ย้อนรอย 7 ช่วงเวลาค่าเงินบาทแข็งและอ่อนสุดขั้วในประวัติศาสตร์ ปีไหนเงินบาทมีค่ามากที่สุด?

ค่าเงินบาทที่เราใช้แลกเงินไปเที่ยวต่างประเทศ หรือใช้ซื้อสินค้าจากต่างแดน เคยมีช่วงที่แข็งค่าจนเงินไทยมีอำนาจซื้อสูงมาก และเคยอ่อนค่าหนักจนต้องใช้เงินจำนวนมากเพื่อแลกเงินดอลลาร์เพียง 1 ดอลลาร์

เหตุการณ์ที่คนไทยจดจำได้มากที่สุดคือวิกฤตต้มยำกุ้งปี 2540 แต่ความจริงแล้วประวัติศาสตร์ค่าเงินบาทมีจุดเปลี่ยนสำคัญหลายครั้ง ตั้งแต่ยุคที่เงินบาทเคลื่อนไหวใกล้ 20 บาทต่อดอลลาร์ ไปจนถึงวันที่เงินดอลลาร์เคยแลกได้มากกว่า 56 บาท

📉 เปิด 7 ช่วงเวลาสำคัญของค่าเงินบาท

1. พ.ศ. 2516–2521 : ยุคเงินบาทแข็งค่าใกล้ 20 บาทต่อดอลลาร์

ช่วงทศวรรษ 2510 เป็นยุคที่เงินบาทมีค่าแข็งแกร่งเมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ โดยระหว่างปี 2516–2518 มีการปรับค่าเงินบาทให้อยู่บริเวณ 20 บาทต่อดอลลาร์ และในปี 2521 อัตราแลกเปลี่ยนในตลาดอยู่ใกล้ 20.3–20.4 บาทต่อดอลลาร์

นี่เป็นหนึ่งในช่วงที่เงินบาทแข็งค่ามากที่สุดในประวัติศาสตร์สมัยใหม่ แต่ต้องเข้าใจว่าขณะนั้นไทยยังใช้ระบบกำหนดและดูแลอัตราแลกเปลี่ยน ไม่ใช่ระบบลอยตัวแบบปัจจุบัน

2. พ.ศ. 2524 : จุดเปลี่ยนครั้งสำคัญ เมื่อเงินบาทถูกลดค่า

วันที่ 15 กรกฎาคม 2524 ไทยประกาศลดค่าเงินบาทลงประมาณ 8.7% เมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ ส่งผลให้อัตราแลกเปลี่ยนเปลี่ยนไปอยู่บริเวณ 23 บาทต่อดอลลาร์

การปรับครั้งนี้เกิดขึ้นท่ามกลางแรงกดดันทางเศรษฐกิจและปัญหาดุลการชำระเงิน ทำให้เงินบาทที่เคยอยู่ใกล้ระดับ 20 บาทเริ่มอ่อนค่าลงอย่างเห็นได้ชัด

3. พ.ศ. 2527 : เงินบาทอ่อนค่าลงอีกครั้ง แตะระดับ 27 บาท

วันที่ 5 พฤศจิกายน 2527 ประเทศไทยปรับลดค่าเงินบาทอีกประมาณ 15% เมื่อเทียบกับดอลลาร์สหรัฐ โดยกำหนดอัตราแลกเปลี่ยนไว้ที่ประมาณ 27 บาทต่อดอลลาร์

การปรับค่าเงินเกิดขึ้นเพื่อช่วยแก้ปัญหาการขาดดุลการค้าและเพิ่มความสามารถในการแข่งขันของสินค้าส่งออกไทย ถือเป็นอีกหนึ่งเหตุการณ์สำคัญที่ทำให้ค่าเงินบาทเปลี่ยนจากระดับ 20 บาทต่อดอลลาร์มาอยู่ในระดับสูงขึ้นอย่างถาวร

4. พ.ศ. 2538–2539 : ช่วงเงินบาทแข็งค่าก่อนวิกฤตต้มยำกุ้ง

ก่อนเกิดวิกฤตเศรษฐกิจครั้งใหญ่ เงินบาทยังเคลื่อนไหวค่อนข้างแข็งแกร่ง โดยปี 2538 มีค่าเฉลี่ยประมาณ 24.92 บาทต่อดอลลาร์ และปี 2539 อยู่ที่ประมาณ 25.36 บาทต่อดอลลาร์

