ทำไมคอมเครื่องเดิม พอลง Windows ใหม่กลับรู้สึกว่าเร็วขึ้น?

มีใครเคยเป็นบ้าง ใช้คอมไปนาน ๆ ช่วงแรกก็ยังลื่นดี แต่พอผ่านไปสักปีสองปี เปิดเครื่องทีเริ่มรอนาน โปรแกรมบางตัวกว่าจะขึ้นก็ต้องนั่งมองหน้าจอกันพักหนึ่ง

แล้วพอถึงจุดหนึ่ง หลายคนตัดสินใจลง Windows ใหม่

แปลกตรงที่...คอมเครื่องเดิม RAM ก็เท่าเดิม SSD ก็ลูกเดิม ซีพียูก็ไม่ได้แรงขึ้น แต่พอลงระบบใหม่เสร็จกลับรู้สึกว่าเครื่องเร็วขึ้นอย่างเห็นได้ชัด

มันไม่ได้แปลว่า Windows ใหม่ทำให้ CPU แรงขึ้นครับ

สิ่งที่เปลี่ยนจริง ๆ อยู่ที่ "ภาระ" ที่เครื่องต้องจัดการต่างหาก

โปรแกรมที่ติดเครื่องเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ก็มีส่วน

เวลาซื้อคอมมาใหม่ เรามักจะมีโปรแกรมอยู่ไม่กี่อย่าง เปิดเครื่องมาก็พร้อมใช้งาน

แต่พอใช้ไปเรื่อย ๆ โปรแกรมก็เพิ่มขึ้นทีละตัว

โปรแกรมประชุมออนไลน์
โปรแกรมแต่งรูป
โปรแกรมแชต
ตัวอัปเดตของโปรแกรมต่าง ๆ
โปรแกรมที่เราเคยลงไว้แล้วลืมไปแล้วด้วยซ้ำ

บางตัวไม่ได้เปิดหน้าต่างขึ้นมาให้เราเห็น แต่ยังมีบริการบางส่วนทำงานอยู่เบื้องหลัง

พอมีของพวกนี้สะสมมากขึ้น การเปิดเครื่องหรือการเรียกใช้โปรแกรมบางอย่างก็อาจใช้เวลามากกว่าเดิม

ตรงนี้แหละครับที่ทำให้คอมเก่ากับคอมที่เพิ่งลงระบบใหม่ให้ความรู้สึกต่างกัน ทั้งที่ฮาร์ดแวร์ยังเป็นตัวเดิม

อีกเรื่องที่หลายคนมองข้ามคือโปรแกรมที่เปิดพร้อม Windows

ลองกดเปิดเครื่องแล้วสังเกตดู

บางเครื่องพอเข้าหน้า Desktop แล้ว ไอคอนต่าง ๆ ยังโหลดกันไม่เสร็จ บางโปรแกรมเพิ่งเริ่มทำงาน บางตัวกำลังเช็กอัปเดต

ถ้ามีโปรแกรมเริ่มต้นพร้อมกันหลายตัว เครื่องก็ต้องแบ่งทรัพยากรให้กับงานเหล่านี้

โดยเฉพาะ RAM

ลองนึกภาพง่าย ๆ ว่าเรามีโต๊ะทำงานตัวหนึ่ง

ตอนซื้อเครื่องใหม่ โต๊ะอาจโล่ง มีแค่ของที่จำเป็นไม่กี่อย่าง

แต่ใช้ไปนาน ๆ กระดาษ เอกสาร แก้วน้ำ กล่องอุปกรณ์ และของจุกจิกเริ่มเต็มโต๊ะ

โต๊ะไม่ได้เล็กลงนะครับ แต่พื้นที่ที่เราจะใช้ทำงานจริงเหลือน้อยลง

คอมก็มีลักษณะคล้ายกัน เพียงแต่ในคอมมันไม่ได้มีแค่ RAM อย่างเดียว ยังเกี่ยวข้องกับ CPU, พื้นที่เก็บข้อมูล และกระบวนการต่าง ๆ ที่ทำงานอยู่เบื้องหลังด้วย

แล้วการลง Windows ใหม่ช่วยอะไร?

การติดตั้งระบบใหม่ทำให้สภาพแวดล้อมของซอฟต์แวร์กลับมาใกล้กับจุดเริ่มต้นอีกครั้ง

โปรแกรมที่เราเคยลงไว้จำนวนมากหายไป
รายการที่เคยตั้งให้เปิดพร้อมเครื่องลดลง
ไฟล์และการตั้งค่าบางส่วนที่สะสมมานานถูกล้างออกไป

พอเปิดเครื่องขึ้นมา จึงเหลืองานเบื้องหลังน้อยลงกว่าก่อนลงใหม่

ผลที่เราเห็นก็คือ

เปิดเครื่องเร็วขึ้น
โปรแกรมเปิดไวขึ้น
เครื่องตอบสนองดีขึ้น

จนรู้สึกเหมือนซื้อคอมใหม่

แต่จริง ๆ แล้วไม่ได้มีอะไรในตัวเครื่องแรงขึ้นเลย

เพราะฉะนั้น "ลง Windows ใหม่" ไม่ได้แก้ทุกกรณี

อันนี้สำคัญครับ

ถ้าคอมช้าเพราะฮาร์ดดิสก์หรือ SSD มีปัญหา RAM ไม่พอ เครื่องร้อนจนลดความเร็ว หรือฮาร์ดแวร์เริ่มเสื่อม การลง Windows ใหม่ก็ไม่ได้ทำให้ปัญหาเหล่านั้นหายไป

มันช่วยได้มากกว่าในกรณีที่ความช้าส่วนหนึ่งมาจากสภาพของระบบและซอฟต์แวร์ที่สะสมมานาน

เพราะฉะนั้นถ้าคอมเริ่มช้า อย่าเพิ่งคิดว่าต้องลง Windows ใหม่ทันที

บางครั้งแค่ดูว่าโปรแกรมอะไรเปิดพร้อมเครื่อง ลบโปรแกรมที่ไม่ได้ใช้ และจัดการพื้นที่เก็บข้อมูลให้เหมาะสม ก็อาจช่วยได้แล้ว

ส่วนเครื่องที่ใช้มานานมาก ๆ จนระบบเต็มไปด้วยโปรแกรมและการตั้งค่าต่าง ๆ การลงระบบใหม่ก็เป็นอีกทางหนึ่งที่ทำให้มันกลับมา "โล่ง" เหมือนตอนเริ่มใช้ได้จริง

สุดท้ายคอมเครื่องเดิมอาจไม่ได้เร็วขึ้นเลยครับ

แค่มีสิ่งที่ต้องทำให้น้อยลง ก็เลยตอบสนองเราได้เร็วขึ้น

ใครเคยลง Windows ใหม่แล้วรู้สึกว่าเหมือนได้คอมเครื่องใหม่บ้าง? ตอนนั้นเครื่องเร็วขึ้นชัดเจนแค่ไหน?