หายใจทางปากตลอดเวลาได้ไหม และเมื่อไรที่ควรไปตรวจ

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

หายใจทางปากเป็นครั้งคราวได้ เช่น ตอนเป็นหวัด คัดจมูก ออกกำลังกายหนัก หรืออยู่ในที่มีสารก่อภูมิแพ้ แต่ถ้าต้องอ้าปากหายใจแทบตลอดทั้งวัน รวมถึงเวลานอน นั่นไม่ใช่เรื่องที่ควรปล่อยผ่าน เพราะมักหมายความว่าจมูกกำลังระบายอากาศได้ไม่ดี หรือมีปัญหาอื่นที่ทำให้ร่างกายเลือกใช้ปากแทน

จมูกไม่ได้มีหน้าที่แค่เป็นทางผ่านของลม แต่ช่วยกรองฝุ่น เพิ่มความอุ่น และเพิ่มความชื้นให้อากาศก่อนลงสู่ทางเดินหายใจ เมื่อหายใจทางปากนาน ๆ อากาศที่แห้งกว่าจะผ่านเข้าคอโดยตรง หลายคนจึงตื่นมาคอแห้ง ปากแห้ง ริมฝีปากแตก มีกลิ่นปาก หรือรู้สึกกระหายน้ำบ่อย โดยเฉพาะหลังตื่นนอน

ปัญหาหลักคือหาสาเหตุ ไม่ใช่ฝืนปิดปาก

สาเหตุที่พบบ่อยมีตั้งแต่ภูมิแพ้จมูก เป็นหวัดเรื้อรัง ไซนัสอักเสบ ผนังกั้นจมูกคด ไปจนถึงติ่งเนื้อหรือโครงสร้างในจมูกที่ทำให้ลมหายใจผ่านไม่สะดวก บางคนมีอาการชัดเฉพาะตอนนอน เพราะท่านอนทำให้ทางเดินหายใจแคบลง หรือมีการนอนกรนร่วมด้วย

จึงไม่ควรแก้ด้วยการใช้เทปปิดปากตอนนอนเอง โดยเฉพาะคนที่คัดจมูก ภูมิแพ้ หอบหืด หรือสงสัยภาวะหยุดหายใจขณะหลับ เพราะการปิดปากไม่ได้ทำให้สาเหตุในจมูกหายไป และอาจทำให้รู้สึกหายใจไม่ออกหรือรบกวนการนอนได้

สัญญาณที่ควรสังเกตตอนกลางคืน

ถ้าหายใจทางปากร่วมกับนอนกรนเสียงดัง สะดุ้งเหมือนขาดอากาศ มีคนเห็นว่าหยุดหายใจเป็นช่วง ๆ หลับไม่เต็มอิ่ม ปวดหัวตอนเช้า หรือง่วงมากผิดปกติในกลางวัน ควรพบแพทย์เพื่อตรวจเรื่องการนอนและทางเดินหายใจ ภาวะหยุดหายใจขณะหลับไม่ควรวินิจฉัยจากการกรนอย่างเดียว แต่การมีอาการเหล่านี้คือเหตุผลที่ดีพอจะไปประเมิน

สำหรับเด็ก การอ้าปากหายใจและนอนกรนเป็นประจำควรพาไปพบกุมารแพทย์หรือแพทย์หู คอ จมูก เพราะอาจเกี่ยวข้องกับจมูกอุดกั้น ต่อมอะดีนอยด์หรือต่อมทอนซิลโต และปัญหาการนอน งานวิจัยพบความสัมพันธ์ระหว่างการหายใจทางปากเรื้อรังกับการเจริญของใบหน้าและขากรรไกร แต่ไม่ควรรีบสรุปจากลักษณะหน้าเพียงอย่างเดียว ต้องตรวจหาต้นเหตุจริงก่อน

ระหว่างรอพบแพทย์ ทำอะไรได้บ้าง

• สังเกตว่าอาการเกิดเฉพาะเวลาเป็นหวัดหรือเกิดทุกวัน รวมถึงมีกรนหรือสะดุ้งตื่นหรือไม่

• หลีกเลี่ยงควันบุหรี่ ฝุ่น และสิ่งกระตุ้นภูมิแพ้ที่รู้ตัว

• ดื่มน้ำให้พอ ดูแลความชุ่มชื้นในช่องปาก และแปรงฟันกับทำความสะอาดลิ้นสม่ำเสมอ

• หากคัดจมูกเรื้อรัง ไม่ควรใช้สเปรย์ลดคัดจมูกต่อเนื่องเองนานเกินคำแนะนำบนฉลาก

• เวลานอน ลองตะแคงหรือนอนหนุนศีรษะสูงเล็กน้อยหากท่านั้นช่วยให้หายใจสบายขึ้น

สรุปคือ หายใจทางปากชั่วคราวไม่อันตรายสำหรับคนส่วนใหญ่ แต่การทำเป็นนิสัยตลอดเวลาไม่ใช่เป้าหมายที่ดี และอาจเป็นสัญญาณของจมูกอุดกั้นหรือปัญหาการนอน หากเป็นต่อเนื่องเกิน 2–3 สัปดาห์ หรือมีกรน เหนื่อยง่าย หายใจลำบาก เจ็บหน้าอก ปากเขียว หรือรู้สึกเหมือนขาดอากาศ ให้พบแพทย์ทันทีตามความรุนแรงของอาการ