โรคงูสวัดมีอาการอย่างไรและควรดูแลตัวเองแบบไหน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

อยู่ดี ๆ ก็รู้สึกปวดแสบปวดร้อนตรงเอวข้างหนึ่ง ตอนแรกคิดว่าเสื้อเสียดสีหรือกล้ามเนื้ออักเสบ แต่พอผ่านไปวันสองวันกลับมีผื่นแดงและตุ่มน้ำเล็ก ๆ ขึ้นเป็นกลุ่ม อาการแบบนี้อาจทำให้นึกถึงโรคงูสวัดได้

หากสงสัยว่าเป็นงูสวัด ควรพบแพทย์โดยเร็ว โดยเฉพาะเมื่อผื่นอยู่บริเวณใบหน้า ใกล้ตา หรือมีอาการปวดตามัว เพราะอาจกระทบการมองเห็นได้ การเริ่มยาต้านไวรัสเร็วช่วยให้การรักษาได้ผลดีขึ้น

งูสวัดเกิดจากอะไร?

งูสวัดเกิดจากเชื้อไวรัสวาริเซลลาซอสเตอร์ ซึ่งเป็นเชื้อตัวเดียวกับที่ทำให้เกิดอีสุกอีใส หลังหายจากอีสุกอีใส เชื้ออาจยังซ่อนตัวอยู่ในปมประสาทนานหลายปี เมื่อเชื้อกลับมาทำงานอีกครั้งก็เกิดเป็นงูสวัดได้

โรคนี้พบได้ในคนที่เคยติดเชื้ออีสุกอีใสมาก่อน ความเสี่ยงเพิ่มขึ้นเมื่ออายุมากขึ้นหรือภูมิคุ้มกันอ่อนแอ เช่น จากโรคบางชนิดหรือยากดภูมิ แม้คนอายุน้อยก็เป็นได้เช่นกัน

อาการที่ควรสังเกต

ช่วงแรกบางคนมีอาการปวด แสบ คัน หรือเสียวบริเวณผิวหนัง ก่อนที่ผื่นจะปรากฏ จากนั้นมักมีผื่นแดงและตุ่มน้ำขึ้นเป็นกลุ่มตามแนวเส้นประสาท โดยทั่วไปเกิดที่ลำตัวหรือใบหน้าเพียงด้านเดียว อาจมีไข้ ปวดศีรษะ หรืออ่อนเพลียร่วมด้วย

ตุ่มน้ำจะค่อย ๆ แห้งและตกสะเก็ด โดยผื่นมักหายภายในประมาณ 2–4 สัปดาห์ แต่ลักษณะผื่นและความรุนแรงต่างกันได้ การดูรูปอย่างเดียวจึงใช้ยืนยันโรคไม่ได้ โดยเฉพาะช่วงที่ยังไม่มีผื่นหรือผื่นไม่ชัด

ทำไมจึงควรรีบรักษา

แพทย์อาจให้ยาต้านไวรัสเพื่อลดความรุนแรงและระยะเวลาของอาการ ยามักได้ผลดีที่สุดเมื่อเริ่มภายใน 72 ชั่วโมงหลังเริ่มมีผื่น หากเลยเวลานี้แล้วก็ยังควรไปพบแพทย์ เพราะแพทย์อาจพิจารณาการรักษาตามอาการและความเสี่ยง ไม่ต้องรอให้ผื่นลามก่อน

ถ้าผื่นขึ้นที่หน้าผาก จมูก รอบตา หรือมีตาแดง ปวดตา แพ้แสง หรือมองเห็นผิดปกติ ให้พบแพทย์โดยด่วน ผู้ที่ภูมิคุ้มกันต่ำ ผื่นกระจายกว้าง หรือมีอาการหนักก็ควรรีบรับการประเมินเช่นกัน

ระหว่างรักษา ดูแลผื่นให้สะอาดและแห้ง ใส่เสื้อผ้าหลวม ๆ และหลีกเลี่ยงการเกาหรือแกะตุ่ม หากปวดมากควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรเรื่องยาบรรเทาปวดที่เหมาะกับตัวเอง ไม่ควรทายาหรือสมุนไพรที่ไม่ทราบส่วนผสมลงบนแผล

งูสวัดติดต่อคนอื่นได้ไหม?

ผู้ที่เป็นงูสวัดสามารถแพร่เชื้อไวรัสไปให้คนที่ยังไม่มีภูมิคุ้มกันต่ออีสุกอีใสได้ โดยผู้รับเชื้ออาจเป็นอีสุกอีใส ไม่ใช่เป็นงูสวัดทันที เชื้อแพร่ได้จากการสัมผัสของเหลวในตุ่มน้ำ และอาจผ่านอนุภาคจากตุ่มผื่นได้ด้วย

ควรปิดผื่น ล้างมือบ่อย ๆ และหลีกเลี่ยงการสัมผัสใกล้ชิดกับหญิงตั้งครรภ์ที่ไม่มีภูมิคุ้มกัน ทารกแรกเกิดหรือทารกคลอดก่อนกำหนด และผู้มีภูมิคุ้มกันต่ำ จนกว่าตุ่มทั้งหมดจะแห้งตกสะเก็ด

ผื่นหายแล้วทำไมยังปวด?

บางคนยังมีอาการปวดแสบ ปวดจี๊ด หรือไวต่อการสัมผัสบริเวณเดิมหลังผื่นหาย เรียกว่าอาการปวดเส้นประสาทหลังเป็นงูสวัด พบได้บ่อยขึ้นในผู้สูงอายุ หากปวดจนรบกวนการนอนหรือชีวิตประจำวัน ควรกลับไปพบแพทย์ เพราะมีแนวทางรักษาอาการปวดชนิดนี้

ป้องกันได้อย่างไร

วัคซีนงูสวัดช่วยลดโอกาสเกิดโรคและภาวะแทรกซ้อนได้ ศูนย์ควบคุมและป้องกันโรคสหรัฐฯ แนะนำวัคซีนชนิดรีคอมบิแนนต์ 2 เข็มสำหรับผู้ใหญ่อายุ 50 ปีขึ้นไป และผู้ใหญ่บางกลุ่มที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่องตั้งแต่อายุ 19 ปี ทั้งนี้ข้อบ่งใช้และการเข้าถึงวัคซีนอาจต่างกัน ควรปรึกษาแพทย์เรื่องชนิดวัคซีน ระยะห่าง และความเหมาะสม โดยไม่ฉีดวัคซีนเพื่อรักษาโรคขณะกำลังเป็น

ส่วนความเชื่อที่ว่าเป็นงูสวัดแล้วถ้าผื่นขึ้นรอบเอวจะเสียชีวิตนั้น ไม่ใช่ข้อเท็จจริงทั่วไป ผื่นงูสวัดมักขึ้นเพียงด้านเดียว สิ่งที่ควรใส่ใจคือการพบแพทย์เร็ว สังเกตตำแหน่งผื่น และดูแลตามคำแนะนำจนแผลหาย