ทำไมคู่รักที่ทำธุรกิจร่วมกันจึงให้การซัดทอดกัน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คู่รักคู่หนึ่งช่วยกันดูแลกิจการ ใช้เงินร่วมกัน และรู้รหัสโทรศัพท์ของกันและกัน วันหนึ่งทั้งคู่ถูกเรียกไปสอบสวนเกี่ยวกับธุรกิจที่อาจเกี่ยวข้องกับการกระทำผิด เจ้าหน้าที่แยกทั้งสองคนไปคนละห้อง จากที่เคยปรึกษากันได้ทุกเรื่อง แต่ละคนกลับต้องตอบคำถามโดยไม่รู้ว่าอีกฝ่ายพูดอะไรไปแล้ว

เมื่อมีข่าวทำนองนี้ คนดูมักสงสัยว่าความรักหายไปไหน ทำไมคนที่เคยอยู่ข้างกันจึงให้ข้อมูลที่ทำให้อีกฝ่ายเสียเปรียบ คำถามนี้มีทั้งเรื่องความกลัว ผลประโยชน์ และความสัมพันธ์ที่อาจไม่ได้เท่าเทียมกันตั้งแต่ต้น

เหตุผลที่เป็นไปได้คือแต่ละคนกำลังพยายามรับมือกับความเสี่ยงของตัวเอง ภายใต้สถานการณ์ที่ไม่รู้ว่าอีกฝ่ายจะทำอย่างไร ความรักอาจยังมีอยู่ แต่ความกลัวถูกลงโทษ ความไม่แน่ใจ และความหวังว่าจะได้รับการพิจารณาอย่างเป็นธรรม สามารถเข้ามามีอิทธิพลต่อการตัดสินใจได้ การให้ข้อมูลเกี่ยวกับอีกฝ่ายจึงไม่ได้พิสูจน์โดยตัวมันเองว่าที่ผ่านมาไม่เคยรักกัน

เมื่อไม่มีโอกาสถามกัน ความไม่แน่ใจก็เริ่มทำงาน

การแยกสอบทำให้เจ้าหน้าที่รับฟังคำให้การของแต่ละคนแยกกัน แล้วนำรายละเอียดมาตรวจสอบเทียบกับหลักฐานอื่น สำหรับผู้ถูกสอบสวน ความเงียบจากอีกห้องอาจทำให้เกิดคำถามขึ้นมาเองว่า อีกฝ่ายกำลังพูดความจริง ปกป้องเรา หรือโยนความผิดมาให้เรา

สถานการณ์นี้คล้ายแนวคิดทางทฤษฎีเกมที่เรียกว่า “ภาวะกลืนไม่เข้าคายไม่ออกของนักโทษ” ซึ่งใช้จำลองการตัดสินใจของคนสองคนที่สื่อสารกันไม่ได้ และต่างต้องคาดเดาว่าอีกฝ่ายจะร่วมมือหรือเลือกประโยชน์ของตนเอง แบบจำลองช่วยให้เห็นแรงจูงใจบางอย่าง แต่ชีวิตจริงไม่ได้มีทางเลือกหรือผลลัพธ์แน่นอนเหมือนโจทย์ในตำรา และใช้ทำนายไม่ได้ว่าคู่รักคู่ใดจะให้การอย่างไร

บางคนอาจคิดว่า ถ้าอีกฝ่ายกล่าวโทษตนก่อน การอธิบายบทบาทของตัวเองช้าไปจะทำให้เสียโอกาส บางคนอาจอยากเล่าว่าตนทำอะไรและไม่เคยรู้เรื่องใดบ้าง ขณะที่อีกคนอาจเลือกเงียบเพื่อปรึกษาทนายก่อน ความคิดเหล่านี้เกิดขึ้นได้โดยไม่จำเป็นต้องมีใครโกหก

