อำเภอที่เล็กกว่า 5000 ไร่ เพียงอำเภอเดียวเท่านั้นในประเทศไทย

อำเภอเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี
อำเภอเดียวในประเทศไทย ที่มีพื้นที่บนบกไม่ถึง 5,000 ไร่

อำเภอเกาะสีชัง จังหวัดชลบุรี เป็นอำเภอที่มีขนาดพื้นที่เล็กที่สุดในประเทศไทย
และมีความโดดเด่นจากการเป็นอำเภอที่ตั้งอยู่บนเกาะกลางอ่าวไทย
โดยข้อมูลแผนบริหารจัดการแก้ไขปัญหาการขาดแคลนน้ำของอำเภอเกาะสีชัง พ.ศ. 2565
ระบุว่า อำเภอแห่งนี้มีพื้นที่ทางบกเพียง 7.96 ตารางกิโลเมตร หรือประมาณ 4,975 ไร่
ซึ่งน้อยกว่า 5,000 ไร่เสียอีก หากเปรียบเทียบกับอำเภอทั่วไปที่มักมีพื้นที่หลายหมื่น
หรือหลายแสนไร่ จะเห็นได้ว่าเกาะสีชังมีขนาดเล็กเป็นพิเศษ
และถือเป็นตัวอย่างที่น่าสนใจของเขตการปกครองระดับอำเภอในประเทศไทย

เกาะสีชังตั้งอยู่ในอ่าวไทย ห่างจากชายฝั่งอำเภอศรีราชาประมาณ 12 กิโลเมตร
โดยพื้นที่ของอำเภอไม่ได้ประกอบด้วยเกาะสีชังเพียงเกาะเดียว
แต่ยังมีเกาะบริวารขนาดเล็กอีกหลายแห่งอยู่ในเขตการปกครองด้วย แม้จะมีพื้นที่บนบก
ไม่ถึง 8 ตารางกิโลเมตร แต่อำเภอแห่งนี้มีความสำคัญทั้งทางภูมิศาสตร์ เศรษฐกิจ
และการคมนาคมทางทะเล เนื่องจากตั้งอยู่ใกล้เส้นทางเดินเรือสินค้า
และเขตเศรษฐกิจสำคัญบริเวณชายฝั่งทะเลตะวันออก โดยเฉพาะพื้นที่ระหว่างศรีราชากับเกาะสีชัง
ซึ่งเป็นบริเวณที่มีเรือสินค้าขนาดใหญ่เข้ามาจอดทอดสมอเพื่อขนถ่ายสินค้าเป็นจำนวนมาก

ในด้านการปกครอง อำเภอเกาะสีชังมีเขตการปกครองระดับตำบลเพียงแห่งเดียว
คือ ตำบลท่าเทววงษ์ ซึ่งแบ่งออกเป็น 7 หมู่บ้าน และมีเทศบาลตำบลเกาะสีชัง
เป็นองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นรับผิดชอบพื้นที่ แม้จะมีขนาดเล็ก แต่เกาะสีชัง
กลับมีชุมชนที่มีประวัติศาสตร์ยาวนาน และมีเอกลักษณ์แตกต่างจากอำเภอส่วนใหญ่ของประเทศ
โดยชีวิตประจำวันของประชาชนมีความผูกพันกับทะเล ทั้งการประมง การค้าขาย
การเดินเรือ และกิจการท่องเที่ยว ขณะเดียวกัน การเป็นพื้นที่เกาะยังทำให้การจัดหาน้ำจืด
และทรัพยากรสำหรับการอุปโภคบริโภคเป็นความท้าทายสำคัญของท้องถิ่น

แม้จะมีพื้นที่จำกัด แต่เกาะสีชังกลับมีความสำคัญทางประวัติศาสตร์อย่างมาก
โดยเฉพาะในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งทรงโปรดให้สร้างพระจุฑาธุชราชฐานขึ้น
เพื่อใช้เป็นสถานที่ประทับแปรพระราชฐาน ปัจจุบันพื้นที่ดังกล่าวยังคงเป็น
แหล่งท่องเที่ยวทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญของจังหวัดชลบุรี นอกจากนี้
เกาะสีชังยังมีสถานที่ท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียง เช่น ช่องเขาขาด ศาลเจ้าพ่อเขาใหญ่
และชายหาดถ้ำพัง ซึ่งดึงดูดนักท่องเที่ยวให้เดินทางมาสัมผัสบรรยากาศของเกาะ
แม้จะมีพื้นที่เพียงไม่กี่พันไร่ แต่เกาะสีชังกลับรวบรวมทั้งธรรมชาติ
วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์เอาไว้ได้อย่างน่าสนใจ

ความพิเศษของอำเภอเกาะสีชังจึงไม่ได้อยู่ที่การมีขนาดเล็กที่สุดเพียงอย่างเดียว
แต่ยังอยู่ที่การเป็นเขตการปกครองที่มีพื้นที่บนบกน้อยกว่า 5,000 ไร่
ทั้งที่มีสถานะเป็นอำเภออย่างสมบูรณ์ โดยเมื่อรวมพื้นที่ทางทะเลตามรายงานปี พ.ศ. 2565
อีก 17.65 ตารางกิโลเมตร จะทำให้อำเภอมีพื้นที่รับผิดชอบรวม 25.61 ตารางกิโลเมตร
อย่างไรก็ตาม การเปรียบเทียบขนาดอำเภอต้องใช้เกณฑ์เดียวกัน กล่าวคือ
หากพิจารณาเฉพาะ พื้นที่บนบก เกาะสีชังมีขนาดประมาณ 4,975 ไร่
และได้รับการระบุว่าเป็นอำเภอที่มีพื้นที่เล็กที่สุดของประเทศไทย
จึงเป็นหนึ่งในความโดดเด่นทางภูมิศาสตร์และการปกครองที่น่าสนใจของจังหวัดชลบุรี

หมายเหตุ: ตัวเลข 4,975 ไร่ เป็นพื้นที่บนบกตามรายงานปี 2565