ในช่วงนี้ไทยยังใช้ระบบผูกค่าเงินบาทกับตะกร้าเงินของประเทศคู่ค้าสำคัญ โดยมีเงินดอลลาร์สหรัฐเป็นสัดส่วนหลัก ทำให้ค่าเงินบาทเคลื่อนไหวอยู่ในกรอบค่อนข้างจำกัด

5. พ.ศ. 2540 : วันที่เงินบาทเปลี่ยนเข้าสู่ระบบลอยตัว

วันที่ 2 กรกฎาคม 2540 เป็นวันที่ประวัติศาสตร์เศรษฐกิจไทยเปลี่ยนไปอย่างสำคัญ เมื่อประเทศไทยเปลี่ยนระบบอัตราแลกเปลี่ยนเป็นแบบลอยตัวภายใต้การจัดการ หลังจากเผชิญแรงกดดันจากเงินทุนไหลออกและทุนสำรองระหว่างประเทศที่ลดลง

เงินบาทเริ่มอ่อนค่าลงอย่างรวดเร็ว จากระดับประมาณ 25–26 บาทต่อดอลลาร์ก่อนเปลี่ยนระบบ และปลายปีเดียวกันค่าเงินเคลื่อนไหวไปอยู่แถว 47 บาทต่อดอลลาร์

เหตุการณ์นี้กลายเป็นจุดเริ่มต้นของวิกฤตต้มยำกุ้งที่ส่งผลกระทบต่อธุรกิจ สถาบันการเงิน และประชาชนทั่วประเทศ

6. พ.ศ. 2541–2544 : เงินบาทอ่อนหนักที่สุดในประวัติศาสตร์ยุคใหม่

ช่วงนี้เป็นบททดสอบครั้งใหญ่ของเศรษฐกิจไทย โดยวันที่ 12 มกราคม 2541 ค่าเงินบาทเคยอ่อนค่าลงไปอยู่ที่ประมาณ 56.06 บาทต่อดอลลาร์ ซึ่งเป็นระดับอ่อนค่ารุนแรงที่สุดระดับหนึ่งในประวัติศาสตร์

แม้เงินบาทจะเริ่มฟื้นตัวหลังจากนั้น แต่เศรษฐกิจยังต้องใช้เวลาในการปรับตัว โดยข้อมูลค่าเฉลี่ยรายปีแสดงให้เห็นว่า

• พ.ศ. 2541 อยู่ที่ประมาณ 41.26 บาทต่อดอลลาร์

• พ.ศ. 2542 อยู่ที่ประมาณ 37.89 บาทต่อดอลลาร์

• พ.ศ. 2543 อยู่ที่ประมาณ 40.21 บาทต่อดอลลาร์

• พ.ศ. 2544 อยู่ที่ประมาณ 44.53 บาทต่อดอลลาร์ ซึ่งเป็นค่าเฉลี่ยรายปีที่อ่อนค่ามากที่สุดในชุดข้อมูลตั้งแต่ปี 2524

จึงต้องแยกให้ชัดว่า 56.06 บาทเป็นจุดอ่อนค่าระหว่างวันในปี 2541 ส่วน 44.53 บาทเป็นค่าเฉลี่ยตลอดปี 2544

7. พ.ศ. 2565 : เงินบาทอ่อนค่าแตะระดับเกือบ 39 บาทต่อดอลลาร์

หลังจากผ่านวิกฤตต้มยำกุ้งมานานกว่า 20 ปี เงินบาทกลับมาเผชิญแรงกดดันอีกครั้งในปี 2565 โดยเฉพาะช่วงเดือนตุลาคมที่เงินบาทอ่อนค่าลงไปบริเวณ 38.4 บาทต่อดอลลาร์

ธนาคารแห่งประเทศไทยรายงานว่าเงินบาทอ่อนค่าที่สุดในปีนั้นอยู่ที่ประมาณ 37.9 บาทต่อดอลลาร์ ตามอัตราอ้างอิงของธนาคารกลาง ปัจจัยสำคัญมาจากการขึ้นดอกเบี้ยอย่างรวดเร็วของธนาคารกลางสหรัฐฯ เงินดอลลาร์แข็งค่า และความกังวลต่อเศรษฐกิจโลก