เคยค้างชำระ แต่อยากขยายร้าน มีทางเลือกอะไรบ้าง?

ร้านขายเครื่องใช้ไฟฟ้ามีลูกค้าเข้ามาซื้อสินค้าทุกวัน ทั้งตู้เย็น เครื่องซักผ้า พัดลม โทรทัศน์ และเครื่องใช้ไฟฟ้าขนาดเล็ก ยอดขายในแต่ละเดือนอาจสูงหลายแสนบาท แต่เมื่อถึงเวลาต้องสั่งสินค้าเข้าร้าน กลับพบว่าเงินทุนหมุนเวียนมีไม่เพียงพอ

ยิ่งหากเจ้าของกิจการเคยมีประวัติค้างชำระสินเชื่อในอดีต การหาเงินทุนเพิ่มเติมก็อาจกลายเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

บางรายมองหาสินเชื่อ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน เพราะร้านตั้งอยู่ในอาคารเช่า ไม่มีที่ดินหรืออสังหาริมทรัพย์เป็นหลักประกัน ขณะที่บางรายกังวลว่าประวัติเครดิตเดิมจะทำให้ธนาคารไม่อนุมัติวงเงิน

คำถามสำคัญจึงไม่ใช่เพียงว่า ร้านขายเครื่องใช้ไฟฟ้าสามารถหาเงินทุนจากที่ใดได้บ้าง แต่ควรเลือกแหล่งเงินทุนแบบไหนให้เหมาะกับธุรกิจและสถานะเครดิตของตนเอง

1. เคยค้างชำระสินเชื่อ ยังมีโอกาสหาเงินทุนทำธุรกิจหรือไม่?

เจ้าของร้านค้าปลีกบางรายเคยมีปัญหาทางการเงินในช่วงที่ยอดขายลดลง เช่น เคยชำระบัตรเครดิตล่าช้า เคยผิดนัดชำระสินเชื่อธุรกิจ หรือเคยปรับโครงสร้างหนี้กับสถาบันการเงิน

เมื่อสถานการณ์ของร้านกลับมาดีขึ้น จึงต้องการเงินทุนใหม่สำหรับเพิ่มสต๊อกสินค้า แต่ไม่มั่นใจว่าประวัติเครดิตเดิมจะส่งผลต่อการพิจารณามากน้อยเพียงใด

สิ่งที่ควรเข้าใจคือ เครดิตบูโรไม่ได้ทำหน้าที่เป็นบัญชีรายชื่อบุคคลที่ถูกห้ามขอสินเชื่อ แต่เป็นระบบจัดเก็บข้อมูลบัญชีสินเชื่อและประวัติการชำระหนี้ ซึ่งสถาบันการเงินนำไปประกอบการประเมินความเสี่ยง

สถานะของแต่ละกิจการจึงอาจแตกต่างกัน เช่น เคยชำระล่าช้าแต่ปัจจุบันกลับมาชำระตรงเวลา เคยค้างชำระแต่ปิดบัญชีแล้ว หรือยังมีภาระหนี้ค้างชำระอยู่

การปิดบัญชีเดิมเป็นข้อมูลสำคัญ แต่ไม่ได้ทำให้ประวัติค้างชำระในอดีตหายไปทันที และไม่ได้รับประกันผลการพิจารณาสินเชื่อใหม่

สำหรับกิจการค้าปลีกเครื่องใช้ไฟฟ้า การมีรายได้จากการขายอย่างต่อเนื่องสามารถช่วยแสดงศักยภาพของธุรกิจได้ แต่ผู้พิจารณายังต้องตรวจสอบเงินสดที่เหลือหลังหักต้นทุนสินค้า ค่าใช้จ่าย และภาระหนี้เดิมด้วย

2. ปัญหาสำคัญของร้านเครื่องใช้ไฟฟ้า คือเงินทุนที่อยู่ในสต๊อกสินค้า

ธุรกิจค้าปลีกเครื่องใช้ไฟฟ้ามีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากร้านค้าทั่วไป เพราะสินค้าหลายประเภทมีราคาต่อชิ้นค่อนข้างสูง

