เกมทำให้เด็กอารมณ์รุนแรงขึ้นจริงหรือ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

เสียงลูกตะโกนดังออกมาจากห้อง พอเดินไปดูก็เห็นกำลังเล่นเกมอยู่ พอแพ้ก็หงุดหงิด พอบอกให้หยุดก็เถียงกลับ คนเป็นพ่อแม่อาจอดคิดไม่ได้ว่า ตั้งแต่เล่นเกม ลูกอารมณ์รุนแรงขึ้นหรือเปล่า

คำถามนี้ไม่ได้เกิดขึ้นเฉพาะในบ้านเรา โดยเฉพาะเมื่อเกมบางเกมมีฉากต่อสู้ เสียงปืน หรือการแข่งขันที่จริงจังจนผู้ใหญ่เห็นแล้วรู้สึกกังวล แต่การโกรธขณะเล่นเกม การแสดงพฤติกรรมก้าวร้าว และการใช้ความรุนแรงร้ายแรง เป็นคนละเรื่องที่ต้องแยกกันดู

คำตอบคือ เกมอาจทำให้เด็กบางคนหงุดหงิดหรือแสดงความก้าวร้าวในบางสถานการณ์ได้ แต่ยังสรุปไม่ได้ว่าเกมทำให้เด็กทุกคนมีนิสัยรุนแรงขึ้น ส่วนข้อกล่าวอ้างว่าเกมรุนแรงเป็นสาเหตุของการก่อเหตุรุนแรงในชีวิตจริงนั้น หลักฐานทางวิทยาศาสตร์ยังไม่เพียงพอ

งานวิจัยบอกอะไรบ้าง

สมาคมจิตวิทยาอเมริกัน หรือ APA ทบทวนหลักฐานและระบุในปี 2020 ว่า พบความสัมพันธ์ขนาดเล็กระหว่างการเล่นเกมที่มีเนื้อหารุนแรงกับผลด้านความก้าวร้าวบางอย่าง เช่น การตะโกนหรือผลักกัน แต่ย้ำว่าไม่ควรนำผลดังกล่าวไปสรุปว่าเกมเป็นสาเหตุของความรุนแรงร้ายแรง

ขณะเดียวกัน งานศึกษาจากมหาวิทยาลัยออกซ์ฟอร์ดในวัยรุ่นอังกฤษอายุ 14–15 ปี โดยใช้ข้อมูลจากวัยรุ่นและผู้ดูแลรวม 2,008 คน ไม่พบความสัมพันธ์ระหว่างเวลาที่เล่นเกมรุนแรงกับพฤติกรรมก้าวร้าวที่ผู้ดูแลรายงาน งานนี้ใช้ระดับความรุนแรงตามเรตเกมประกอบการประเมินด้วย

ผลการศึกษาที่ต่างกันทำให้เรื่องนี้ยังมีข้อถกเถียง ส่วนหนึ่งเพราะแต่ละงานวัดคำว่า “ก้าวร้าว” ต่างกัน บางงานดูความรู้สึกหรือปฏิกิริยาหลังเล่น บางงานดูพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน การพบความสัมพันธ์จึงไม่ได้พิสูจน์ว่าเกมเป็นต้นเหตุเพียงอย่างเดียว

ลูกโกรธตอนเล่น แปลว่าเกมทำร้ายลูกไหม

ลองนึกถึงตอนที่ผู้ใหญ่เล่นกีฬาแล้วแพ้ หรือกำลังทำอะไรที่ตั้งใจอยู่แล้วถูกขัดจังหวะ เด็กก็อาจโมโหจากการแพ้ เล่นไม่ผ่าน ถูกเพื่อนต่อว่าในเกม หรือถูกเรียกให้หยุดกะทันหันได้ อาการโกรธชั่วคราวจึงยังไม่ใช่หลักฐานว่าเด็กจะกลายเป็นคนก้าวร้าวถาวร

