จังหวัดในประเทศไทยที่มีสัดส่วน "พื้นที่ดินเค็ม" มากที่สุด

เคยเห็นทุ่งนาในภาคอีสานที่พอมองไปไกลๆ แล้วเห็น "คราบแป้งสีขาว" ปกคลุมหน้าดินจนเหมือนหิมะไหมครับ? นั่นไม่ใช่ความสวยงาม แต่คือ "ภัยเงียบทางธรณีวิทยา" ที่เรียกว่าวิกฤตดินเค็ม ซึ่งกำลังรุกรานและทำลายความอุดมสมบูรณ์ของดินทำกินของเกษตรกรไทยนับแสนไร่

สาเหตุหลักของปัญหาดินเค็มในภาคอีสาน ไม่ได้เกิดจากน้ำทะเลหนุนสูง แต่เกิดจากโครงสร้างทางธรณีวิทยาใต้ดินที่มี "ชั้นหินเกลือมหาสารคาม" ความหนามหาศาลซ่อนตัวอยู่ เมื่อเกิดการตัดไม้ทำลายป่าและการเปลี่ยนแปลงของระดับน้ำใต้ดิน คราบเกลือจะถูกดันขึ้นมาสะสมบนหน้าดินจนพืชผลเกษตรไม่สามารถเติบโตได้

อันดับ 5: ชัยภูมิ

พื้นที่เกษตรกรรมทางภาคอีสานตอนบนที่เริ่มเจอปัญหากระจัดกระจายของคราบเกลือบนหน้าดิน โดยเฉพาะในเขตพื้นที่ลุ่มต่ำใกล้ลำน้ำ คราบเกลือที่ซึมขึ้นมาทำลายผลผลิตข้าวและพืชไร่ของเกษตรกรในทุกฤดูแล้ง

อันดับ 4: ร้อยเอ็ด

พื้นที่ทุ่งกุลาร้องไห้บางส่วนต้องเจอกับปัญหาดินเค็มแพร่กระจาย สภาพเนื้อดินที่เป็นดินร่วนปนทรายทำให้เกลือซึมผ่านขึ้นมาได้ง่าย ส่งผลกระทบโดยตรงต่อปริมาณผลผลิตข้าวหอมมะลิคุณภาพดีในพื้นที่เสี่ยง

อันดับ 3: มหาสารคาม

หนึ่งในจังหวัดที่เป็นไข่แดงของชั้นหินเกลือใต้ดิน กิจกรรมต้มเกลือในอดีตประกอบกับการเปลี่ยนแปลงของระบบน้ำใต้ดิน ดันให้คราบเกลือขยายตัวเข้าสู่พื้นที่ทำนาของชาวบ้าน จนต้องมีการรณรงค์ปลูกพืชทนเค็มเพื่อฟื้นฟูหน้าดิน

อันดับ 2: ขอนแก่น

พื้นที่เกษตรกรรมขนาดยักษ์ที่ประสบปัญหาดินเค็มระดับปานกลางถึงรุนแรงขยายตัวในหลายอำเภอ คราบเกลือสีขาวบนหน้าดินในฤดูแล้งสร้างความเสียหายให้กับพืชไร่อย่างมันสำปะหลังและอ้อย จนเกษตรกรต้องปรับเปลี่ยนวิธีปรับปรุงดินอย่างหนัก

อันดับ 1: นครราชสีมา

ครองอันดับหนึ่งพื้นที่เสี่ยงภัยดินเค็มขยายตัวรุนแรงที่สุดในประเทศไทย สถิติระบุว่าโคราชมีพื้นที่ได้รับผลกระทบจากดินเค็มรวมกันหลายแสนไร่ โดยเฉพาะในอำเภอแถบตอนเหนือของจังหวัด คราบเกลือที่สะสมทำให้หน้าดินพังทลายและพืชผลไม่สามารถเจริญเติบโตได้ตามปกติ

สิ่งที่ผมสังเกตเห็นจากการลงพื้นที่ฟื้นฟูคือ ปัญหาดินเค็มแก้ได้ยากมากหากไม่จัดการที่ต้นเหตุอย่างระบบน้ำใต้ดิน การปลูกต้นไม้ยืนต้นรากลึกอย่าง "ยูคาลิปตัส" หรือ "โสนอัฟริกัน" เพื่อช่วยลดระดับน้ำใต้ดิน จึงเป็นเกราะป้องกันทางธรรมชาติที่ถูกนำมาใช้ยับยั้งการแพร่กระจาย

วิกฤตดินเค็มกำลังคุกคามความมั่นคงทางอาหารของประเทศอย่างเงียบๆ แล้วในพื้นที่ทำเกษตรแถบบ้านคุณ เคยเห็นคราบเกลือขาวขึ้นบนหน้าดินบ้างไหมครับ?