เชื้อราขนาดยักษ์ “D-rex” สูงได้ครึ่งเมตรและมีสายวิวัฒนาการเก่า 65 ล้านปีจริงไหม?

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ

คำว่า “สูงครึ่งเมตร” หมายถึงโครงสร้างสืบพันธุ์ที่รา Dianjunus rex สร้างขึ้น ไม่ใช่ตัวเชื้อราทั้งหมด ส่วนอายุ 65 ล้านปีก็เป็นค่าประมาณอายุสายวิวัฒนาการของวงศ์ Dianjunaceae ไม่ใช่อายุของตัวอย่างที่นักวิจัยเพิ่งเก็บได้ งานวิจัยชิ้นเดียวกันรายงานน้ำหนักไว้สองช่วง: บทคัดย่อระบุสูงได้ 50 เซนติเมตรและหนักถึง 2.2 กิโลกรัม แต่คำบรรยายชนิดให้ช่วงน้ำหนัก 250–600 กรัม จึงควรอ่านตัวเลขตามส่วนที่บทความระบุโดยไม่เดาสาเหตุที่ต่างกัน

นักวิจัยตั้งชื่อชนิดนี้ว่า Dianjunus rex หรือชื่อเล่น “D-rex” หลังพบตัวอย่างในมณฑลยูนนาน ประเทศจีน มันอยู่ในอันดับ Xylariales และเป็นตัวแทนของสกุลใหม่กับวงศ์ใหม่ที่ตั้งชื่อว่า Dianjunaceae จุดที่ทำให้สะดุดตาคือมันสร้างสโตรมา—โครงสร้างเนื้อราที่มีส่วนสร้างสปอร์—ตั้งขึ้นเหนือพื้นดิน ไม่ใช่หมวกเห็ดกลมแบบที่คนคุ้นตา

ในคำบรรยายอย่างเป็นทางการ งานวิจัยระบุสโตรมาสูงรวม 20–50 เซนติเมตร แต่ส่วนที่สร้างสปอร์สูงประมาณ 10–20 เซนติเมตร ที่เหลือมีส่วนก้านซึ่งฝังอยู่ในดินและช่วยพยุงโครงสร้าง ตัวอย่างมีรูปร่างได้หลายแบบ ตั้งแต่ทรงกระบอก เรียวคล้ายกระสวย ไปจนถึงแตกกิ่งคล้ายนิ้วอ้วน สีของผิวอ่อนในระยะแรกและเปลี่ยนเป็นเหลืองเข้มเมื่อแก่

ตัวอย่างต้นแบบพบสัมพันธ์กับรากของต้นก่อชนิด Quercus variabilis ในป่ามณฑลยูนนาน งานยังระบุตัวอย่างจากพื้นที่อื่นซึ่งพบกับรากหรือโคนของต้นไม้ที่กำลังเสื่อมสภาพ นักวิจัยเก็บตัวอย่างภาคสนามในปี 2024 และ 2025 แล้วเปรียบเทียบรูปร่าง สร้างเชื้อเพาะเลี้ยง และวิเคราะห์ตำแหน่งทางพันธุกรรม จึงจัดมันเป็นชนิดใหม่ ไม่ได้อาศัยขนาดอย่างเดียวในการตั้งชื่อ

ตัวเลข 65 ล้านปีมาจากการประมาณเวลาที่วงศ์ Dianjunaceae แยกสายวิวัฒนาการ นักวิจัยนำข้อมูลยีนและจีโนมของรา 66 ตัวอย่างมาเปรียบเทียบ แล้วใช้จุดอ้างอิงเวลาของสายราอื่นคำนวณด้วยแบบจำลอง งานให้ค่าประมาณราว 65 ล้านปี พร้อมช่วง 50–80 ล้านปี ตัวเลขนี้จึงพูดถึงบรรพบุรุษร่วมของวงศ์ ไม่ได้บอกว่า D-rex ตัวที่พบในยูนนานมีชีวิตมาตั้งแต่ยุคพาลีโอซีน

บทความวิจัยยังไม่พบฟอสซิลของ D-rex อายุ 65 ล้านปี และไม่ได้ระบุว่าตัวอย่างปัจจุบันเป็นตัวเดิมที่อยู่มาตั้งแต่ยุคนั้น ชื่อ “อายุ 65 ล้านปี” ในข่าวจึงเป็นภาษาย่อของผลนาฬิกาวิวัฒนาการจากข้อมูลพันธุกรรม ไม่ใช่การนับอายุจากซากดึกดำบรรพ์ ส่วนข้อเสนอว่าสภาพป่าหลังการสูญพันธุ์ครั้งใหญ่เอื้อต่อการแยกสายของวงศ์นี้เป็นคำอธิบายที่ผู้วิจัยเสนอไว้ ไม่ใช่เหตุที่พิสูจน์ตรงจากฟอสซิล

D-rex จึงทั้งใหญ่ในระดับโครงสร้างสืบพันธุ์และมีสายวิวัฒนาการที่งานประเมินว่าเก่าแก่ แต่สองตัวเลขตอบคนละคำถาม: เซนติเมตรกับกรัมมาจากการวัดสโตรมา ส่วนล้านปีมาจากแบบจำลองความสัมพันธ์ทางพันธุกรรม และบทความต้นทางเองก็รายงานน้ำหนักต่างกันระหว่างบทคัดย่อกับคำบรรยายชนิด

ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th