แปรงฟันอย่างไรให้สะอาดและถนอมเหงือก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

ทุกเช้าเราหยิบแปรงสีฟัน บีบยาสีฟัน แล้วขยับแปรงไปมาอยู่หน้ากระจก บางคนแปรงแรงเพราะรู้สึกว่ายิ่งถูแรงก็ยิ่งสะอาด บางคนแปรงเสร็จภายในเวลาไม่ถึงนาทีโดยไม่ทันสังเกตว่าแปรงถึงฟันด้านในหรือเปล่า

การแปรงฟันช่วยกำจัดคราบจุลินทรีย์ ซึ่งเป็นแผ่นคราบแบคทีเรียที่เกาะตามฟันและขอบเหงือก หากปล่อยให้สะสมอาจนำไปสู่ฟันผุและโรคเหงือกได้ แต่ความสะอาดไม่ได้วัดจากแรงที่ใช้หรือปริมาณฟองในปาก

ท่าแปรงที่แนะนำสำหรับผู้ใหญ่คือ วางขนแปรงเอียงประมาณ 45 องศาเข้าหาขอบเหงือก แล้วขยับสั้น ๆ เบา ๆ ค่อย ๆ ย้ายไปทีละบริเวณจนครบทุกซี่ ทั้งด้านนอก ด้านใน และด้านบดเคี้ยว ใช้เวลาประมาณ 2 นาที วันละ 2 ครั้ง โดยครั้งหนึ่งควรเป็นก่อนนอน

เริ่มจากด้านนอกและด้านในของฟัน

เลือกแปรงขนนุ่ม หัวแปรงขนาดที่เข้าถึงฟันซี่หลังได้สะดวก วางขนแปรงบริเวณรอยต่อระหว่างฟันกับเหงือก โดยให้ปลายขนแปรงเอียงเข้าหาเหงือกประมาณ 45 องศา จากนั้นขยับไปมาสั้น ๆ อย่างนุ่มนวล ไม่ต้องออกแรงกดจนขนแปรงบาน

ทำทีละส่วนให้ครบทั้งฟันบนและฟันล่าง แล้วแปรงด้านในด้วยวิธีเดียวกัน บริเวณด้านในของฟันหน้าซึ่งพื้นที่แคบ ให้ตั้งแปรงในแนวตั้ง ใช้ส่วนปลายขนแปรงขยับขึ้นลงเบา ๆ หลายครั้ง

ส่วนด้านบดเคี้ยว ให้วางขนแปรงบนผิวฟันแล้วขยับไปมาสั้น ๆ อย่าลืมฟันกรามซี่ในสุดที่มักถูกมองข้าม ลองแบ่งปากเป็นสี่ส่วนและใช้เวลาส่วนละประมาณ 30 วินาที จะช่วยให้แปรงได้ทั่วถึงขึ้น

แปรงแรงไม่ได้แปลว่าสะอาดกว่า

ขนแปรงที่กดแน่นจนแผ่ออกด้านข้างอาจเป็นสัญญาณว่าใช้แรงมากเกินไป การแปรงอย่างนุ่มนวลด้วยขนแปรงอ่อนช่วยลดโอกาสบาดเจ็บต่อเหงือกได้ ถ้าขนแปรงบานเร็ว ลองลดแรงมือและสังเกตวิธีจับแปรงของตัวเอง

ใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์ เมื่อแปรงเสร็จให้บ้วนยาสีฟันส่วนเกินออก โดยไม่บ้วนน้ำตามทันที เพื่อให้ฟลูออไรด์ที่เหลืออยู่สัมผัสฟันต่อไป หากใช้น้ำยาบ้วนปาก ควรใช้ในเวลาอื่นแทนการใช้ทันทีหลังแปรง

ซอกฟันต้องมีตัวช่วย

แม้จะแปรงครบทุกด้าน ขนแปรงก็เข้าถึงซอกฟันที่แน่นได้ไม่ดี ควรใช้ไหมขัดฟันหรืออุปกรณ์ทำความสะอาดซอกฟันวันละครั้ง ค่อย ๆ สอดไหมลงระหว่างฟัน โอบไหมให้แนบเป็นรูปตัว C กับฟันแต่ละซี่ แล้วเลื่อนขึ้นลงอย่างเบามือ ไม่กระแทกลงบนเหงือก

จะใช้ไหมก่อนหรือหลังแปรงก็ได้ ขอให้ทำอย่างทั่วถึงและสม่ำเสมอ หากมีช่องฟันกว้าง จัดฟัน หรือไม่แน่ใจว่าอุปกรณ์ชนิดไหนเหมาะกับตัวเอง ให้ทันตบุคลากรช่วยแนะนำและสาธิตได้

ดูสภาพแปรงด้วย

หลังใช้ให้ล้างแปรงและตั้งผึ่งให้แห้ง เปลี่ยนแปรงประมาณทุก 3–4 เดือน หรือเร็วกว่านั้นเมื่อขนแปรงบาน แปรงธรรมดาและแปรงไฟฟ้าต่างใช้ได้ หากทำความสะอาดได้ครบทุกด้านและใช้ยาสีฟันผสมฟลูออไรด์

ถ้ามีเลือดออกขณะแปรงเป็นประจำ เหงือกบวม เจ็บ หรือเสียวฟัน ควรพบทันตแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุ เพราะการเปลี่ยนท่าแปรงเพียงอย่างเดียวอาจไม่เพียงพอ และหากมีคราบหินปูนแล้ว แปรงสีฟันไม่สามารถขจัดออกได้เอง