ตัวอย่างเช่น การสั่งตู้เย็น 10 เครื่อง เครื่องซักผ้า 10 เครื่อง และโทรทัศน์อีก 15 เครื่อง อาจต้องใช้เงินทุนหลายแสนบาทก่อนที่จะสามารถจำหน่ายสินค้าทั้งหมดได้

แม้สินค้าเหล่านั้นจะมีมูลค่าอยู่ในร้าน แต่ไม่ได้หมายความว่าเจ้าของกิจการสามารถนำมูลค่าดังกล่าวมาใช้จ่ายได้ทันที

สมมติร้านแห่งหนึ่งมีสินค้าคงคลังตามราคาทุน 800,000 บาท แต่มีสินค้าบางรุ่นมูลค่า 200,000 บาทที่ขายช้ากว่าคาด

เงินทุนส่วนนี้จึงถูกผูกไว้กับสินค้าที่รอจำหน่าย ขณะที่ร้านยังต้องใช้เงินสดสั่งสินค้ารุ่นใหม่ซึ่งลูกค้ากำลังต้องการ

ยิ่งสินค้าเครื่องใช้ไฟฟ้ามีการเปลี่ยนรุ่นหรือจัดโปรโมชั่นลดราคาอย่างต่อเนื่อง สินค้าค้างสต๊อกบางรายการอาจต้องลดราคาเพื่อระบายออก ทำให้อัตรากำไรต่ำกว่าที่วางแผนไว้

ดังนั้น ก่อนเพิ่มวงเงินสินเชื่อ เจ้าของร้านควรตรวจสอบว่าสินค้าที่มีอยู่ขายได้เร็วเพียงใด และเงินทุนที่ต้องการจะนำไปเพิ่มสินค้าขายดีหรือสะสมสินค้าคงคลังมากขึ้นโดยไม่จำเป็น

ร้านที่มียอดขายสูงแต่บริหารสต๊อกไม่ดี อาจเผชิญปัญหาเงินสดขาดมือได้ แม้ยังมีสินค้าเต็มพื้นที่จัดเก็บ

3. ทางเลือกแหล่งเงินทุนสำหรับธุรกิจค้าปลีกเครื่องใช้ไฟฟ้า

เมื่อทราบสาเหตุที่ต้องการเงินทุนแล้ว เจ้าของกิจการควรพิจารณาทางเลือกที่สอดคล้องกับรอบการขายและความสามารถชำระหนี้

ทางเลือกแรก: เครดิตการค้าจากผู้จำหน่ายสินค้า

ร้านที่ซื้อสินค้าจากตัวแทนจำหน่ายหรือผู้จัดจำหน่ายรายใหญ่อย่างต่อเนื่อง อาจเจรจาเงื่อนไขชำระค่าสินค้าภายหลัง เช่น 15 หรือ 30 วัน หากคู่ค้ายินยอม

วิธีนี้ช่วยให้ร้านมีโอกาสจำหน่ายสินค้าก่อนถึงกำหนดชำระเงิน แต่ต้องตรวจสอบราคาทุนและเงื่อนไขเครดิตด้วย เพราะระยะเวลาชำระที่ยาวขึ้นอาจมีต้นทุนแฝง

หากร้านเคยชำระค่าสินค้าล่าช้ากับคู่ค้า การได้รับเครดิตการค้าเพิ่มเติมก็อาจทำได้ยากขึ้นเช่นกัน

ทางเลือกที่สอง: สินเชื่อเงินทุนหมุนเวียน

สำหรับร้านที่ต้องสั่งสินค้าขายดีเข้ามาทดแทนอย่างสม่ำเสมอ อาจพิจารณาสินเชื่อเงินทุนหมุนเวียน หรือวงเงินเบิกเกินบัญชี (OD) หากมีผลิตภัณฑ์ที่ตรงกับคุณสมบัติและความต้องการ

