แค่นั่งหลังตรงขึ้น เราจะรู้สึกมั่นใจและ “กล้าเสี่ยง” ขึ้นจริงไหม?

เวลาพูดถึงท่านั่ง หลายคนคงนึกถึงเรื่องปวดคอ ปวดหลัง หรือการจัดโต๊ะให้เหมาะกับสรีระ

แต่งานวิจัยจาก McGill University ในปี 2569 ลองถามอีกมุมหนึ่งว่า ถ้าสภาพแวดล้อมทำให้เรานั่งตัวตรงขึ้นโดยไม่รู้ตัว ท่านั้นจะเปลี่ยนอารมณ์และวิธีตัดสินใจของเราได้หรือไม่?

ผลที่ได้ค่อนข้างน่าสนใจ

คนที่ถูกจัดให้อยู่ในท่าที่ตรงและเปิดมากกว่า รายงานความรู้สึกด้าน pride หรือความภาคภูมิใจ/ความมั่นใจในตัวเอง สูงขึ้น และในเกมวัดพฤติกรรมเสี่ยง พวกเขายังมีแนวโน้มรับความเสี่ยงมากขึ้นด้วย

แต่ตรงนี้ต้องล็อกขอบเขตไว้ตั้งแต่ต้นว่า ผลดังกล่าวไม่ได้แปลว่า “นั่งหลังตรงแล้วจะตัดสินใจเก่งขึ้น” หรือใช้เป็นสูตรเพิ่มความมั่นใจได้เสมอไป

นักวิจัยไม่ได้บอกคนว่า “นั่งหลังตรงนะ”

จุดที่น่าสนใจของงานนี้คือ ทีมพยายามลดปัญหาที่มักเกิดกับงานวิจัยเรื่อง posture หรือ “power posing”

ถ้าบอกผู้เข้าร่วมตรง ๆ ว่าให้ทำท่ามั่นใจ พวกเขาอาจเดาได้ว่านักวิจัยกำลังศึกษาความมั่นใจ และเผลอตอบหรือแสดงพฤติกรรมตามสิ่งที่คิดว่านักวิจัยต้องการเห็น

งานนี้จึงใช้วิธีอ้อมกว่า

ผู้เข้าร่วมทั้งหมด 198 คน ถูกสุ่มให้อยู่ในสภาพแวดล้อมหนึ่งในสองแบบ โดยไม่ได้บอกว่ากำลังถูกจัดท่านั่ง

กลุ่มหนึ่งใช้โต๊ะและตำแหน่งแท็บเล็ตที่ทำให้การมองหน้าจอสะดวกที่สุดเมื่อนั่งตัวตรงขึ้น

อีกกลุ่มอยู่ในสภาพที่แท็บเล็ตต่ำกว่า ทำให้ต้องก้มและห่อตัวเข้าหาหน้าจอมากกว่า

หลังจากนั้น ทีมยังใช้วิดีโอวัดมุมคอของผู้เข้าร่วมจริง ๆ เพื่อดูว่าแต่ละคนอยู่ในท่าตรงหรือก้มมากน้อยแค่ไหน ไม่ได้อาศัยเพียงการแบ่งกลุ่มจากการจัดโต๊ะเท่านั้น

จากนั้นให้เล่นเกม “สูบลูกโป่ง” ที่ยิ่งเสี่ยงก็ยิ่งได้รางวัลมากขึ้น

งานนี้ใช้แบบทดสอบที่เรียกว่า Balloon Analogue Risk Task หรือ BART

บนหน้าจอจะมีลูกโป่งหนึ่งใบ ทุกครั้งที่กดสูบ ผู้เล่นจะได้รางวัลเพิ่ม แต่ลูกโป่งก็มีโอกาสแตกได้

ผู้เล่นจึงต้องเลือกอยู่เรื่อย ๆ ว่า

“จะหยุดตอนนี้แล้วเก็บรางวัล หรือจะสูบต่อเพื่อหวังเพิ่มอีก?”

ถ้าหยุดทัน รางวัลในรอบนั้นจะถูกเก็บไว้

แต่ถ้าสูบต่อแล้วลูกโป่งแตก รางวัลของรอบนั้นจะหายไป

ในการทดลองนี้ ผู้เข้าร่วมเล่นทั้งหมด 30 รอบ ทำให้ทีมสามารถดูรูปแบบการรับความเสี่ยงได้หลายครั้ง แทนที่จะวัดจากการตัดสินใจเพียงครั้งเดียว

กลุ่มที่นั่งตรงกว่า “เสี่ยงมากขึ้น” จริง

ผลที่ได้คือ กลุ่มที่อยู่ในสภาพแวดล้อมซึ่งทำให้นั่งตรงและเปิดมากกว่า มีแนวโน้ม สูบลูกโป่งมากขึ้น ในแต่ละรอบ

หมายความว่า พวกเขายอมเดินเข้าใกล้จุดเสี่ยงมากกว่ากลุ่มที่ต้องก้มตัวลง

แต่มีรายละเอียดหนึ่งที่สำคัญมาก คือจำนวนลูกโป่งที่แตกไม่ได้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญตามไปด้วย

