ถูกงูกัดต้องปฐมพยาบาลและไปโรงพยาบาลอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กำลังเดินผ่านสวนหลังบ้านแล้วรู้สึกเจ็บแปลบที่ขา พอก้มลงไปเห็นงูเลื้อยหนี หลายคนอาจตกใจจนอยากวิ่งกลับบ้าน หรือรีบหาผ้ามารัดเหนือแผลไว้ก่อน แต่ช่วงเวลานี้ สิ่งที่ทำทันทีมีผลต่อการช่วยเหลือมาก

หากถูกงูกัดหรือสงสัยว่าถูกกัด ให้โทร 1669 และไปโรงพยาบาลโดยเร็ว ระหว่างรอให้ขยับตัวให้น้อยที่สุด ตรึงแขนหรือขาข้างที่ถูกกัดให้อยู่นิ่ง และอย่ารอให้อาการชัดก่อนค่อยไปพบแพทย์

เริ่มจากออกห่างงู แล้วเรียกคนช่วย

ถอยออกมาจนพ้นระยะที่งูจะกัดซ้ำ จากนั้นนั่งหรือนอนในที่ปลอดภัย ขอให้คนใกล้ตัวโทรแจ้ง 1669 พร้อมบอกตำแหน่ง จุดที่ถูกกัด เวลาที่เกิดเหตุ และอาการที่สังเกตได้ ถ้าอยู่คนเดียวและต้องขอความช่วยเหลือ ให้เคลื่อนไหวเท่าที่จำเป็น

ไม่จำเป็นต้องจับหรือตีงูไปให้แพทย์ดู เพราะเสี่ยงถูกกัดเพิ่ม ถ้าถ่ายรูปได้จากระยะปลอดภัยโดยไม่เสียเวลา อาจเก็บภาพไว้ช่วยให้แพทย์ประเมิน แต่หากถ่ายไม่ได้ก็ให้รีบไปโรงพยาบาลได้เลย

ทำอย่างไรระหว่างรอรถหรือคนมารับ

พยายามปลอบให้ผู้ถูกกัดสงบและอยู่นิ่ง ถ้าถูกกัดที่แขนหรือขา อาจใช้ไม้ กระดาษแข็ง หรือวัสดุที่หาได้ทำเป็นเฝือกชั่วคราว เพื่อช่วยประคองให้อวัยวะส่วนนั้นเคลื่อนไหวน้อยที่สุด ผูกพอให้เฝือกอยู่กับที่ ไม่รัดแน่น และอย่าเสียเวลาหาอุปกรณ์จนไปโรงพยาบาลช้า

ถอดแหวน นาฬิกา กำไล หรือรองเท้าที่รัดแน่นบริเวณใกล้แผลไว้ก่อน เพราะหากบวมขึ้นอาจถอดยาก หากมีคนช่วย ควรช่วยอุ้มหรือใช้เปลเคลื่อนย้าย แทนการให้ผู้ถูกกัดเดินเอง

อย่าขันชะเนาะ กรีดแผล หรือดูดพิษ

การรัดแขนหรือขาแน่น ๆ อาจทำให้เนื้อเยื่อบาดเจ็บ ส่วนการกรีดแผลและดูดพิษไม่ได้ช่วยให้ปลอดภัยขึ้นและอาจเพิ่มอันตรายได้ เช่นเดียวกับการประคบน้ำแข็ง พอกสมุนไพร หรือใช้สารเคมีกับแผล สิ่งเหล่านี้ไม่ควรทำ และไม่ควรเสียเวลารักษาด้วยวิธีพื้นบ้านก่อนเดินทาง

งดให้ผู้ป่วยกินหรือดื่มระหว่างรอความช่วยเหลือ โดยเฉพาะเมื่อมีอาการง่วงซึม กลืนลำบาก หรือคลื่นไส้ หากอาเจียนหรือซึมแต่ยังหายใจ ให้จัดนอนตะแคงเพื่อช่วยลดความเสี่ยงสำลัก และทำตามคำแนะนำของเจ้าหน้าที่ 1669

แผลเล็กหรือยังไม่ปวด ก็ยังต้องให้แพทย์ตรวจ

งูแต่ละชนิดทำให้เกิดอาการต่างกัน บางรายอาจปวดบวมบริเวณแผล บางรายมีเลือดออกผิดปกติ หรือมีหนังตาตก พูดไม่ชัด กล้ามเนื้ออ่อนแรง และหายใจลำบาก อาการอาจไม่ได้ปรากฏครบหรือเกิดขึ้นทันที จึงไม่ควรใช้ขนาดแผลหรือความรู้สึกช่วงแรกตัดสินเองว่าปลอดภัย

หากผู้ป่วยเริ่มหายใจลำบาก ซึมลง หรือมีเลือดออกผิดปกติ ให้แจ้งเจ้าหน้าที่ฉุกเฉินทันทีและทำตามคำแนะนำระหว่างรอ

เมื่อถึงโรงพยาบาล แจ้งเวลาที่ถูกกัด ตำแหน่งแผล อาการที่เกิดขึ้น และวิธีปฐมพยาบาลที่ทำไป รวมถึงนำภาพงูให้แพทย์ดูถ้ามี แพทย์จะตรวจและเฝ้าสังเกตอาการ รวมถึงพิจารณาการรักษาที่เหมาะสม ซึ่งอาจรวมถึงเซรุ่มแก้พิษงูเมื่อมีข้อบ่งชี้

สิ่งที่ควรจำไว้คือ ตั้งสติ อยู่ห่างงู ตรึงส่วนที่ถูกกัด และรีบไปโรงพยาบาล การช่วยให้ผู้ป่วยไปถึงมือแพทย์โดยเร็วและปลอดภัยเป็นขั้นตอนสำคัญที่สุด