กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดมีอาการอย่างไรและต้องทำอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เดินขึ้นบันไดแล้วรู้สึกแน่นกลางอก พอหยุดพักก็ทุเลา บางคนอาจคิดว่าเหนื่อยเพราะอายุเพิ่มขึ้นหรือพักผ่อนน้อย แต่ถ้าอาการเกิดซ้ำ โดยเฉพาะเวลาออกแรง ก็ควรให้แพทย์ตรวจ เพราะอาจเป็นสัญญาณว่าหัวใจกำลังได้รับเลือดไม่เพียงพอ

ถ้าตอนนี้มีอาการแน่นหรือเจ็บหน้าอกโดยเฉพาะเมื่อเป็นนาน ไม่ทุเลา เกิดขณะพัก หรือมีหอบ เหงื่อแตก หน้ามืดร่วมด้วย ให้โทร 1669 ทันที อย่าขับรถไปโรงพยาบาลเอง และอย่ารอดูว่าอาการจะหายหรือไม่ แม้ไม่แน่ใจว่าเป็นโรคหัวใจก็ควรขอความช่วยเหลือ

ภาวะกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเกิดขึ้นเมื่อเลือดที่นำออกซิเจนไปเลี้ยงหัวใจไหลไปไม่พอกับความต้องการ สาเหตุที่พบบ่อยคือหลอดเลือดหัวใจตีบจากคราบไขมันสะสม หากหลอดเลือดอุดตันเฉียบพลัน เลือดไปเลี้ยงลดลงรุนแรง อาจทำให้กล้ามเนื้อหัวใจบาดเจ็บหรือตาย ซึ่งเรียกว่าภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตายเฉียบพลัน

อาการแบบไหนที่ควรสังเกต

อาการที่พบได้บ่อยคือแน่น อึดอัด หรือรู้สึกเหมือนมีอะไรมากดทับกลางอก บางคนเจ็บร้าวไปแขนข้างใดข้างหนึ่งหรือทั้งสองข้าง รวมถึงไหล่ หลัง คอ กราม หรือบริเวณลิ้นปี่ อาจมีหายใจไม่อิ่ม เหงื่อแตก คลื่นไส้ วิงเวียน หรืออ่อนแรงร่วมด้วย

อาการไม่ได้เหมือนกันทุกคน ผู้หญิง ผู้สูงอายุ และผู้ป่วยเบาหวานบางรายอาจมีอาการไม่ชัด เช่น เหนื่อยผิดปกติ หอบ คลื่นไส้ หรือปวดหลังและกรามโดยไม่ได้เจ็บหน้าอกเด่นชัด อีกทั้งบางคนอาจไม่มีอาการเตือนมาก่อน

อาการแน่นอกจากหัวใจขาดเลือดชนิดคงที่มักเกิดเมื่อออกแรงหรือเครียด แล้วดีขึ้นหลังพักไม่กี่นาที แต่การทุเลาไม่ได้ยืนยันว่าปลอดภัย หากเพิ่งเป็นครั้งแรกหรือเกิดซ้ำควรพบแพทย์เพื่อตรวจ ส่วนอาการที่เกิดขณะพัก รุนแรงขึ้น นานขึ้น หรือไม่ทุเลา เป็นเหตุให้สงสัยภาวะฉุกเฉินและต้องโทร 1669 ทันที

ระหว่างรอรถพยาบาลทำอะไรได้บ้าง

ให้ผู้มีอาการหยุดกิจกรรม นั่งพักในท่าที่สบาย และมีคนอยู่เป็นเพื่อน แจ้งเจ้าหน้าที่ว่าเริ่มมีอาการเมื่อไร มีโรคประจำตัวหรือใช้ยาอะไร แล้วทำตามคำแนะนำทางโทรศัพท์ หากแพทย์เคยสั่งยาอมใต้ลิ้นสำหรับอาการแน่นหน้าอกไว้ ให้ใช้ตามคำสั่งเดิม โดยไม่รอให้ยาหมดฤทธิ์ก่อนโทรขอความช่วยเหลือ

เรื่องแอสไพรินควรสอบถามเจ้าหน้าที่ฉุกเฉินก่อน โดยแจ้งประวัติแพ้ยา เลือดออก หรือข้อห้ามที่แพทย์เคยบอก ไม่ควรเสียเวลาโทรเรียกรถพยาบาลเพื่อไปหายา หากผู้ป่วยหมดสติและไม่หายใจตามปกติ ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ทันที เริ่มกดหน้าอกและใช้เครื่อง AED หากมี โดยทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่

โรงพยาบาลตรวจและรักษาอย่างไร

แพทย์จะซักอาการ ตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ และอาจตรวจเลือดหาสารที่บ่งชี้การบาดเจ็บของกล้ามเนื้อหัวใจ บางรายต้องตรวจซ้ำหรือตรวจเพิ่มเติมตามอาการ เพราะผลตรวจครั้งเดียวไม่ได้ตอบทุกกรณี

การรักษาขึ้นอยู่กับสาเหตุและความเร่งด่วน อาจใช้ยาลดการแข็งตัวของเลือดหรือยาอื่นตามข้อบ่งชี้ หากมีหลอดเลือดอุดตันเฉียบพลัน แพทย์อาจต้องเปิดหลอดเลือดด้วยสายสวนและใส่ขดลวด หรือเลือกวิธีอื่นที่เหมาะกับผู้ป่วยแต่ละราย การไปโรงพยาบาลเร็วช่วยให้ทีมรักษาประเมินและเริ่มรักษาได้เร็วขึ้น

ลดความเสี่ยงและดูแลต่อเนื่อง

ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันในเลือดสูง การสูบบุหรี่ และประวัติโรคหัวใจในครอบครัวเป็นปัจจัยที่ควรแจ้งแพทย์ การเลิกบุหรี่ ดูแลอาหาร ออกกำลังกายตามสภาพร่างกาย และรักษาโรคประจำตัวช่วยลดความเสี่ยงได้ หากมีอาการแน่นอกเวลาออกแรง ควรตรวจให้ชัดก่อนเริ่มออกกำลังกายหนัก

สำหรับผู้ที่ได้รับการวินิจฉัยแล้ว ควรกินยาตามแพทย์สั่งและไปตามนัด ไม่หยุดยาหรือปรับยาเอง หากอาการเปลี่ยนจากเดิม เช่น เกิดบ่อยขึ้น ใช้แรงน้อยลงก็เป็น หรือเกิดขณะพัก อย่ามองว่าเป็นอาการเดิมเสมอไป โดยเฉพาะเมื่ออาการกำลังเกิดขึ้นหรือไม่ทุเลา ให้โทร 1669 ทันที