Trick or Treat ในวันฮาโลวีนมีที่มาอย่างไร

* รูปภาพใช้เพื่อประกอบเนื้อหาเท่านั้น อาจไม่ใช่ภาพเหตุการณ์จริงหรือภาพจริงจากเรื่องในบทความ ขอบคุณภาพประกอบจาก https://graphic.in.th

คืนวันที่ 31 ตุลาคม เด็ก ๆ แต่งตัวเป็นผี แม่มด หรือซูเปอร์ฮีโร่ ถือถังฟักทองเดินไปเคาะประตูบ้าน เมื่อเจ้าของบ้านเปิดออกมาก็พร้อมใจกันพูดว่า “Trick or Treat!”

ประโยคสั้น ๆ นี้ได้ยินบ่อยในหนังและการ์ตูนเกี่ยวกับฮาโลวีน แต่ถ้าแปลตรงตัวแล้ว คำว่า trick หมายถึงการแกล้ง ส่วน treat หมายถึงของขวัญหรือของกิน แล้วเด็ก ๆ กำลังขู่เจ้าของบ้านกันจริง ๆ หรือ?

Trick or Treat มีความหมายประมาณว่า “ให้ขนมหรือจะให้แกล้ง” ปัจจุบันเป็นคำพูดสนุก ๆ ที่เด็กใช้ขอขนมในคืนฮาโลวีน เจ้าของบ้านที่ร่วมกิจกรรมมักเตรียมลูกอมหรือขนมไว้แจก ส่วนเด็ก ๆ ก็กล่าวขอบคุณแล้วเดินต่อไปบ้านถัดไป

คำว่า trick ฟังดูเหมือนมีบทลงโทษรออยู่ถ้าไม่ได้ขนม แต่ในการเล่นทั่วไปทุกวันนี้ เด็กไม่ได้จำเป็นต้องแกล้งเจ้าของบ้านจริง ๆ บ้านไหนไม่สะดวกร่วมกิจกรรมก็เดินผ่านไปได้ ความสนุกอยู่ที่การแต่งตัว พบเพื่อนบ้าน และกลับมาดูว่าในถังมีขนมอะไรบ้าง

แล้วธรรมเนียมเดินขอขนมเริ่มมาจากไหน?

คำตอบไม่ได้มีจุดเริ่มต้นเพียงแห่งเดียวที่พิสูจน์ได้แน่ชัด มีธรรมเนียมเก่าแก่หลายแบบที่คล้ายกัน และอาจมีส่วนต่อรูปแบบที่เรารู้จักในปัจจุบัน

นิตยสาร Smithsonian อธิบายว่าเทศกาลฮาโลวีนมีความเกี่ยวข้องกับซาวิน หรือ Samhain เทศกาลของชาวเคลต์ซึ่งอยู่ในช่วงเปลี่ยนฤดูและมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับโลกของวิญญาณ ต่อมาในสกอตแลนด์และไอร์แลนด์มีธรรมเนียมแต่งกายปลอมตัวเดินไปตามบ้านเพื่อรับของกิน ส่วนในอังกฤษมีธรรมเนียมที่คนไปขอขนมชิ้นเล็ก ๆ และสวดภาวนาให้ผู้ล่วงลับของผู้ให้

ธรรมเนียมขอขนมเพื่อแลกกับการสวดภาวนานี้เรียกว่า souling และขนมมักเรียกว่า soul cake แม้จะมีส่วนคล้าย Trick or Treat แต่ความคล้ายกันเพียงอย่างเดียวยังไม่พอจะยืนยันว่าเป็นต้นกำเนิดโดยตรง

บทความของศูนย์คติชนวิทยาแห่งหอสมุดรัฐสภาสหรัฐฯ ชี้ว่า ในอเมริกาเคยมีธรรมเนียมสวมหน้ากากเดินขอของตามบ้านในวันขอบคุณพระเจ้ามาก่อน นักคติชนวิทยาบางคนจึงเสนอว่าธรรมเนียมนี้อาจเป็นตัวเชื่อมสำคัญ ขณะที่ประเพณีจากยุโรปหลายแบบก็อาจมีส่วนร่วมอยู่ด้วย

กล่าวง่าย ๆ คือ เรื่องเล่าของขนมฮาโลวีนมีทั้งการแต่งตัว การขออาหาร และการหยอกล้อจากหลายยุคหลายพื้นที่ ไม่ใช่เรื่องที่ชี้ได้ว่ามีคนกลุ่มเดียวคิดขึ้นมาในวันหนึ่งแล้วใช้เหมือนเดิมจนถึงปัจจุบัน

จากการหยอกล้อสู่กิจกรรมของครอบครัว

ในสหรัฐฯ การเล่น Trick or Treat เริ่มปรากฏในช่วงทศวรรษ 1930 และแพร่หลายมากขึ้นในเวลาต่อมา Smithsonian ระบุว่ากิจกรรมได้รับความนิยมมากหลังสงครามโลกครั้งที่สอง เมื่อการปันส่วนน้ำตาลสิ้นสุดลง ย่านที่อยู่อาศัยขยายตัว และขนมแบบห่อแยกชิ้นหาซื้อเพื่อแจกได้สะดวกขึ้น

ทุกวันนี้หลายครอบครัวพาเด็กเดินเป็นกลุ่ม เลือกบ้านที่ร่วมกิจกรรม และให้ผู้ใหญ่ช่วยดูแลระหว่างข้ามถนน เมื่อกลับถึงบ้านก็ควรตรวจขนมก่อนรับประทาน รวมถึงดูส่วนผสมหากเด็กมีอาการแพ้อาหาร

จากประโยคที่ฟังเหมือนคำขู่เล่น ๆ “Trick or Treat” จึงกลายเป็นช่วงเวลาที่เด็ก ๆ ได้แต่งตัวออกเดินเล่น ส่วนเพื่อนบ้านก็ได้เตรียมขนมมาต้อนรับกันในคืนฮาโลวีน