เงินทุนประเภทนี้เหมาะกับกิจการที่มีรอบซื้อและขายชัดเจน สามารถคาดการณ์ได้ว่าสินค้าจะเปลี่ยนกลับมาเป็นเงินสดเมื่อใด

อย่างไรก็ตาม การมี OD ไม่ได้หมายความว่าร้านจะสามารถเบิกใช้วงเงินได้โดยไม่ต้องประเมินเครดิตหรือหลักประกัน เงื่อนไขของแต่ละสถาบันการเงินอาจแตกต่างกัน

ทางเลือกที่สาม: สินเชื่อไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน

ร้านที่ไม่มีที่ดินหรืออาคารเป็นหลักประกันอาจศึกษาผลิตภัณฑ์สินเชื่อสำหรับกิจการขนาดเล็กที่ใช้ข้อมูลการดำเนินธุรกิจและความสามารถชำระหนี้ประกอบการพิจารณา

แต่การไม่ใช้หลักทรัพย์ค้ำประกัน ไม่ได้หมายความว่าผู้ให้สินเชื่อจะละเว้นการตรวจสอบประวัติเครดิต

โดยเฉพาะเจ้าของร้านที่เคยมีปัญหาค้างชำระ ควรตรวจสอบสถานะบัญชีเดิมและข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์ให้ชัดเจนก่อนยื่นคำขอ

ทางเลือกที่สี่: สินเชื่อจากการขายสินค้าให้ลูกค้าองค์กร

ร้านเครื่องใช้ไฟฟ้าบางแห่งไม่ได้ขายเฉพาะลูกค้าทั่วไป แต่ยังจำหน่ายสินค้าให้สำนักงาน อพาร์ตเมนต์ โรงแรม หรือโครงการอสังหาริมทรัพย์

หากร้านส่งมอบสินค้าให้ลูกค้าองค์กรแล้ว และมีใบแจ้งหนี้รอรับชำระ อาจศึกษาบริการแฟคตอริ่งหรือสินเชื่อที่อ้างอิงลูกหนี้การค้า โดยขึ้นอยู่กับคุณสมบัติของลูกหนี้และผู้ให้บริการ

ทางเลือกนี้ไม่เหมาะกับทุกธุรกรรม โดยเฉพาะยอดขายหน้าร้านที่รับเงินทันที หรือรายการขายที่ยังไม่ได้ส่งมอบสินค้า

นอกจากนี้ บางโครงการอาจมีกลไกค้ำประกันสินเชื่อจากหน่วยงานสนับสนุน SME แต่ต้องตรวจสอบคุณสมบัติและเงื่อนไขที่เปิดใช้ในขณะนั้น ไม่ควรเข้าใจว่าการมีหน่วยงานค้ำประกันจะทำให้ได้รับอนุมัติโดยอัตโนมัติ

4. ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน แต่มีสินค้าคงคลังจำนวนมาก ใช้แทนกันได้หรือไม่?

เป็นคำถามที่เจ้าของร้านค้าปลีกอาจสงสัย เพราะบางร้านมีสินค้าเครื่องใช้ไฟฟ้ารวมมูลค่าหลายล้านบาท แต่ไม่มีอสังหาริมทรัพย์เป็นของตนเอง

ในทางปฏิบัติ สินค้าคงคลังอาจเป็นข้อมูลประกอบการประเมินธุรกิจ และมีผลิตภัณฑ์ทางการเงินบางประเภทที่เกี่ยวข้องกับสินค้าคงคลัง แต่ไม่ได้หมายความว่าสามารถนำสินค้าทุกชนิดไปใช้เป็นหลักประกันได้ทันที

ผู้ให้สินเชื่ออาจต้องพิจารณาประเภทสินค้า มูลค่าที่ตรวจสอบได้ กรรมสิทธิ์ ความสามารถในการควบคุมสินค้าคงคลัง และความสะดวกในการจำหน่ายหากเกิดปัญหา

