ทำไมน้ำมูกบางครั้งใสเป็นน้ำ บางครั้งกลับเหนียวข้น

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ตอนเช้าเพิ่งจามไปไม่กี่ครั้ง น้ำมูกก็ไหลใสจนต้องหยิบทิชชูมาเช็ด พอตกเย็นกลับรู้สึกคัดจมูก สั่งออกมาอีกทีก็เหนียวข้นขึ้น ทั้งที่ยังเป็นจมูกคนเดิม

น้ำมูกที่เราเห็นมีหน้าที่ช่วยรักษาความชุ่มชื้นและดักจับฝุ่น เชื้อโรค รวมถึงสิ่งแปลกปลอมที่ผ่านเข้ามา โดยปกติจะมีลักษณะใสและค่อนข้างเหลว จนบางครั้งเราแทบไม่รู้สึกว่ามีอยู่

ความใสหรือเหนียวเปลี่ยนไปตามปริมาณน้ำและการตอบสนองของเยื่อบุจมูก เช่น เมื่อเจอสารก่อภูมิแพ้ ร่างกายอาจหลั่งของเหลวออกมามากจนน้ำมูกไหลใส ส่วนช่วงที่จมูกอักเสบ ระบายได้ไม่ดี หรือมีความชื้นลดลง น้ำมูกอาจข้นและเหนียวขึ้นได้

น้ำมูกใส มักเจอตอนไหน?

ถ้าน้ำมูกไหลใสพร้อมจาม คันจมูก หรือคันตา โดยเฉพาะหลังเจอฝุ่นหรือสิ่งที่แพ้ อาจเป็นอาการของโรคจมูกอักเสบจากภูมิแพ้ ร่างกายตอบสนองต่อสิ่งกระตุ้น ทำให้มีของเหลวในจมูกเพิ่มขึ้น

น้ำมูกใสยังพบได้ช่วงเริ่มเป็นหวัด หรือหลังเจออากาศเย็น บางคนเป็นตอนกินอาหารรสเผ็ดด้วย เพราะฉะนั้นเห็นน้ำมูกใสอย่างเดียว ยังแยกไม่ได้ทันทีว่าเป็นภูมิแพ้หรือหวัด ต้องดูอาการและสิ่งที่เกิดขึ้นก่อนหน้าประกอบกัน

ถ้าจามและคันตาทุกครั้งที่ทำความสะอาดบ้าน แล้วค่อยดีขึ้นเมื่อพ้นจากฝุ่น ภูมิแพ้ก็เป็นสาเหตุหนึ่งที่นึกถึงได้ ส่วนหวัดอาจมาพร้อมเจ็บคอ ไอ หรือรู้สึกอ่อนเพลีย

แล้วทำไมบางครั้งถึงเหนียวข้น?

ช่วงเป็นหวัดหรือมีการอักเสบในจมูก เยื่อบุอาจบวมจนระบายน้ำมูกได้ไม่สะดวก น้ำมูกที่ค้างอยู่จึงอาจสูญเสียความชื้นและข้นขึ้นได้ การดื่มน้ำน้อยหรืออยู่ในอากาศแห้งก็อาจทำให้รู้สึกว่าน้ำมูกเหนียวขึ้นเช่นกัน

ในคนที่เป็นหวัด น้ำมูกอาจเริ่มจากใส ก่อนเปลี่ยนเป็นสีขาว เหลือง หรือเขียวระหว่างที่ร่างกายตอบสนองต่อการติดเชื้อได้ สีเหลืองหรือเขียวเพียงอย่างเดียวไม่ได้ยืนยันว่าติดเชื้อแบคทีเรีย และไม่ได้แปลว่าต้องกินยาปฏิชีวนะ แพทย์จะพิจารณาอาการ ระยะเวลา และผลตรวจร่วมกัน

ถ้ามีน้ำมูกข้นร่วมกับคัดจมูก ปวดหรือกดเจ็บบริเวณแก้ม หน้าผาก หรือรอบตา อาจมีไซนัสอักเสบร่วมด้วย แต่ความปวดบริเวณใบหน้าเกิดจากสาเหตุอื่นได้เช่นกัน จึงใช้ลักษณะน้ำมูกเพียงอย่างเดียววินิจฉัยไม่ได้

ดูแลตัวเองอย่างไรให้สบายจมูกขึ้น

พักผ่อนและดื่มน้ำให้เพียงพอ หากมีข้อจำกัดเรื่องการดื่มน้ำจากโรคประจำตัว ให้ทำตามคำแนะนำของแพทย์ อาจใช้น้ำเกลือพ่นจมูกหรือใช้น้ำเกลือล้างจมูกเพื่อลดน้ำมูกและสิ่งระคายเคือง

ถ้าล้างจมูก ให้ใช้น้ำเกลือสำหรับล้างจมูกที่เหมาะสม หากต้องผสมน้ำเอง ให้ใช้น้ำกลั่น น้ำปลอดเชื้อ หรือน้ำต้มสุกที่ปล่อยให้เย็นแล้ว และทำความสะอาดอุปกรณ์ตามคำแนะนำ หลีกเลี่ยงการใช้น้ำประปาโดยตรง

สำหรับคนที่สงสัยว่าแพ้ฝุ่น ลองลดการสัมผัสสิ่งกระตุ้นและสังเกตว่าอาการดีขึ้นหรือไม่ ส่วนยาลดน้ำมูกหรือยาพ่นจมูกมีหลายชนิด ควรปรึกษาเภสัชกรหรือแพทย์ให้เหมาะกับอาการและโรคประจำตัว โดยยาพ่นลดคัดจมูกบางชนิดไม่ควรใช้ติดต่อกันนานกว่าที่ฉลากกำหนด เพราะอาจทำให้คัดจมูกกลับมาเป็นมากขึ้น

เมื่อไรควรไปพบแพทย์?

ควรพบแพทย์หากอาการหวัดนานเกิน 10 วันแล้วยังไม่ดีขึ้น มีไข้นานเกิน 4 วัน อาการดีขึ้นแล้วกลับแย่ลง หรือปวดใบหน้ามาก หากหายใจลำบาก ซึมมาก หรือมีอาการรุนแรง ให้รีบไปโรงพยาบาล

เวลาสังเกตน้ำมูก ให้ดูทั้งลักษณะ ระยะเวลา และอาการร่วมกัน น้ำมูกใสอาจเกิดจากภูมิแพ้หรือหวัดระยะแรก ส่วนน้ำมูกเหนียวอาจสัมพันธ์กับการอักเสบหรือความชื้นที่ลดลง การเปลี่ยนเนื้อหรือสีเพียงอย่างเดียวจึงยังบอกโรคไม่ได้