กลัวโทษ กับหวังว่าจะได้รับการพิจารณา

เมื่อคนเผชิญข้อกล่าวหาร้ายแรง สิ่งที่คิดอาจเปลี่ยนจากเรื่องอนาคตร่วมกันมาเป็นเรื่องใกล้ตัว เช่น จะได้กลับบ้านหรือไม่ ใครจะดูแลลูก และสิ่งที่พูดไปจะส่งผลต่อคดีอย่างไร ความเครียดอาจทำให้คนให้น้ำหนักกับทางออกที่มองเห็นตรงหน้าเป็นพิเศษ

อย่างไรก็ดี การเล่าเรื่องที่พาดพิงคู่รักไม่ได้ทำให้ลดโทษโดยอัตโนมัติ ในกฎหมายไทย ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 78 ระบุเหตุบรรเทาโทษไว้หลายกรณี รวมถึงการให้ความรู้แก่ศาลอันเป็นประโยชน์แก่การพิจารณา หากศาลเห็นสมควร อาจลดโทษได้ไม่เกินกึ่งหนึ่งของโทษที่จะลง การพิจารณาขึ้นอยู่กับข้อเท็จจริงและกฎหมายที่ใช้ในแต่ละคดี ไม่ใช่รางวัลที่รับประกันสำหรับการกล่าวถึงชื่อใคร

เรื่องที่คนภายนอกเรียกว่า “ซัดทอด” ก็มีได้หลายลักษณะ ตั้งแต่การบอกข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบได้ การอธิบายว่าตนมีบทบาทต่างจากอีกฝ่าย ไปจนถึงการกล่าวหาที่ไม่จริง ต้องดูเนื้อหาคำให้การและพยานหลักฐาน ไม่ใช่ตัดสินจากคำพาดหัวเพียงคำเดียว

คำพูดใต้ความกดดันต้องตรวจสอบ

สมาคมจิตวิทยาอเมริกันรวบรวมงานวิจัยเกี่ยวกับการสอบสวนและระบุว่า การสอบสวนที่ยาวนานมาก การแสดงหลักฐานเท็จ หรือคำพูดที่สื่อว่าจะได้รับความผ่อนปรน อาจเพิ่มความวิตกกังวลและความเสี่ยงที่จะเกิดคำรับสารภาพเท็จได้ ข้อค้นพบนี้ไม่ได้หมายความว่าการสอบแยกห้องทุกครั้งเป็นการบีบบังคับ หรือว่าคำให้การที่พาดพิงผู้อื่นเป็นเท็จเสมอไป

คำให้การจึงควรนำไปตรวจสอบกับหลักฐานที่เป็นอิสระ เช่น เส้นทางการเงิน เอกสาร ข้อความ และพยานแวดล้อม โดยพิจารณาด้วยว่าใครรู้ข้อมูลนั้นจากประสบการณ์ตรง และใครอาจได้รับข้อมูลมาจากคนอื่น รายละเอียดที่ฟังชัดเจนเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าทั้งเรื่องถูกต้อง

ความสัมพันธ์ก่อนเข้าสถานีตำรวจก็สำคัญ บางคู่ตัดสินใจร่วมกันจริง บางคู่คนหนึ่งเป็นผู้จัดการทุกอย่าง อีกคนอาจรู้เพียงบางส่วน หรืออาจมีความกลัวและการควบคุมกันอยู่เดิม การเป็นแฟนหรือคู่สมรสจึงไม่ใช่หลักฐานว่าทั้งสองคนรู้เห็นเท่ากัน และไม่ใช่หลักฐานว่าใครคนหนึ่งบริสุทธิ์เช่นกัน

หากต้องเผชิญการสอบสวนจริง ผู้ถูกกล่าวหาควรเข้าใจสิทธิของตนและปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจให้ถ้อยคำ การบอกความจริงตามที่ตนรู้กับการคาดเดาเพื่อเอาตัวรอดเป็นคนละเรื่อง ส่วนคนที่รับฟังข่าวก็ควรรอให้มีการตรวจสอบหลักฐาน เพราะคำพูดจากห้องหนึ่งยังไม่ใช่ภาพทั้งหมดของคดีหรือความสัมพันธ์