ยิ่งร้านมีสินค้าเปลี่ยนรุ่นเร็ว การประเมินมูลค่าอาจแตกต่างจากราคาขายหน้าร้านอย่างมาก

ตัวอย่างเช่น โทรทัศน์ที่เคยตั้งราคาขาย 25,000 บาท อาจต้องลดเหลือ 18,000 บาทเมื่อมีรุ่นใหม่เข้าสู่ตลาด ดังนั้น ราคาขายเดิมไม่ได้สะท้อนมูลค่าที่จะได้รับจริงในทุกสถานการณ์

หากเจ้าของร้านต้องการสินเชื่อ SME ไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน จึงควรให้ความสำคัญกับหลักฐานยอดขาย ต้นทุนสินค้าจริง การหมุนเวียนสต๊อก และความสามารถชำระหนี้ มากกว่าการประเมินมูลค่าสินค้าจากราคาขายที่ตั้งไว้เพียงอย่างเดียว

5. กรณีศึกษาจำลอง: ร้านเครื่องใช้ไฟฟ้ายอดขาย 650,000 บาท แต่เพิ่มสินเชื่อได้มากแค่ไหน?

สมมติร้านค้าปลีกเครื่องใช้ไฟฟ้าแห่งหนึ่งดำเนินกิจการมาแล้ว 5 ปี มีทั้งยอดขายหน้าร้านและการจำหน่ายให้ลูกค้าองค์กร

เจ้าของร้านเคยชำระสินเชื่อส่วนบุคคลล่าช้าในอดีต แต่ปัจจุบันจัดการบัญชีที่มีปัญหาเรียบร้อยแล้ว และต้องการเงินทุนเพิ่มสำหรับสั่งสินค้าเข้าร้าน

ร้านมีตัวเลขรายเดือนดังนี้

• ยอดขายรวม 650,000 บาท

• ต้นทุนสินค้าที่ขาย 493,000 บาท

• ค่าแรงพนักงาน 40,000 บาท

• ค่าเช่าร้านและพื้นที่จัดเก็บ 25,000 บาท

• ค่าขนส่งและส่งมอบสินค้า 12,000 บาท

• ค่าสาธารณูปโภค 7,000 บาท

• ค่าใช้จ่ายดำเนินงานอื่น 15,000 บาท

เมื่อหักต้นทุนสินค้าและค่าใช้จ่ายดำเนินงาน ร้านจะเหลือส่วนต่างประมาณ 58,000 บาทต่อเดือน ก่อนภาษี ต้นทุนทางการเงิน และรายการอื่นที่ไม่ได้รวมในสมมติฐาน

หากเจ้าของร้านมีภาระชำระสินเชื่อเดิมเดือนละ 22,000 บาท จะเหลือส่วนต่างประมาณ 36,000 บาท

สมมติว่าร้านต้องการเงินทุนใหม่ 180,000 บาท และประมาณการว่าจะมีภาระชำระเดือนละ 11,000 บาท เงินส่วนต่างจะลดลงเหลือประมาณ 25,000 บาท

แต่จะเกิดอะไรขึ้นหากยอดขายลดลง?

ลองสมมติว่ายอดขายลดลง 15% เหลือ 552,500 บาท โดยต้นทุนสินค้าที่ขายลดลงตามสัดส่วนเดียวกัน ขณะที่ค่าใช้จ่ายดำเนินงานอื่นยังคงเดิม

ในสถานการณ์นี้ ร้านจะมีส่วนต่างจากการดำเนินงานประมาณ 34,450 บาท

เมื่อนำไปหักภาระชำระสินเชื่อเดิม 22,000 บาท และสินเชื่อใหม่ตามสมมติฐาน 11,000 บาท จะเหลือเพียง 1,450 บาท ก่อนภาษีและค่าใช้จ่ายอื่นที่ยังไม่ได้รวม

ตัวเลขนี้สะท้อนว่าการมีรายได้ต่อเนื่องไม่ได้แปลว่าร้านจะมีเงินสดสำรองเพียงพอสำหรับภาระสินเชื่อใหม่เสมอไป

