก เหงื่อแตก หรือปวดร้าวไปแขนหรือกราม ให้รีบรับการช่วยเหลือฉุกเฉิน เพราะอาจเกี่ยวข้องกับหัวใจได้

มื้อดึกจึงเป็นจุดที่ควรปรับเมื่อมีอาการ แต่ไม่ควรโทษว่าเป็นต้นเหตุเพียงอย่างเดียว เริ่มจากเว้นช่วงก่อนนอน สังเกตอาหารที่กระตุ้น และพบแพทย์เมื่ออาการเกิดซ้ำ จะช่วยให้จัดการปัญหาได้ตรงจุดกว่า