10 ประเทศอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก ปี 2024 ไนจีเรียรั้งอันดับ 1 เพียง 54.6 ปี ไทยอยู่ที่เท่าไหร่ ?

เคยสงสัยหรือไม่ว่า ประเทศไหนมีประชากรอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก ? แม้ความก้าวหน้าทางการแพทย์จะช่วยให้มนุษย์มีชีวิตยืนยาวขึ้น แต่ประชากรในแต่ละประเทศกลับมีอายุขัยแตกต่างกันอย่างมาก บางประเทศมีอายุขัยเฉลี่ยมากกว่า 80 ปี ขณะที่บางแห่งยังมีตัวเลขไม่ถึง 60 ปี สะท้อนให้เห็นถึงความเหลื่อมล้ำด้านสุขภาพ และคุณภาพชีวิตที่เกิดขึ้นทั่วโลก

ข้อมูลจากธนาคารโลก (World Bank) ตัวชี้วัดอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด (Life Expectancy at Birth) ประจำปี 2024 พบว่า ไนจีเรีย (Nigeria) เป็นประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก อยู่ที่ประมาณ 54.6 ปี ตามด้วยชาด 55.2 ปี และสาธารณรัฐแอฟริกากลาง 57.7 ปี

ที่น่าสนใจคือ ทั้ง 10 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในชุดข้อมูลนี้ล้วนอยู่ในทวีปแอฟริกา โดยมี 6 ประเทศที่ประชากรมีอายุขัยเฉลี่ยต่ำกว่า 60 ปี

10 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก ปี 2024

จากฐานข้อมูล World Development Indicators ของธนาคารโลก ซึ่งรวบรวมข้อมูลด้านประชากร และสถิติจากแหล่งข้อมูลระหว่างประเทศ สามารถจัดอันดับ 10 ประเทศที่มีอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดต่ำที่สุดได้ ดังนี้

อันดับ 1 ไนจีเรีย (Nigeria) — 54.6 ปี

อันดับ 2 ชาด (Chad) — 55.2 ปี

อันดับ 3 สาธารณรัฐแอฟริกากลาง (Central African Republic) — 57.7 ปี

อันดับ 4 ซูดานใต้ (South Sudan) — 57.7 ปี

อันดับ 5 เลโซโท (Lesotho) — 57.8 ปี

อันดับ 6 โซมาเลีย (Somalia) — 59.0 ปี

อันดับ 7 มาลี (Mali) — 60.7 ปี

อันดับ 8 กินี (Guinea) — 60.9 ปี

อันดับ 9 เบนิน (Benin) — 61.0 ปี

อันดับ 10 บูร์กินาฟาโซ (Burkina Faso) — 61.3 ปี

⚠️ หมายเหตุ : ใช้ข้อมูลปี 2024 จาก World Bank โดยแสดงตัวเลขเป็นทศนิยม 1 ตำแหน่ง การจัดอันดับอ้างอิงค่าก่อนปัดเศษ จึงอาจพบประเทศที่แสดงตัวเลขเท่ากันแต่มีอันดับต่างกัน

สิ่งที่น่าสังเกตคือ ทั้ง 10 ประเทศอยู่ในทวีปแอฟริกา โดยส่วนใหญ่อยู่ในภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารา ซึ่งหลายประเทศยังเผชิญความท้าทายด้านระบบสาธารณสุข ความยากจน โรคติดเชื้อ และการเข้าถึงบริการพื้นฐาน

ไนจีเรีย ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก เพียง 54.6 ปี

ไนจีเรีย (Nigeria) ครองอันดับ 1 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในชุดข้อมูลปี 2024 โดยมีอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดประมาณ 54.6 ปี ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยโลกที่อยู่ในระดับประมาณ 73.5 ปี เกือบ 19 ปี

แม้ไนจีเรียจะเป็นประเทศที่มีประชากรจำนวนมาก และมีบทบาทสำคัญทางเศรษฐกิจในทวีปแอฟริกา แต่ยังเผชิญความท้าทายด้านสุขภาพของประชากร โดยเฉพาะการเสียชีวิตของเด็กเล็ก โรคติดเชื้อ การเข้าถึงบริการทางการแพทย์  และความเหลื่อมล้ำระหว่างพื้นที่

ข้อมูลขององค์การอนามัยโลก (WHO) ระบุว่า ในปี 2024 ไนจีเรียเป็นหนึ่งใน 3 ประเทศที่มีอัตราการเสียชีวิตของเด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีสูงกว่า 100 คนต่อการเกิดมีชีพ 1,000 คน ร่วมกับไนเจอร์ และโซมาเลีย

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายด้านสุขภาพแม่ และเด็ก โดยเฉพาะการดูแลระหว่างตั้งครรภ์ การคลอด และการรักษาเด็กในช่วงวัยแรกเกิด

เหตุใดบางประเทศจึงมีอายุขัยเฉลี่ยต่ำกว่า 60 ปี ?