ที่สำคัญ กำไรจากการขายยังอาจไม่ตรงกับเงินสดในบัญชี หากร้านมีการขายแบบให้เครดิตกับลูกค้าองค์กร หรือซื้อสินค้าเข้าสต๊อกล่วงหน้าจำนวนมาก

ดังนั้น เจ้าของกิจการที่เคยมีประวัติค้างชำระควรพิจารณาทั้งภาระหนี้ในปัจจุบันและความเสี่ยงที่ยอดขายอาจลดลง ก่อนเลือกแหล่งเงินทุนเพิ่มเติม

หมายเหตุ: ตัวเลขทั้งหมดเป็นกรณีศึกษาสมมติ ไม่ใช่ข้อมูลลูกค้าจริง อัตราสินเชื่อจริง หรือผลการพิจารณาของสถาบันการเงิน

6. ความเข้าใจผิดที่เจ้าของร้านเครื่องใช้ไฟฟ้าควรระวัง

ความเข้าใจผิดข้อแรก: มีสินค้าคงคลังมูลค่าสูง แปลว่าธุรกิจมีฐานะการเงินดี

ความจริงต้องพิจารณาด้วยว่าสินค้าเหล่านั้นสามารถขายได้เร็วเพียงใด มีภาระค่าสินค้าค้างชำระกับผู้จำหน่ายหรือไม่ และจะเหลือเงินสดหลังจำหน่ายเท่าไร

ความเข้าใจผิดข้อที่สอง: เคยค้างชำระ แต่ปิดบัญชีแล้ว ธนาคารต้องอนุมัติสินเชื่อใหม่

การปิดบัญชีไม่ได้รับประกันผลอนุมัติ ประวัติเครดิตยังเป็นข้อมูลที่สถาบันการเงินสามารถนำมาประกอบการพิจารณาร่วมกับปัจจัยอื่น

ความเข้าใจผิดข้อที่สาม: สินเชื่อไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกันเหมาะกับทุกกิจการที่ไม่มีที่ดิน

สินเชื่อประเภทนี้ยังมีเงื่อนไขด้านรายได้ ความสามารถชำระหนี้ และเครดิตของผู้ขอสินเชื่อ การไม่มีหลักประกันไม่ได้หมายความว่าจะเหมาะกับสถานการณ์ทางการเงินทุกแบบ

ความเข้าใจผิดข้อที่สี่: ได้วงเงินสูงไว้ก่อน ย่อมดีกว่าวงเงินต่ำ

สำหรับธุรกิจค้าปลีก วงเงินที่มากเกินความจำเป็นอาจทำให้เกิดแรงจูงใจในการสั่งสินค้าเข้าสต๊อกเพิ่ม ทั้งที่สินค้าเดิมยังระบายไม่หมด และหากเป็นสินเชื่อแบบผ่อนชำระ ก็อาจสร้างภาระรายเดือนโดยไม่จำเป็น

การเลือกวงเงินจึงควรสัมพันธ์กับรอบการขายและความต้องการใช้เงินจริง

7. ก่อนยื่นขอสินเชื่อ SME เจ้าของกิจการควรตรวจสอบอะไรบ้าง?

สำหรับร้านเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เคยมีประวัติเครดิตสะดุด ดิฉันมองว่าการเตรียมข้อมูลให้สามารถอธิบายสถานการณ์ทางการเงินของร้านได้ชัดเจนเป็นเรื่องสำคัญ

เริ่มจากตรวจสอบเครดิตของเจ้าของกิจการและนิติบุคคลที่เกี่ยวข้อง

ขอรายงานข้อมูลเครดิตและตรวจสอบว่าบัญชีใดอยู่ในสถานะปกติ บัญชีใดเคยค้างชำระ หรือมีข้อมูลไม่ตรงกับข้อเท็จจริง

หากพบความผิดพลาด ควรใช้สิทธิตรวจสอบและขอแก้ไขตามกระบวนการที่กำหนด พร้อมเก็บหลักฐานการชำระหรือปิดบัญชีเดิมไว้

