นักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกันและเยอรมัน 3 คน คว้ารางวัลโนเบลสาขาการแพทย์ จากผลงานที่ช่วยรักษาอาการตาบอดและปัญหาการได้ยิน

รางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์ประจำปี 2026 ได้รับการมอบให้แก่ คาร์ล ไดส์เซอรอธ นักวิทยาศาสตร์ชาวอเมริกัน และปีเตอร์ เฮกมันน์ และจอร์จ นาเกล นักวิทยาศาสตร์ชาวเยอรมัน สำหรับการค้นพบที่สำคัญในด้าน "ช่องไอออนที่ควบคุมด้วยแสง" และ "ออปโตเจเนติกส์" เทคโนโลยีนี้ช่วยให้นักวิทยาศาสตร์สามารถควบคุมกิจกรรมของเซลล์ประสาทเฉพาะในสมองที่ยังมีชีวิตอยู่ได้อย่างแม่นยำโดยใช้แสง ซึ่งเป็นการเปิดแนวทางใหม่ในการสำรวจกลไกของสมองและการรักษาโรคทางระบบประสาท

สำนักข่าวรอยเตอร์รายงานว่า คณะกรรมการโนเบลแห่งสถาบันคาโรลินสกาในสวีเดน ประกาศมอบรางวัลให้แก่ ไดส์เซอรอธ วัย 54 ปี เฮกมันน์ วัย 71 ปี และนาเกล วัย 73 ปี สำหรับการค้นพบ "ช่องไอออนที่ควบคุมด้วยแสงและออปโตเจเนติกส์"
โทมัส เพิร์ลแมนน์ เลขาธิการคณะกรรมการโนเบล ชี้ว่า ออปโตเจเนติกส์ช่วยให้นักวิจัยสามารถ "เปิดหรือปิด" การทำงานของเซลล์ประสาทแต่ละเซลล์ในสมองที่ยังมีชีวิตอยู่ได้ และปัจจุบันวิธีการนี้ถูกนำมาใช้กันอย่างแพร่หลายในห้องปฏิบัติการทั่วโลก

ความก้าวหน้าครั้งสำคัญนี้เกิดจากการวิจัยเกี่ยวกับกลไกการไวต่อแสงของสาหร่าย ในช่วงต้นทศวรรษ 1990 เฮกมันน์ศึกษาปฏิกิริยาของสาหร่ายสีเขียว Chlamydomonas ต่อแสงในเวลาอันสั้นมาก และตั้งสมมติฐานว่าอาจมีโปรตีนภายในเซลล์ที่สามารถรับรู้แสงและทำหน้าที่เป็นช่องไอออน จากนั้นนาเกลได้ทำการทดลองโดยฉีดสารพันธุกรรมที่เกี่ยวข้องกับ Chlamydomonas เข้าไปในไข่กบ และในที่สุดก็ค้นพบ "channelrhodopsin-2" ซึ่งเป็นโปรตีนที่เปิดช่องไอออนเมื่อสัมผัสกับแสง ทำให้กิจกรรมทางไฟฟ้าของเซลล์เปลี่ยนแปลงไป

ในปี 2003 เฮกมันน์และนาเกลได้ยืนยันเพิ่มเติมว่าโปรตีนนี้สามารถนำเข้าสู่เซลล์ของมนุษย์และหนูแฮมสเตอร์ได้ และสร้างกระแสไฟฟ้าเมื่อได้รับการกระตุ้นด้วยแสง ในปี 2005 ไดส์เซอรอธจากมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ดได้ประยุกต์ใช้เทคโนโลยีนี้กับเซลล์ประสาทของหนู โดยแสดงให้เห็นว่านักวิจัยสามารถควบคุมกิจกรรมของเซลล์ประสาทผ่านทางแสงได้ ในปีต่อมา วิธีนี้ได้รับการตั้งชื่ออย่างเป็นทางการว่า "ออปโตเจเนติกส์"

เมื่อเปรียบเทียบกับวิธีการศึกษาการทำงานของระบบประสาทแบบดั้งเดิม ความก้าวหน้าครั้งสำคัญที่สุดของออปโตเจเนติกส์อยู่ที่ความสามารถในการควบคุมเซลล์ประสาทเฉพาะเจาะจง นักวิทยาศาสตร์สามารถทำให้เซลล์ประสาทเป้าหมายตอบสนองต่อแสง จากนั้นใช้แหล่งกำเนิดแสงเพื่อควบคุมการกระตุ้นหรือการยับยั้งการทำงานของเซลล์เหล่านั้น ซึ่งจะช่วยให้สามารถศึกษาความสัมพันธ์ระหว่างวงจรประสาทต่างๆ กับพฤติกรรม ความรู้สึก และโรคต่างๆ ได้

เทคโนโลยีนี้กำลังค่อยๆ พัฒนาจากงานวิจัยพื้นฐานไปสู่การประยุกต์ใช้ทางคลินิก นักวิจัยกำลังทำการทดลองทางคลินิกที่เกี่ยวข้อง โดยหวังว่าจะช่วยให้ผู้ป่วยที่ตาบอดจากโรคจอประสาทตาเสื่อม (retinitis pigmentosa) สามารถมองเห็นได้บ้างโดยการฝังโปรตีนที่ไวต่อแสงเข้าไปในจอประสาทตา นอกจากนี้ นักวิทยาศาสตร์ยังคาดหวังว่าออปโตเจเนติกส์จะช่วยปรับปรุงประสาทหูเทียมในอนาคต โดยใช้วิธีการกระตุ้นประสาทที่แม่นยำยิ่งขึ้นเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการฟื้นฟูการได้ยิน

เพิร์ลแมนเปิดเผยว่าเขาได้พูดคุยกับผู้ได้รับรางวัลทั้งสามคนหลังจากประกาศรางวัล และทั้งสามคนต่างประหลาดใจและตื่นเต้นที่ได้รับรางวัลนี้ นักวิทยาศาสตร์ทั้งสามคนยังมีความสุขเป็นพิเศษที่ได้แบ่งปันรางวัลนี้ และเรียกกันและกันว่าเป็นเพื่อน โดยเชื่อว่าการได้รับเกียรติสูงสุดนี้ร่วมกับพันธมิตรด้านการวิจัยที่สำคัญเป็นการยืนยันที่ยิ่งใหญ่

ผู้ได้รับรางวัลทั้งสามคนจะแบ่งเงินรางวัล 12 ล้านโครนสวีเดน หรือประมาณ 1.2 ล้านดอลลาร์สหรัฐ รางวัลโนเบลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์เป็นรางวัลแรกในการประกาศรางวัลโนเบลประจำปีนี้ โดยจะมีการประกาศรางวัลสาขาฟิสิกส์ เคมี วรรณคดี สันติภาพ และเศรษฐศาสตร์ ต่อไป

รางวัลโนเบลเริ่มมอบมาตั้งแต่ปี 1901 รางวัลสาขาสรีรวิทยาหรือการแพทย์เคยให้แก่การค้นพบที่สำคัญซึ่งปฏิวัติวงการแพทย์สมัยใหม่ เช่น เพนิซิลลินและหมู่เลือดของมนุษย์ พิธีมอบรางวัลโนเบลจัดขึ้นทุกปีในวันที่ 10 ธันวาคม ซึ่งเป็นวันครบรอบการเสียชีวิตของโนเบล โดยผู้ได้รับรางวัลจะเข้ารับรางวัลต่อหน้าบุคคลสำคัญ รวมถึงสมาชิกของราชวงศ์สวีเดนและนอร์เวย์