การที่ประชากรบางประเทศมีอายุขัยเฉลี่ยต่ำ ไม่ได้หมายความว่าคนในประเทศเหล่านั้นแก่เร็วหรือมีร่างกายเสื่อมสภาพเร็วกว่าประชากรประเทศอื่นเสมอไป แต่เกี่ยวข้องกับปัจจัยด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และระบบสาธารณสุขหลายด้านประกอบกัน

1. อัตราการเสียชีวิตของทารก และเด็กเล็กสูง

หนึ่งในปัจจัยที่ส่งผลต่ออายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิด คือการเสียชีวิตของประชากรตั้งแต่อายุยังน้อย เพราะการเสียชีวิตในช่วงวัยทารก และเด็กเล็กมีผลต่อการคำนวณอายุขัยเฉลี่ยอย่างมาก แม้ประชากรอีกส่วนหนึ่งจะสามารถมีชีวิตอยู่จนถึงวัย 70 หรือ 80 ปีก็ตาม

องค์การอนามัยโลกประเมินว่า ในปี 2024 เด็กอายุต่ำกว่า 5 ปีทั่วโลกเสียชีวิตประมาณ 4.9 ล้านคน โดยภูมิภาคแอฟริกาตอนใต้ของทะเลทรายซาฮารามีสัดส่วนการเสียชีวิตสูงที่สุดแห่งหนึ่งของโลก

สาเหตุสำคัญประกอบด้วยภาวะแทรกซ้อนจากการคลอดก่อนกำหนด ปัญหาระหว่างคลอด โรคปอดบวม โรคท้องร่วง และมาลาเรีย ซึ่งหลายกรณีสามารถป้องกันหรือรักษาได้ หากเข้าถึงบริการสุขภาพอย่างเหมาะสม

2. การเข้าถึงโรงพยาบาล และบริการสาธารณสุขยังจำกัด

ประชากรในบางพื้นที่ต้องเดินทางไกลเพื่อเข้ารับการรักษา ขณะที่สถานพยาบาลอาจขาดแคลนบุคลากร เครื่องมือแพทย์หรือยาที่จำเป็น ส่งผลให้โรคที่สามารถรักษาได้กลายเป็นสาเหตุของการเสียชีวิตก่อนวัยอันควร

โดยเฉพาะหญิงตั้งครรภ์ ทารกแรกเกิด  และผู้ป่วยโรคติดเชื้อ ซึ่งจำเป็นต้องได้รับการดูแลอย่างรวดเร็ว และต่อเนื่อง หากระบบสาธารณสุขไม่สามารถให้บริการได้อย่างทั่วถึง ก็อาจส่งผลต่ออัตราการรอดชีวิตของประชากร

3. โรคติดเชื้อ และภาวะทุพโภชนาการ

โรคติดเชื้ออย่างมาลาเรีย โรคท้องร่วง  และโรคระบบทางเดินหายใจ ยังคงเป็นปัญหาสาธารณสุขสำคัญในหลายประเทศที่มีทรัพยากรจำกัด เมื่อประกอบกับปัญหาขาดแคลนอาหาร น้ำสะอาด  และสุขาภิบาลที่เหมาะสม ความเสี่ยงต่อการเจ็บป่วยรุนแรงก็ยิ่งเพิ่มขึ้น โดยเฉพาะในเด็กเล็กที่มีร่างกายเปราะบาง และเสี่ยงต่อภาวะแทรกซ้อนจากการติดเชื้อ

