ทำไมรอยสักจึงติดอยู่บนผิวได้นาน

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เวลาปากกาขีดแขน เผลออาบน้ำไม่กี่ครั้งรอยก็มักจางไป แต่รอยสักที่อยู่บนผิวหนังเหมือนกันกลับมองเห็นได้เป็นสิบปี ทั้งที่เราอาบน้ำ ขัดผิว และร่างกายก็สร้างเซลล์ผิวใหม่อยู่ตลอด

ลองสังเกตคนที่มีรอยสักเก่า บางลายอาจซีดลงหรือเส้นไม่คมเหมือนวันแรก แต่ก็ยังพอมองออกว่าเป็นรูปอะไร ความต่างอยู่ที่สีสักไปอยู่ตรงไหน และร่างกายจัดการกับเม็ดสีเหล่านั้นอย่างไร

รอยสักติดทนนานเพราะเม็ดสีส่วนหนึ่งถูกส่งลงไปถึงชั้นหนังแท้ ซึ่งอยู่ลึกกว่าหนังกำพร้าที่ผลัดออกเป็นประจำ เม็ดสีบางส่วนถูกเซลล์ในผิวจับเอาไว้ จึงไม่หลุดออกไปง่าย ๆ พร้อมผิวชั้นนอก

ผิวหนังชั้นนอกสุดของเรามีการสร้างเซลล์ใหม่และผลัดเซลล์เก่าอยู่เสมอ รอยหมึกที่เปื้อนอยู่บนผิวจึงค่อย ๆ หลุดไปได้ แต่การสักใช้เข็มเจาะผ่านผิวชั้นนอกเพื่อนำหมึกลงไปลึกกว่าเดิม เมื่อแผลหาย สีที่ยังคงอยู่ในชั้นหนังแท้จึงมองเห็นเป็นลวดลายผ่านผิวด้านบน

แล้วทำไมร่างกายไม่กำจัดสีออกไปให้หมด?

เมื่อเข็มสักทำให้เกิดแผล ร่างกายจะตอบสนองต่อการบาดเจ็บและสิ่งแปลกปลอม หนึ่งในเซลล์ที่เข้ามาเกี่ยวข้องคือแมคโครฟาจ ซึ่งเป็นเซลล์ภูมิคุ้มกันที่จับกินสิ่งแปลกปลอมได้ เม็ดสีบางส่วนถูกเซลล์เหล่านี้จับไว้ แต่ไม่ได้ถูกกำจัดออกจากบริเวณนั้นทั้งหมด สีจึงยังคงให้เราเห็นเป็นรอยสัก

งานวิจัยในหนูพบว่า เมื่อแมคโครฟาจที่มีเม็ดสีตายลง เม็ดสีอาจถูกปล่อยออกมาแล้วถูกแมคโครฟาจตัวอื่นจับต่อ วงจรนี้ช่วยอธิบายว่าทำไมรอยสักจึงอยู่ได้นาน แม้เซลล์แต่ละตัวจะไม่ได้อยู่ตลอดชีวิต อย่างไรก็ตาม การทดลองดังกล่าวทำในหนู จึงยังสรุปรายละเอียดทั้งหมดในคนไม่ได้ และงานวิจัยอีกชิ้นพบว่าเซลล์ชนิดอื่นในหนังแท้ เช่น ไฟโบรบลาสต์ ก็มีส่วนเก็บเม็ดสีเช่นกัน

นั่นไม่ได้หมายความว่ารอยสักจะเหมือนเดิมตลอดไป สีอาจค่อย ๆ จางหรือเส้นดูฟุ้งขึ้นตามเวลา แสงแดด ชนิดของสี ตำแหน่ง และลักษณะการสักล้วนมีผลต่อหน้าตาของรอยสักแต่ละคน การป้องกันแดดบริเวณรอยสักที่แผลหายแล้วจึงช่วยดูแลสีและผิวได้

ถ้าอยากลบ ทำได้ไหม?

การลบรอยสักด้วยเลเซอร์เป็นวิธีที่ใช้พลังงานช่วยทำให้เม็ดสีแตกเป็นชิ้นเล็กลง เพื่อให้ร่างกายค่อย ๆ กำจัดบางส่วนออกไป แต่รอยสักแต่ละแบบตอบสนองต่างกัน อาจต้องรักษาหลายครั้ง และบางรอยอาจลบออกได้ไม่หมด รวมถึงมีโอกาสเกิดรอยแผลหรือสีผิวเปลี่ยน จึงควรปรึกษาแพทย์ผิวหนังก่อนตัดสินใจ

ส่วนรอยที่เพิ่งสักใหม่ หากมีอาการแดงลาม ปวดมากขึ้น มีหนอง หรือมีไข้ ควรพบแพทย์ เพราะอาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อได้

รอยสักจึงเป็นตัวอย่างที่เห็นได้ชัดว่าผิวหนังไม่ได้มีแค่ชั้นที่เรามองเห็น แม้ผิวด้านนอกจะผลัดเปลี่ยนไปเรื่อย ๆ แต่เม็ดสีที่อยู่ลึกลงไปยังคงอยู่ ทำให้ลวดลายติดตัวเราไปได้นานหลายปี