แต่ถ้าเกิดขึ้นบ่อย ผู้ใหญ่ก็ควรใส่ใจ ลองสังเกตว่าเด็กโกรธเฉพาะเวลาเล่นหรือเปล่า หลังหยุดแล้วสงบลงได้ไหม และมีเรื่องอื่นร่วมด้วยหรือไม่ เช่น นอนไม่พอ เครียดจากโรงเรียน หรือมีปัญหากับเพื่อน สิ่งเหล่านี้ช่วยให้เห็นภาพชีวิตของเด็กมากกว่าการดูจากฉากในเกมเพียงอย่างเดียว

ดูอย่างไรว่าเริ่มกระทบชีวิตประจำวัน

เด็กส่วนใหญ่ที่เล่นเกมไม่ได้มีปัญหาติดเกม แต่ควรสังเกตเมื่อการเล่นเริ่มเบียดเวลานอน การเรียน การออกกำลังกาย หรือความสัมพันธ์กับคนรอบตัว โดยเฉพาะถ้าเด็กพยายามลดเวลาแล้วทำไม่ได้ และยังเล่นต่อทั้งที่เกิดผลเสียซ้ำ ๆ

องค์การอนามัยโลกอธิบายว่า ภาวะผิดปกติจากการเล่นเกมต้องมีปัญหาในการควบคุม ให้เกมสำคัญกว่ากิจกรรมอื่น และเล่นต่อแม้เกิดผลเสีย จนกระทบชีวิตอย่างชัดเจน โดยทั่วไปมีรูปแบบดังกล่าวต่อเนื่องอย่างน้อย 12 เดือน ดังนั้น การเล่นนานหรือโมโหเมื่อถูกสั่งให้หยุดเพียงครั้งเดียว ยังใช้วินิจฉัยไม่ได้

หากเด็กทำร้ายตัวเอง ทำร้ายผู้อื่น ข่มขู่ว่าจะทำร้าย หรือครอบครัวควบคุมสถานการณ์ให้ปลอดภัยไม่ได้ ให้พาออกจากสิ่งที่อาจใช้ทำร้ายและขอความช่วยเหลือฉุกเฉินทันที ส่วนพฤติกรรมที่เกิดซ้ำ กระทบการเรียน การนอน หรือความสัมพันธ์ ควรปรึกษากุมารแพทย์หรือนักจิตวิทยาเด็ก เพื่อประเมินสาเหตุและหาวิธีช่วยที่เหมาะกับเด็กคนนั้น

พ่อแม่เริ่มช่วยได้อย่างไร

เริ่มจากคุยในช่วงที่ทุกคนใจเย็น ถามว่าลูกเล่นเกมอะไร สนุกตรงไหน และอะไรทำให้โกรธ ลองดูหรือเล่นด้วยกันบ้าง จะได้รู้ทั้งเนื้อหา วิธีเล่น และคนที่ลูกพูดคุยด้วย เลือกเกมให้เหมาะกับวัยโดยดูเรตและรายละเอียดเนื้อหา ไม่ดูแค่ชื่อเกม

จากนั้นตกลงเวลาเล่นร่วมกัน โดยเผื่อเวลาให้ลูกจบรอบและเตือนก่อนหมดเวลา วางกติกาให้ชัดว่าโกรธได้ แต่ทำร้ายคนอื่นหรือขว้างของไม่ได้ แล้วช่วยกันหาวิธีพักเมื่อเริ่มหัวเสีย เช่น วางจอย ดื่มน้ำ หรือเปลี่ยนไปทำกิจกรรมอื่นสักพัก

การสังเกตลูกทั้งตอนเล่นและนอกเวลาเล่น จะช่วยให้พ่อแม่รู้ว่าควรปรับตรงไหน เด็กบางคนอาจแค่ต้องฝึกรับมือเวลาแพ้ ขณะที่บางคนอาจกำลังมีความเครียดหรือปัญหาอื่นที่ต้องการคนช่วยฟัง