นี่เป็นเหตุผลที่ผู้วิจัยมองว่า สิ่งที่เกิดขึ้นอาจไม่ใช่แค่ “หุนหันพลันแล่นมากขึ้น” แต่เป็นการยอมรับความเสี่ยงเพิ่มขึ้นในบริบทของงานทดลอง โดยไม่ได้เกิดผลเสียจากลูกโป่งแตกมากขึ้นอย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม คำว่า “effective risk-taking” ในบริบทนี้ยังหมายถึงผลในเกม BART เท่านั้น ไม่ได้หมายความว่าคนกลุ่มนี้จะลงทุนเก่งขึ้น ขับรถปลอดภัยขึ้น หรือเลือกเรื่องสำคัญในชีวิตได้ดีกว่าเดิม

อารมณ์ก็เปลี่ยน แต่ไม่ใช่ทุกด้าน

นักวิจัยวัดอารมณ์หลายด้าน ทั้งความรู้สึกเชิงบวก–ลบ ระดับความตื่นตัว และความรู้สึกภาคภูมิใจ

ผลที่เด่นที่สุดอยู่ที่ pride

ผู้ที่อยู่ในท่าตรงกว่ารายงานความรู้สึกอย่าง “accomplished”, “confident” และ “successful” สูงขึ้นหลังการทดลอง

ที่น่าสนใจคือ ความสัมพันธ์ส่วนหนึ่งเชื่อมกับ มุมคอที่วัดได้จริง ยิ่งท่าทางตรงขึ้น ผลด้าน pride ก็ยิ่งสอดคล้องกับสิ่งที่ทีมคาดไว้

นี่ทำให้เรื่องไม่ได้เหลือแค่ “โต๊ะสูงกับโต๊ะต่ำ” แต่มีหลักฐานว่าท่าร่างกายที่เกิดขึ้นจริงมีส่วนสัมพันธ์กับผลที่วัดได้

แล้วนี่คือการกลับมาของ “Power Pose” หรือเปล่า?

ไม่ควรสรุปแบบนั้นตรง ๆ

งานเกี่ยวกับ power posing เคยมีประวัติถกเถียงกันมาก เพราะหลายการทดลองให้ผลไม่เหมือนกัน และบางงานไม่สามารถทำซ้ำผลด้านพฤติกรรมบางอย่างได้

ผู้เขียนงานนี้เองก็กล่าวถึงความไม่สม่ำเสมอของวรรณกรรมเดิม และไม่ได้เสนอว่า “ท่ามั่นใจใช้ได้กับทุกคนทุกสถานการณ์”

จุดใหม่ของงานนี้คือ การลองดูว่า ท่าทางที่เกิดจากสิ่งแวดล้อมโดยไม่ได้ตั้งใจ เช่น ความสูงของจอ โต๊ะ หรือการจัดพื้นที่ทำงาน อาจมีผลต่อ state ของคนได้หรือไม่

ผลที่เห็นไม่ได้แปลว่า “ตัดสินใจดีขึ้น”

จุดนี้สำคัญที่สุดของทั้งเรื่อง

การที่คนในท่าตรงกว่ารายงาน pride สูงขึ้น และยอมรับความเสี่ยงมากขึ้นใน BART ไม่ได้หมายความว่า พวกเขามีเหตุผลมากขึ้น ฉลาดขึ้น หรือเลือกสิ่งที่ถูกต้องกว่าเดิม

คำว่า “กล้าเสี่ยงขึ้น” เองก็ไม่ได้แปลว่าเป็นเรื่องดีเสมอ เพราะในชีวิตจริงบางสถานการณ์การเสี่ยงมากขึ้นอาจมีประโยชน์ แต่บางสถานการณ์ก็อาจสร้างผลเสียได้

ดังนั้น สิ่งที่งานนี้รองรับคือ ท่าทางและสภาพแวดล้อมอาจมีอิทธิพลต่ออารมณ์และพฤติกรรมการรับความเสี่ยงบางอย่าง ไม่ใช่สูตรสำเร็จสำหรับการตัดสินใจ

สิ่งที่น่าสนใจจริง ๆ อาจอยู่ที่ “โต๊ะ” มากกว่าความตั้งใจของเรา

เวลาเราคิดถึงอารมณ์หรือการตัดสินใจ เรามักคิดว่าเรื่องทั้งหมดเกิดอยู่ในสมอง

แต่งานแบบนี้เตือนว่า สมองไม่ได้ทำงานแยกจากร่างกายและสภาพแวดล้อม

ความสูงของหน้าจอ ตำแหน่งโต๊ะ หรือวิธีที่เก้าอี้และอุปกรณ์บังคับให้เราก้ม อาจเปลี่ยนท่าที่เราถือร่างกายไว้นาน ๆ โดยที่เราแทบไม่สังเกต

และถ้าท่าร่างกายเหล่านั้นส่ง feedback กลับไปยังอารมณ์และพฤติกรรมได้จริง แม้เพียงเล็กน้อย ของธรรมดาอย่างการจัดโต๊ะทำงานก็อาจมีผลมากกว่าเรื่อง “นั่งสบายหรือไม่สบาย” เพียงอย่างเดียว

ดังนั้นคำถามจากงานนี้อาจไม่ใช่แค่ “เราควรนั่งหลังตรงไหม?”

แต่อาจเป็นว่า “สภาพแวดล้อมรอบตัวกำลังทำให้เราถือร่างกายแบบไหน โดยที่เราไม่รู้ตัว?”