อาชีพรับจ้างดูแลผู้สูงอายุต้องทำอะไรบ้าง

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เช้าวันทำงานของบางบ้านเริ่มจากการเตรียมอาหาร จัดเสื้อผ้า และช่วยคุณพ่อหรือคุณแม่ลุกจากเตียง ก่อนที่ลูกหลานจะออกไปทำงาน แต่เมื่อคนในบ้านดูแลได้ไม่เต็มเวลา การจ้างผู้ดูแลผู้สูงอายุก็เป็นทางเลือกหนึ่งที่หลายครอบครัวพิจารณา

คนที่สนใจทำงานนี้อาจเห็นประกาศรับสมัครทั้งแบบไปเช้าเย็นกลับ อยู่ประจำบ้าน หรือทำงานในสถานดูแล หน้าที่และเงื่อนไขของแต่ละแห่งต่างกัน แล้วคนรับจ้างดูแลต้องเตรียมตัวอย่างไร และขอบเขตงานอยู่ตรงไหน?

ผู้ดูแลผู้สูงอายุช่วยเหลือเรื่องการใช้ชีวิตประจำวันตามความจำเป็นของแต่ละคน ตั้งแต่เตรียมอาหาร ช่วยเดิน ดูแลความสะอาด ไปจนถึงสังเกตความเปลี่ยนแปลงและแจ้งครอบครัวหรือบุคลากรที่เกี่ยวข้อง โดยงานที่รับต้องสอดคล้องกับความรู้และข้อตกลงที่ทำไว้

หนึ่งวันต้องทำอะไรบ้าง

ผู้สูงอายุบางคนยังเดิน กินข้าว และแต่งตัวเองได้ เพียงต้องการคนอยู่เป็นเพื่อนหรือช่วยดูแลช่วงกลางวัน บางคนเคลื่อนไหวลำบาก ต้องมีคนช่วยอาบน้ำ เปลี่ยนเสื้อผ้า พาเข้าห้องน้ำ หรือช่วยเคลื่อนย้ายอย่างถูกวิธี

เรื่องอาหารก็มีรายละเอียด ผู้ดูแลอาจช่วยเตรียมอาหารให้เหมาะกับความต้องการที่ครอบครัวหรือบุคลากรสุขภาพแจ้งไว้ รวมถึงจัดสภาพแวดล้อมให้เดินสะดวกและลดสิ่งกีดขวาง ระหว่างวันควรสังเกตด้วยว่าผู้สูงอายุกินได้น้อยลง ซึมลง หรือมีอาการผิดไปจากเดิมหรือไม่ แล้วแจ้งผู้รับผิดชอบตามที่ตกลงกัน

คู่มือของกรมอนามัยระบุหน้าที่ของผู้ดูแลในระบบดูแลระยะยาวไว้ครอบคลุมกิจวัตรประจำวัน การสังเกตและรายงานความเปลี่ยนแปลง การดูแลสิ่งแวดล้อม และการประสานส่งต่อเมื่อเจ็บป่วยหรือเกิดเหตุฉุกเฉิน ส่วนงานรับจ้างเอกชนแต่ละตำแหน่งอาจกำหนดรายละเอียดต่างกัน จึงต้องอ่านขอบเขตงานก่อนรับเสมอ

อยากเริ่มทำงานต้องเตรียมอะไร

เริ่มจากสำรวจว่าตัวเองสะดวกทำงานรูปแบบใด และพร้อมดูแลผู้สูงอายุที่ช่วยเหลือตัวเองได้ระดับไหน งานบางตำแหน่งต้องใช้แรงและความอดทน โดยเฉพาะการช่วยเปลี่ยนท่าหรือเคลื่อนย้าย จึงควรเรียนรู้วิธีที่ปลอดภัยเพื่อป้องกันการบาดเจ็บทั้งสองฝ่าย

หลักสูตรดูแลผู้สูงอายุที่มีการฝึกปฏิบัติช่วยสร้างพื้นฐานได้ ก่อนสมัครควรตรวจสอบเนื้อหา ผู้จัด ระยะเวลา ค่าใช้จ่าย และเอกสารที่ได้รับ รวมถึงถามสถานประกอบการที่สนใจว่าเขารับคุณวุฒิหรือประสบการณ์แบบใด หลักสูตรผู้ดูแลในระบบชุมชนของกรมอนามัยเป็นอีกแนวทางหนึ่ง แต่เงื่อนไขการรับสมัครและการทำงานในแต่ละพื้นที่อาจต่างกัน

ทักษะการสื่อสารก็จำเป็น ผู้สูงอายุแต่ละคนมีความชอบและกิจวัตรของตัวเอง ควรพูดคุยด้วยความสุภาพ อธิบายก่อนช่วยเหลือ และเปิดโอกาสให้ทำสิ่งที่ยังทำได้ด้วยตัวเอง รวมทั้งเคารพความเป็นส่วนตัว โดยเฉพาะเวลาช่วยอาบน้ำหรือเปลี่ยนเสื้อผ้า

ตกลงงานให้ชัดก่อนเริ่ม

ทั้งผู้ว่าจ้างและผู้รับจ้างควรคุยรายละเอียดร่วมกัน และรับฟังความต้องการของผู้สูงอายุเท่าที่ทำได้ ประเด็นที่ควรตกลงเป็นลายลักษณ์อักษร ได้แก่

• สภาพและความต้องการดูแลของผู้สูงอายุ รวมถึงงานที่ต้องทำและงานที่ไม่รวม

• สถานที่ทำงาน เวลาเข้าออก วันหยุด เวลาพัก และกรณีอยู่ประจำบ้าน

• ค่าจ้าง รอบจ่าย ค่าเดินทางหรือค่าใช้จ่ายอื่นตามที่ตกลง

• ผู้ประสานงาน วิธีรายงานอาการ และแนวทางติดต่อเมื่อเกิดเหตุฉุกเฉิน

• เงื่อนไขทดลองงาน การแจ้งหยุดงาน และการยุติการจ้าง

ค่าจ้างไม่มีตัวเลขเดียวที่ใช้ได้กับทุกงาน เพราะขึ้นอยู่กับพื้นที่ ชั่วโมงทำงาน ลักษณะการดูแล ประสบการณ์ และเงื่อนไขของผู้ว่าจ้าง ควรเปรียบเทียบโดยดูจำนวนชั่วโมงและหน้าที่ควบคู่กัน ไม่ดูยอดเงินเพียงอย่างเดียว

อีกเรื่องที่ต้องคุยให้ตรงกันคือ ผู้ดูแลทั่วไปไม่ได้ทำหน้าที่แทนแพทย์หรือพยาบาลโดยอัตโนมัติ งานเกี่ยวกับยา หัตถการ หรืออุปกรณ์ทางการแพทย์ต้องประเมินว่าใครมีคุณสมบัติและได้รับมอบหมายให้ทำได้ตามขอบเขตวิชาชีพและแนวทางของหน่วยบริการ หากพบอาการผิดปกติให้แจ้งผู้รับผิดชอบและขอความช่วยเหลือตามแผนที่เตรียมไว้

งานนี้เหมาะกับคนที่พร้อมเรียนรู้ ดูแลผู้อื่นด้วยความเคารพ และสื่อสารกับครอบครัวได้ชัดเจน ส่วนครอบครัวก็ควรให้ข้อมูลสุขภาพที่จำเป็น จัดอุปกรณ์ให้เหมาะสม และกำหนดเวลาพักของผู้ดูแลให้ชัด เพื่อให้การดูแลดำเนินไปได้ต่อเนื่อง