พาวเวอร์แบงก์ 10,000 mAh ทำไมชาร์จมือถือ 5,000 mAh ไม่เต็มสองรอบ?

เห็นพาวเวอร์แบงก์เขียนว่า 10,000 mAh ส่วนมือถือมีแบตเตอรี่ 5,000 mAh ฟังดูแล้วก็น่าจะชาร์จเต็มได้สองรอบพอดี แต่พอใช้งานจริง รอบที่สองอาจยังไม่เต็ม พาวเวอร์แบงก์ก็หมดเสียก่อน

เรื่องนี้ไม่จำเป็นต้องแปลว่าพาวเวอร์แบงก์ปลอมหรือความจุหายไปครึ่งหนึ่ง จุดที่ทำให้สับสนคือ ตัวเลข mAh สองก้อนไม่ได้ถูกวัดภายใต้แรงดันเดียวกันเสมอไป และระหว่างส่งพลังงานยังมีการสูญเสียเกิดขึ้นด้วย

10,000 mAh บนตัวเครื่องหมายถึงอะไร?

ตัวเลขบนพาวเวอร์แบงก์มักอ้างอิงความจุของเซลล์แบตเตอรี่ภายใน ซึ่งมีแรงดันเฉลี่ยประมาณ 3.7V หากเปลี่ยนให้เป็นหน่วยพลังงาน จะคำนวณได้ดังนี้

10,000 mAh ÷ 1,000 × 3.7V = 37 Wh

ดังนั้น สิ่งที่พาวเวอร์แบงก์เก็บไว้จริง ๆ คือพลังงานประมาณ 37 วัตต์-ชั่วโมง ส่วนพอร์ต USB ต้องส่งไฟออกที่ 5V หรือสูงกว่านั้นตามระบบชาร์จ วงจรภายในจึงต้องแปลงแรงดันก่อนส่งไปยังมือถือ

หลังแปลงเป็น 5V ทำไม mAh จึงลดลง?

หากนำพลังงาน 37 Wh มาแปลงเป็นความจุเทียบเท่าที่ 5V โดยสมมติว่ายังไม่มีการสูญเสีย จะได้ประมาณ

37 Wh ÷ 5V = 7.4 Ah หรือ 7,400 mAh

จากนั้นยังต้องหักการสูญเสียในวงจร สายชาร์จ และความร้อน ผู้ผลิตอุปกรณ์ชาร์จบางรายจึงอธิบายว่า พาวเวอร์แบงก์ 10,000 mAh อาจมีความจุเอาต์พุตใช้งานจริงที่ 5V อยู่ราว 6,000–7,000 mAh โดยตัวเลขจริงแตกต่างกันตามรุ่นและเงื่อนไขการใช้งาน

มือถือเองก็รับพลังงานไม่ครบทุกหน่วย

เมื่อไฟเดินทางถึงมือถือ ยังต้องผ่านวงจรจัดการพลังงานเพื่อชาร์จแบตเตอรี่ภายใน กระบวนการนี้มีการสูญเสียเป็นความร้อนอีกส่วนหนึ่ง ถ้าเปิดจอ ดูวิดีโอ เล่นเกม หรือใช้แผนที่ระหว่างชาร์จ พลังงานบางส่วนจะถูกนำไปเลี้ยงเครื่องทันที แทนที่จะเข้าไปสะสมในแบตเตอรี่ทั้งหมด

เพราะฉะนั้น การนำ 10,000 ÷ 5,000 = 2 รอบ จึงเป็นเพียงการหารตัวเลข mAh สองค่า โดยยังไม่คิดเรื่องแรงดันและประสิทธิภาพของระบบ ผลจริงจึงมักต่ำกว่าสองรอบ

ถ้าอยากประมาณจำนวนรอบ ควรดูอะไร?

• ดูค่า Wh ของพาวเวอร์แบงก์ เพราะรวมทั้งความจุและแรงดันไว้แล้ว
• มองหาคำว่า Rated Capacity ซึ่งบางรุ่นระบุความจุเอาต์พุตที่แรงดันใช้งานไว้บนฉลาก
• ตรวจขนาดแบตเตอรี่ของมือถือ และเผื่อการสูญเสียระหว่างชาร์จ
• อย่าใช้มือถือหนักระหว่างทดสอบ หากต้องการดูว่าพาวเวอร์แบงก์ชาร์จได้จริงกี่รอบ

ตัวอย่างจากผลิตภัณฑ์จริงช่วยให้เห็นภาพชัดขึ้น พาวเวอร์แบงก์ Xiaomi รุ่นหนึ่งระบุความจุเซลล์ 10,000 mAh แต่ระบุ Rated Capacity ที่เอาต์พุต 5V/3A ไว้ 5,500 mAh ตัวเลขนี้ไม่ได้แปลว่าความจุอีกส่วนถูกซ่อนไว้ แต่เป็นผลจากเงื่อนไขการวัดคนละแรงดันและการสูญเสียในระบบ

จำง่าย ๆ ว่า mAh เท่ากันแต่แรงดันต่างกัน ไม่ควรนำมาเปรียบเทียบตรง ๆ ถ้าต้องการดูว่าพลังงานมีอยู่เท่าไร ให้ดู Wh และค่า Rated Capacity ประกอบกัน

พาวเวอร์แบงก์ของคุณระบุ Rated Capacity ไว้กี่ mAh ลองพลิกดูตัวหนังสือเล็ก ๆ ด้านหลังเครื่อง อาจพบตัวเลขที่อธิบายประสบการณ์ใช้งานได้ตรงกว่าคำว่า 10,000 mAh บนหน้ากล่อง