ก๊าซเรือนกระจกคืออะไรและเกี่ยวข้องกับโลกร้อนอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

แดดส่องลงมาบนถนน หลังคาบ้าน และต้นไม้ทุกวัน พื้นผิวเหล่านี้รับพลังงานจากดวงอาทิตย์แล้วค่อย ๆ ปล่อยพลังงานออกไป แต่ความร้อนไม่ได้เดินทางออกสู่อวกาศทั้งหมด บางส่วนมีปฏิสัมพันธ์กับก๊าซที่มองไม่เห็นในอากาศ

ก๊าซเรือนกระจก คือก๊าซในบรรยากาศที่ดูดซับและแผ่รังสีอินฟราเรด ซึ่งเป็นพลังงานที่พื้นผิวโลกปล่อยออกมาหลังได้รับความร้อน ทำให้พื้นผิวและบรรยากาศชั้นล่างอบอุ่นกว่าที่จะเป็นหากไม่มีก๊าซกลุ่มนี้ ปรากฏการณ์ตามธรรมชาตินี้ช่วยให้โลกมีสภาพเหมาะกับสิ่งมีชีวิต

ปัญหาเกิดขึ้นเมื่อกิจกรรมของมนุษย์เพิ่มปริมาณก๊าซบางชนิดในบรรยากาศ โดยเฉพาะจากการเผาถ่านหิน น้ำมัน และก๊าซธรรมชาติ รวมถึงการเปลี่ยนแปลงการใช้ที่ดินและการเกษตร ก๊าซที่เพิ่มขึ้นทำให้โลกเก็บพลังงานไว้มากขึ้น อุณหภูมิเฉลี่ยของโลกจึงสูงขึ้นในระยะยาว

ก๊าซเหล่านี้มีหลายชนิด และมาจากแหล่งต่างกัน

• คาร์บอนไดออกไซด์: เกิดจากการเผาเชื้อเพลิงฟอสซิล การผลิตปูนซีเมนต์ และการตัดไม้ทำลายป่า เป็นตัวการหลักของภาวะโลกร้อนที่มนุษย์ทำให้เกิดขึ้น

• มีเทน: มาจากหลายแหล่ง เช่น การเลี้ยงสัตว์เคี้ยวเอื้อง นาข้าว หลุมฝังกลบขยะ และการรั่วไหลระหว่างผลิตหรือขนส่งเชื้อเพลิงฟอสซิล

• ไนตรัสออกไซด์: ส่วนหนึ่งเกิดจากการใช้ปุ๋ยไนโตรเจนและกระบวนการทางการเกษตร

• ก๊าซฟลูออริเนต: เป็นก๊าซที่มนุษย์ผลิตขึ้น บางชนิดใช้เป็นสารทำความเย็นหรือใช้ในอุตสาหกรรม และมีผลต่อภาวะโลกร้อนเมื่อรั่วไหล

ไอน้ำก็เป็นก๊าซเรือนกระจกตามธรรมชาติเช่นกัน เมื่ออากาศอุ่นขึ้น บรรยากาศสามารถมีไอน้ำเพิ่มขึ้น ซึ่งช่วยเสริมให้โลกร้อนขึ้นอีก แต่การเพิ่มขึ้นของคาร์บอนไดออกไซด์จากกิจกรรมมนุษย์เป็นแรงขับสำคัญที่เริ่มกระบวนการอุ่นขึ้นในระยะยาว

รายงานของคณะกรรมการระหว่างรัฐบาลว่าด้วยการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หรือ IPCC ระบุว่า กิจกรรมมนุษย์เป็นสาเหตุของภาวะโลกร้อนอย่างชัดเจน โดยอุณหภูมิพื้นผิวโลกเฉลี่ยในช่วงปี 2011–2020 สูงกว่าช่วงปี 1850–1900 ประมาณ 1.1 องศาเซลเซียส ตัวเลขนี้เป็นค่าเฉลี่ยทั่วโลกและตลอดหลายปี จึงไม่ได้หมายความว่าทุกพื้นที่ร้อนขึ้นเท่ากันทุกวัน

ความร้อนที่เพิ่มขึ้นส่งผลต่อระบบภูมิอากาศ ทั้งการเพิ่มโอกาสเกิดอากาศร้อนจัด การเปลี่ยนแปลงรูปแบบฝน และระดับน้ำทะเลที่สูงขึ้นจากน้ำแข็งบนบกละลายร่วมกับการขยายตัวของน้ำทะเลเมื่ออุ่นขึ้น ผลกระทบที่แต่ละพื้นที่เผชิญอาจต่างกัน

ลดการปล่อยได้จากหลายทาง ตั้งแต่ใช้พลังงานอย่างมีประสิทธิภาพ เลือกเดินทางด้วยขนส่งสาธารณะเมื่อสะดวก ลดอาหารเหลือทิ้ง ไปจนถึงป้องกันการรั่วไหลของมีเทนและสารทำความเย็น การเปลี่ยนระบบผลิตไฟฟ้า คมนาคม อุตสาหกรรม และการใช้ที่ดินก็มีส่วนสำคัญ เพราะเป็นแหล่งปล่อยขนาดใหญ่

ก๊าซเรือนกระจกจึงไม่ใช่สิ่งแปลกปลอมที่ต้องกำจัดออกจากอากาศทั้งหมด สิ่งที่ต้องลดคือปริมาณส่วนเกินจากกิจกรรมมนุษย์ เพื่อชะลอการสะสมความร้อนและจำกัดผลกระทบต่อผู้คนในระยะยาว