พฤติกรรมแบบไหนที่คนเรียกว่าตอแหล

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เพื่อนคนหนึ่งบอกว่าติดงานเลยไปช่วยไม่ได้ แต่วันต่อมากลับเล่าว่าไปเที่ยวมา คนฟังอาจเสียใจที่เพื่อนไม่พูดกันตรง ๆ แล้วเผลอหลุดคำว่า “ตอแหล” ออกมา

คำนี้ได้ยินกันบ่อย ทั้งตอนทะเลาะกันจริงจังและตอนแซวเพื่อนสนิท แต่บางครั้งก็ถูกใช้กับคนที่แค่พูดไม่ตรงใจ จนความหมายเริ่มกว้างไปกว่าการจับผิดเรื่องโกหก

ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน “ตอแหล” เป็นคำด่าคนที่พูดเท็จ ส่วนในการพูดทั่วไป คนมักใช้กับการพูดหรือแสดงท่าทีที่รู้สึกว่าไม่จริงใจ โดยเฉพาะเมื่อมองว่าอีกฝ่ายตั้งใจทำให้คนอื่นเข้าใจผิด

คำเดียวกันอาจครอบคลุมทั้งการแต่งเรื่อง การบิดความจริง หรือการพูดเอาตัวรอด แต่การจะรู้ว่าใครตั้งใจหลอกหรือเปล่า ต้องดูข้อเท็จจริงและบริบทด้วย

ตัวอย่างที่คนมักใช้คำนี้

สมมติว่าเพื่อนร่วมงานทำเอกสารผิด แล้วบอกหัวหน้าว่าเพื่อนอีกคนเป็นคนทำ ทั้งที่ตัวเองรู้อยู่เต็มอก แบบนี้มีทั้งการพูดเท็จและการโยนความผิด คนที่เสียหายจึงอาจมองว่าพฤติกรรมนั้นตอแหล

อีกแบบคือแต่งเรื่องให้ตัวเองดูดี เช่น อ้างว่ารู้จักผู้มีอำนาจเพื่อให้คนอื่นเกรงใจ หรือยืนยันว่าเป็นคนจัดการงานทั้งหมด ทั้งที่เพื่อนร่วมทีมเป็นคนทำเกือบทั้งหมด จุดร่วมของตัวอย่างเหล่านี้คือผู้พูดรู้ว่าข้อความไม่ตรงกับความจริง แต่พูดเพื่อให้คนอื่นเชื่อ

บางคนใช้คำนี้กับคนที่ต่อหน้าพูดดี ลับหลังกลับพูดให้เสียหายด้วย ถึงจะไม่ได้เป็นคำจำกัดความเดียวของพจนานุกรม แต่ในชีวิตประจำวันคนฟังมักใช้ตำหนิความไม่จริงใจที่รู้สึกได้จากพฤติกรรมนั้น

พูดไม่ตรงกันครั้งเดียว ยังตัดสินเจตนาไม่ได้

คนเราอาจจำวันผิด เข้าใจข้อมูลคนละแบบ หรือเล่าไม่ครบโดยไม่ได้ตั้งใจหลอก เช่น ตอนเช้าเพื่อนบอกว่าไปกินข้าวไม่ได้เพราะงานเยอะ แต่พองานเสร็จเร็วก็ออกไปกินกับคนอื่นได้ เรื่องนี้อาจทำให้เราน้อยใจ แต่ยังต้องถามก่อนว่าเกิดอะไรขึ้น จึงจะรู้ว่าที่พูดไว้ตอนแรกเป็นเรื่องแต่งหรือสถานการณ์เปลี่ยนไป

การพูดสุภาพกับคนที่ไม่ได้สนิทก็เช่นกัน เราอาจไม่ชอบนิสัยใครบางอย่าง แต่ยังทักทายและทำงานร่วมกันดี ๆ ได้ การรักษามารยาทเพียงอย่างเดียวจึงยังบอกไม่ได้ว่ากำลังหลอกใคร

ส่วนคนที่เปลี่ยนความเห็นเมื่อได้ข้อมูลใหม่ ก็ควรดูว่าเขาอธิบายเหตุผลและยอมรับสิ่งที่เคยพูดหรือไม่ การเปลี่ยนใจต่างจากการรู้อยู่แล้วว่าพูดไม่จริงเพื่อให้ตัวเองได้ประโยชน์

ถ้าไม่แน่ใจ ให้คุยถึงเรื่องที่เกิดขึ้น

แทนที่จะเริ่มด้วยคำด่า อาจบอกว่า “เมื่อวานเธอบอกว่าส่งงานแล้ว แต่วันนี้ฉันยังหาไฟล์ไม่เจอ เราเข้าใจตรงกันไหม” ประโยคแบบนี้ชี้จุดที่ขัดกันและเปิดโอกาสให้อีกฝ่ายอธิบาย ถ้ามีหลักฐานว่าพูดเท็จซ้ำ ๆ ก็คุยถึงผลกระทบและตั้งขอบเขตให้ชัดได้

คำว่า “ตอแหล” ใช้แซวกันได้ในบางกลุ่ม แต่ก็เป็นคำด่าที่แรงสำหรับคนจำนวนมาก โดยเฉพาะเวลาพูดต่อหน้าคนอื่น ถ้าต้องการแก้ปัญหา การระบุว่าคำพูดไหนไม่ตรงกับข้อเท็จจริงมักช่วยให้คุยกันต่อได้ง่ายกว่า