4. ความยากจน และความขัดแย้ง

ความยากจนเป็นอีกปัจจัยที่เชื่อมโยงกับการเข้าถึงอาหารที่มีคุณภาพ ที่อยู่อาศัยที่ปลอดภัย น้ำสะอาด และบริการทางการแพทย์ ขณะเดียวกัน ประเทศที่เผชิญความขัดแย้งหรือสถานการณ์ความไม่สงบ อาจมีระบบบริการพื้นฐานได้รับความเสียหาย ประชาชนต้องอพยพ และเข้าถึงการรักษาพยาบาลได้ยากขึ้น อย่างไรก็ตาม สาเหตุที่ทำให้อายุขัยเฉลี่ยต่ำอาจแตกต่างกันในแต่ละประเทศ จึงไม่ควรสรุปว่าทุกประเทศใน 10 อันดับนี้มีปัญหาเหมือนกันทั้งหมด

อายุขัยเฉลี่ย 55 ปี หมายความว่าคนส่วนใหญ่เสียชีวิตตอนอายุ 55 ปีหรือไม่ ?

คำตอบคือ ไม่ใช่ เพราะอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดหรือ Life Expectancy at Birth เป็นตัวชี้วัดที่ประมาณจำนวนปีที่เด็กแรกเกิดจะมีชีวิตอยู่ หากรูปแบบอัตราการเสียชีวิตตามช่วงอายุในปีที่ศึกษายังคงเป็นเช่นเดิมตลอดช่วงชีวิต

ดังนั้น หากประเทศหนึ่งมีอายุขัยเฉลี่ย 55 ปี ก็ไม่ได้หมายความว่าประชาชนส่วนใหญ่จะเสียชีวิตในวัย 55 ปีเสมอไป เนื่องจากตัวเลขนี้ได้รับอิทธิพลจากการเสียชีวิตในทุกช่วงอายุ โดยเฉพาะการเสียชีวิตของทารก และเด็กเล็ก

ในทางกลับกัน ผู้ที่มีชีวิตรอดจนถึงวัยผู้ใหญ่หรือวัยสูงอายุแล้ว อาจมีอายุคาดเฉลี่ยที่เหลืออยู่แตกต่างจากค่าที่คำนวณตั้งแต่แรกเกิด การเปรียบเทียบอายุขัยเฉลี่ยจึงต้องเข้าใจความหมายของตัวชี้วัดให้ถูกต้อง

ประเทศไทยมีอายุขัยเฉลี่ยเท่าไหร่ ?

ข้อมูล World Bank ปี 2024 ระบุว่า ประเทศไทยมีอายุคาดเฉลี่ยเมื่อแรกเกิดอยู่ที่ประมาณ 76.6 ปี สูงกว่าไนจีเรียซึ่งเป็นประเทศอันดับ 1 ที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดเกือบ 22 ปี

ตัวเลขดังกล่าวสะท้อนให้เห็นว่าประเทศไทยมีอายุขัยเฉลี่ยสูงกว่าหลายประเทศในกลุ่มอันดับท้ายของโลกอย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม การมีอายุยืนไม่ได้ขึ้นอยู่กับระบบการแพทย์เพียงอย่างเดียว แต่ยังเกี่ยวข้องกับคุณภาพชีวิต การป้องกันโรค โภชนาการ สภาพแวดล้อม   และการเข้าถึงบริการสุขภาพของประชาชนด้วย

สรุป 10 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก

จากข้อมูลธนาคารโลกปี 2024 ไนจีเรียเป็นประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำที่สุดในโลก อยู่ที่ประมาณ 54.6 ปี ตามด้วยชาด 55.2 ปี และสาธารณรัฐแอฟริกากลาง 57.7 ปี โดยทั้ง 10 ประเทศในอันดับนี้อยู่ในทวีปแอฟริกา และมี 6 ประเทศที่มีอายุขัยเฉลี่ยต่ำกว่า 60 ปี

เมื่อเปรียบเทียบกับประเทศไทยซึ่งมีอายุขัยเฉลี่ยประมาณ 76.6 ปี จะพบว่ามีความแตกต่างจากไนจีเรียเกือบ 22 ปี

ตัวเลขเหล่านี้ไม่ใช่เพียงสถิติประชากร แต่ยังสะท้อนให้เห็นถึงความสำคัญของระบบสาธารณสุข การดูแลแม่ และเด็ก การป้องกันโรค และการเข้าถึงปัจจัยพื้นฐานที่จำเป็นต่อการดำรงชีวิต เพราะโอกาสในการมีชีวิตที่ยืนยาว และมีคุณภาพไม่ควรเป็นสิ่งที่แตกต่างกันอย่างมากเพียงเพราะเกิดในประเทศที่ต่างกัน