เมื่อหลงแดดจัด ควรดื่มน้ำอย่างไรจึงไม่เสี่ยงฮีตสโตรก

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

กลางทะเลทรายที่แดดกระแทกผิวจนแสบ คนจำนวนมากจะคิดเหมือนกันทันทีว่า น้ำในกระติกมีจำกัด จึงควรจิบทีละนิดให้พออยู่ได้นานที่สุด แต่การปล่อยให้ตัวเองขาดน้ำเพราะตั้งใจ “เก็บน้ำไว้” อาจทำให้กำลังตก สมาธิแย่ เวียนหัว และตัดสินใจพลาดก่อนน้ำจะหมดจริงเสียอีก

คำกล่าวที่ว่า “ศพนักเดินป่าส่วนใหญ่ยังมีน้ำเต็มกระติก” ฟังสะเทือนใจมาก แต่ยังไม่พบสถิติจากหน่วยกู้ภัยหรือหน่วยงานสาธารณสุขที่ยืนยันตัวเลขนี้อย่างน่าเชื่อถือ จึงไม่ควรนำมาใช้เป็นข้อเท็จจริง อย่างไรก็ตาม หน่วยงานดูแลพื้นที่ทะเลทรายของสหรัฐฯ ให้คำแนะนำตรงกันว่า ไม่ควรรอจนกระหายน้ำจัด และไม่ควรตั้งใจปันน้ำจนร่างกายเริ่มขาดน้ำ

เหตุผลไม่ได้อยู่ที่น้ำในท้องจะลดอุณหภูมิเลือดได้ทันทีแบบปาฏิหาริย์ แต่เพราะร่างกายต้องใช้น้ำเพื่อสร้างเหงื่อและรักษาการไหลเวียนเลือด เมื่อขาดน้ำ อัตราการขับเหงื่อลดลง ร่างกายระบายความร้อนได้แย่ลง และความเครียดจากความร้อนก็สูงขึ้นตามไปด้วย แนวทางของ Wilderness Medical Society ระบุว่าภาวะขาดน้ำเพิ่มความเสี่ยงต่อการบาดเจ็บจากความร้อน และแนะนำให้ดื่มตามความกระหายเพื่อคงภาวะน้ำในร่างกายให้เหมาะสม

จุดสำคัญคืออย่าแปลคำว่า “ไม่ปันน้ำ” ว่าให้กรอกน้ำลงคอให้มากที่สุดในคราวเดียว การดื่มน้ำเกินความต้องการก็มีอันตรายได้เช่นกัน โดยเฉพาะระหว่างออกแรงนาน ๆ วิธีที่ปลอดภัยกว่าคือดื่มเป็นระยะตั้งแต่เริ่มอยู่ในอากาศร้อน ไม่รอให้ปากแห้ง หน้ามืด หรือกระหายน้ำจนทนไม่ไหว

พื้นที่อนุรักษ์ Red Rock Canyon ของสหรัฐฯ ระบุชัดว่าให้พกน้ำมากกว่าที่คิดว่าจะต้องใช้ อย่าปันน้ำ ดื่มเมื่อกระหาย และในวันที่ร้อนหรือทำกิจกรรมหนักควรมีน้ำอย่างน้อย 4 ลิตรต่อวัน ขณะที่อุทยาน Joshua Tree ย้ำอีกข้อที่สำคัญไม่แพ้กันว่า เมื่อใช้น้ำไปครึ่งหนึ่งแล้ว นั่นควรเป็นสัญญาณให้หันกลับ ไม่ใช่ฝืนเดินต่อเพราะคิดว่าเหลือน้ำอีกครึ่งหนึ่ง

คนที่เริ่มมีอาการอ่อนเพลียจากความร้อนอาจปวดหัว คลื่นไส้ เวียนศีรษะ อ่อนแรง ใจสั่น หรือกระหายน้ำมาก ให้หยุดกิจกรรมทันที เข้าไปอยู่ในร่มหรือจุดที่เย็น คลายเสื้อผ้าที่รัดแน่น ดื่มน้ำหรือเครื่องดื่มเย็นหากยังรู้สึกตัวดี และพยายามขอความช่วยเหลือ อย่าฝืนเดินกลางแดดเพื่อ “ไปให้ถึงก่อน”

หากมีอาการสับสน เป็นลม ชัก ตัวร้อนมากผิดปกติ หรือผิวร้อนแดงมาก ให้ถือว่าเสี่ยงภาวะฮีตสโตรก ซึ่งเป็นเหตุฉุกเฉิน ต้องโทรขอความช่วยเหลือและรีบทำให้ร่างกายเย็นลงในที่ร่ม อย่าฝืนให้ผู้ที่ซึม สับสน หรือกลืนลำบากดื่มน้ำ เพราะอาจสำลักได้

กฎที่ใช้ได้จริงจึงไม่ใช่ “ดื่มรวดเดียวให้หมด” และไม่ใช่ “จิบจนร่างกายแห้ง” แต่คือพกให้พอ ดื่มสม่ำเสมอก่อนกระหายหนัก ลดการเดินในช่วงร้อนจัด หาที่ร่มพัก และยอมเปลี่ยนแผนเมื่อปริมาณน้ำลดลง การกลับออกมาอย่างปลอดภัยสำคัญกว่าการพิชิตเส้นทางให้จบเสมอ