ฤดูหนาวของไทยสั้นลงทุกปีจริงไหม

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสื้อกันหนาวเพิ่งถูกหยิบออกจากตู้ได้ไม่กี่วัน บางพื้นที่ก็กลับมาร้อนจนต้องเก็บเข้าที่ ความรู้สึกแบบนี้ทำให้เกิดคำถามว่า ฤดูหนาวของไทยกำลังหายไปทีละนิดหรือเปล่า

ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ยังไม่ยืนยันว่า ฤดูหนาวสั้นลงทุกปี แต่มีหลักฐานว่าอุณหภูมิของไทยมีแนวโน้มสูงขึ้นในระยะยาว ส่วนวันเริ่มต้นและสิ้นสุดฤดูหนาวเปลี่ยนไปได้ในแต่ละปี การดูวันที่เริ่มฤดูเพียงวันเดียวจึงยังตอบไม่ได้ว่าทั้งฤดูยาวหรือสั้นลงเท่าไร

กรมอุตุฯ นับฤดูหนาวอย่างไร

ตามข้อมูลภูมิอากาศของกรมอุตุนิยมวิทยา ฤดูหนาวของไทยโดยทั่วไปอยู่ราวกลางเดือนตุลาคมถึงกลางเดือนกุมภาพันธ์ แต่วันที่เกิดขึ้นจริงเปลี่ยนได้ตามสภาพอากาศในปีนั้น ช่วงเปลี่ยนฤดูอาจยังมีฝนฟ้าคะนอง และแต่ละภาคเริ่มเย็นไม่พร้อมกัน

การประกาศเริ่มฤดูหนาวพิจารณาหลายอย่างร่วมกัน ทั้งอุณหภูมิต่ำสุดของประเทศไทยตอนบนที่ลดลงต่อเนื่อง ลมในระดับความสูงต่าง ๆ และปริมาณฝนที่ลดลง จึงไม่จำเป็นว่าทุกจังหวัดจะหนาวพร้อมกัน หรือทุกวันหลังประกาศจะเย็นตลอดวัน

ตัวอย่างเช่น กรมอุตุฯ ประกาศให้ฤดูหนาวปี 2567 เริ่มวันที่ 29 ตุลาคม ส่วนปี 2568 เริ่มวันที่ 23 ตุลาคม ซึ่งเร็วขึ้น 6 วัน แม้ตัวเลขนี้แสดงว่าวันเริ่มต้นขยับได้ แต่ยังใช้เทียบความยาวทั้งฤดูไม่ได้ เพราะต้องดูวันสิ้นสุดของแต่ละปีด้วย

อากาศอุ่นขึ้นเกี่ยวอะไรกับวันที่รู้สึกหนาว

รายงานของไทยที่ใช้ข้อมูลกรมอุตุนิยมวิทยาระบุว่า อุณหภูมิของประเทศในช่วงปี 2494–2564 มีแนวโน้มเพิ่มขึ้นเล็กน้อยเมื่อมองระยะยาว ตัวเลขนี้เป็นแนวโน้มอุณหภูมิรายปี ไม่ใช่จำนวนวันหนาว จึงนำไปคำนวณตรง ๆ ไม่ได้ว่าฤดูหนาวหายไปปีละกี่วัน

อากาศที่อุ่นขึ้นอาจทำให้บางพื้นที่มีวันที่อุณหภูมิต่ำกว่าเกณฑ์เย็นน้อยลงได้ แต่การจะบอกว่าลดลงเท่าไร ต้องกำหนดเกณฑ์อุณหภูมิ พื้นที่ และช่วงเวลาที่เปรียบเทียบให้ชัด แล้วนับจากข้อมูลตรวจวัดต่อเนื่องหลายปี ขณะเดียวกันอากาศเย็นจัดก็ยังเกิดขึ้นเป็นช่วง ๆ ได้ แม้แนวโน้มระยะยาวจะอุ่นขึ้น

ความรู้สึกของคนแต่ละพื้นที่จึงต่างกัน เช้าบนดอยอาจต้องสวมเสื้อหนา ขณะที่คนในเมืองรู้สึกเย็นเพียงช่วงสั้น ๆ อุณหภูมิกลางคืนและกลางวัน ความสูงจากระดับทะเล รวมถึงสภาพแวดล้อมในเมือง ล้วนมีผลต่อประสบการณ์ที่ได้รับ

สำหรับเกษตรกรและผู้ประกอบการท่องเที่ยว การรู้ช่วงอากาศเย็นช่วยวางแผนเพาะปลูก ใช้น้ำ และเตรียมรับนักท่องเที่ยวได้ดีขึ้น จึงควรดูพยากรณ์รายพื้นที่ควบคู่กับข้อมูลย้อนหลัง แทนการใช้ความเย็นไม่กี่วันตัดสินทั้งฤดู

หลักฐานที่มีบอกได้ว่าไทยมีแนวโน้มอุ่นขึ้นในระยะยาว แต่ยังไม่มีข้อมูลในชุดนี้ที่พิสูจน์ว่าฤดูหนาวสั้นลงทุกปี หรือระบุจำนวนวันที่หายไปทั่วประเทศได้