กินนมแล้วท้องเสีย ไม่ได้แปลว่าแพ้นม!

กินนมแล้วท้องเสีย ไม่ได้แปลว่าแพ้นม! ร่างกายอาจย่อย “แลคโตส” ไม่ไหว

เคยไหม? ดื่มนมไปไม่ทันไร ท้องเริ่มร้อง ปวดบิด ท้องอืด แล้วสุดท้ายต้องรีบหาห้องน้ำ หลายคนเจอแบบนี้แล้วสรุปทันทีว่า “สงสัยเราแพ้นม”แต่จริง ๆ แล้วอาจไม่ใช่เลยครับ

สิ่งที่เกิดขึ้นอาจเป็น ภาวะไม่ทนต่อแลคโตส (Lactose intolerance) ซึ่งเป็นคนละเรื่องกับ “แพ้นม” และเกี่ยวข้องกับการย่อยน้ำตาลชนิดหนึ่งที่อยู่ในนมโดยตรง

แล้ว “แลคโตส” คืออะไร

แลคโตสคือน้ำตาลธรรมชาติที่พบในนมและผลิตภัณฑ์จากนม ร่างกายต้องใช้เอนไซม์ที่ชื่อว่า แลคเตส (Lactase) ในลำไส้เล็กเพื่อย่อยแลคโตส

ถ้าร่างกายสร้างแลคเตสไม่เพียงพอ แลคโตสที่ย่อยไม่หมดจะเดินทางต่อไปยังลำไส้ใหญ่ และถูกแบคทีเรียในลำไส้หมักจนเกิดก๊าซและดึงน้ำเข้าสู่ลำไส้ จึงอาจตามมาด้วย ท้องอืด ผายลม ปวดท้อง ท้องร้อง หรือถ่ายเหลว

ที่น่าสนใจคือ แต่ละคนรับแลคโตสได้ไม่เท่ากัน บางคนดื่มนมปริมาณเล็กน้อยยังสบาย แต่ถ้าดื่มเยอะก็เริ่มมีอาการ เพราะภาวะนี้ไม่ได้หมายความว่าจะต้องกินนมไม่ได้เลยทุกกรณี

คนไทยก็พบเรื่องนี้ไม่น้อย

งานวิจัยในผู้ใหญ่ไทย 45 คนที่ตรวจด้วยการทดสอบลมหายใจ พบว่า 47% ถูกจัดว่าไม่ทนต่อแลคโตส ขณะที่อีกส่วนหนึ่งย่อยแลคโตสได้ไม่เต็มที่แต่กลับไม่มีอาการ นี่จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนว่า “ย่อยแลคโตสได้น้อย” กับ “มีอาการ” ไม่ได้เป็นเรื่องเดียวกันเสมอไป

แล้วแพ้นมจริง ๆ ต่างกันอย่างไร

        จุดที่หลายคนมักสับสน แพ้แลคโตส เป็นปัญหาเรื่องการย่อยน้ำตาลในนม ส่วน แพ้นมวัว เป็นปฏิกิริยาของระบบภูมิคุ้มกันต่อโปรตีนในนม ซึ่งอาจมีอาการอย่างลมพิษ คัน บวม หายใจมีเสียงหวีด อาเจียน หรือในกรณีรุนแรงอาจเกิดภาวะแพ้รุนแรงได้

ดังนั้น ถ้าดื่มนมแล้วแค่ ท้องอืด ปวดท้อง หรือถ่ายเหลว ก็ยังไม่ควรรีบสรุปว่าตัวเอง “แพ้นม”

จำง่าย ๆ

ถ้าเป็นเพียงภาวะไม่ทนต่อแลคโตส หลายคนสามารถจัดการได้ด้วยการ ลดปริมาณนม เลือกผลิตภัณฑ์ lactose-free หรือปรับชนิดของผลิตภัณฑ์นม โดยไม่จำเป็นต้องตัดผลิตภัณฑ์นมทั้งหมดทันที

แต่ถ้าอาการเกิดซ้ำบ่อย รุนแรง หรือมีอาการที่ไม่เหมือนแค่ปัญหาระบบย่อยอาหาร การพบแพทย์เพื่อตรวจหาสาเหตุย่อมปลอดภัยกว่า เพราะอาการท้องเสียไม่ได้เกิดจากแลคโตสเพียงอย่างเดียว

คราวหน้าถ้าดื่มนมแล้วต้องวิ่งเข้าห้องน้ำ อย่าเพิ่งบอกตัวเองว่า “แพ้นม” บางทีร่างกายอาจกำลังบอกง่าย ๆ ว่า…มันย่อยน้ำตาลในนมได้ไม่ดีเท่านั้นเอง