ตรวจสอบรายได้และต้นทุนของสินค้าแต่ละกลุ่ม

เจ้าของร้านควรทราบว่าสินค้าประเภทใดสร้างยอดขายมาก สินค้าประเภทใดมีอัตรากำไรสูง และสินค้าประเภทใดหมุนเวียนช้า

ตัวอย่างเช่น ตู้เย็นอาจมียอดขายต่อชิ้นสูง แต่เครื่องใช้ไฟฟ้าขนาดเล็กบางประเภทอาจขายได้บ่อยกว่า การดูเพียงยอดขายรวมจึงอาจไม่สะท้อนประสิทธิภาพของเงินทุนที่ใช้ซื้อสินค้า

จัดทำรายงานสต๊อกและภาระชำระค่าสินค้า

ควรแสดงจำนวนสินค้า ราคาทุน อายุสต๊อก และยอดที่ต้องชำระให้ผู้จำหน่าย เพื่อประเมินว่าร้านต้องใช้เงินทุนเพิ่มจริงเท่าไร

หากมีสินค้าค้างสต๊อกจำนวนมาก การระบายสินค้าหรือปรับแผนจัดซื้ออาจช่วยเพิ่มเงินสดได้ก่อนตัดสินใจเพิ่มวงเงิน

วางแผนเงินสดรับและเงินสดจ่ายล่วงหน้า

จัดทำประมาณการอย่างน้อย 8–12 สัปดาห์ โดยแยกยอดขายที่รับเงินทันทีออกจากยอดขายที่รอรับชำระ พร้อมระบุวันครบกำหนดชำระค่าสินค้า ค่าเช่า ค่าแรง และภาระสินเชื่อเดิม

จากนั้นทดลองประเมินสถานการณ์ยอดขายลดลง เพื่อดูว่ายังมีเงินเพียงพอรองรับภาระต่าง ๆ หรือไม่

หากร้านมีรายได้ไม่เพียงพอกับค่าใช้จ่ายและภาระหนี้เดิมอย่างต่อเนื่อง ควรพิจารณาปรับการบริหารสินค้าและต้นทุนก่อนเพิ่มภาระสินเชื่อใหม่

สรุป: ร้านเครื่องใช้ไฟฟ้าที่เคยมีปัญหาเครดิต ควรเลือกเงินทุนอย่างไร?

กิจการค้าปลีกเครื่องใช้ไฟฟ้าที่มีประวัติค้างชำระในอดีต ยังสามารถศึกษาทางเลือกด้านเงินทุนได้ แต่ควรเริ่มจากการประเมินสถานะเครดิตและความสามารถทางการเงินในปัจจุบันอย่างรอบคอบ

หากปัญหาเกิดจากการสั่งสินค้าเข้าสต๊อก อาจพิจารณาปรับรอบจัดซื้อ เจรจาเครดิตการค้ากับผู้จำหน่าย หรือศึกษาสินเชื่อเงินทุนหมุนเวียนตามความเหมาะสม

หากร้านไม่มีหลักทรัพย์ค้ำประกัน ก็สามารถตรวจสอบผลิตภัณฑ์สินเชื่อ SME ที่พิจารณาจากข้อมูลธุรกิจ รวมถึงทางเลือกอื่นที่ตรงกับลักษณะการค้าของตนเอง

อย่างไรก็ตาม หากยังมีปัญหาหนี้ค้างชำระหรือกระแสเงินสดไม่เพียงพอ การจัดการภาระเดิมและปรับปรุงการดำเนินงานอาจสำคัญกว่าการเพิ่มวงเงินทันที

เพราะเป้าหมายของการหาเงินทุน ไม่ใช่เพียงทำให้ร้านมีสินค้ามากขึ้น แต่ต้องทำให้ธุรกิจสามารถขายสินค้า เปลี่ยนยอดขายเป็นเงินสด และรับผิดชอบภาระหนี้ได้อย่างต่อเนื่อง