ทำไมคนไทยไม่นิยมเอาคำบางคำมาตั้งชื่อลูก? เบื้องหลังชื่อที่ “ฟังแล้วไม่อยากใช้”

เวลามีลูก สิ่งหนึ่งที่พ่อแม่ใช้เวลาคิดกันนานมากก็คือ “ชื่อ” เพราะชื่อไม่ใช่แค่คำที่เอาไว้เรียก แต่เป็นสิ่งที่เด็กจะพกติดตัวไปโรงเรียน ไปทำงาน และแนะนำตัวกับคนอื่นแทบทุกวัน

ลองนึกภาพว่ามีคนเสนอชื่อ “ซวย” “ตาย” หรือ “แพ้” ให้ลูกดูสิครับ ต่อให้คำเหล่านี้มีอยู่ในภาษาไทยจริง แต่คนส่วนใหญ่คงรู้สึกทันทีว่า “เอ๊ะ...เหมาะจะเป็นชื่อคนหรือเปล่า?”

จริง ๆ แล้วนี่ไม่ได้แปลว่าคำเหล่านี้เป็น คำต้องห้ามสำหรับการตั้งชื่อ ทุกคำ แต่สะท้อนเรื่องหนึ่งที่น่าสนใจมาก นั่นคือ คนไทยให้ความสำคัญกับความหมายและความรู้สึกที่ชื่อสื่อออกมา

เพราะชื่อไม่ได้มีแค่เสียง แต่มี “ความหมาย” ติดมาด้วย

ภาษาไทยมีคำจำนวนมากที่เมื่อได้ยินแล้ว เราจะนึกถึงสิ่งใดสิ่งหนึ่งทันที เช่น ตาย เชื่อมโยงกับความสูญเสีย, แพ้ เชื่อมโยงกับความพ่ายแพ้ หรือ ซวย เชื่อมโยงกับโชคร้าย

ในทางภาษา คำเหล่านี้ไม่ได้ผิดอะไร แต่เมื่อนำมาใช้เป็นชื่อคน ความหมายเดิมอาจทำให้เกิดความรู้สึกขัดกับสิ่งที่พ่อแม่อยากมอบให้ลูก นั่นคือคำอวยพร ความเป็นสิริมงคล และความหวังสำหรับอนาคต

นี่จึงเป็นเหตุผลว่าทำไมชื่อไทยจำนวนมากจึงนิยมใช้คำที่สื่อถึง ความเจริญ ความสุข ความดี ความงาม ความมั่นคง หรือความสำเร็จ

อีกเรื่องที่คนมักมองข้าม คือ “ชีวิตหลังตั้งชื่อ”

ชื่อที่ดูแปลกตอนเด็ก อาจไม่ได้จบแค่เสียงหัวเราะในห้องเรียน แต่เจ้าของชื่อต้องใช้ชื่อนั้นไปอีกหลายสิบปี

บางชื่ออาจทำให้ต้องตอบคำถามซ้ำ ๆ ต้องสะกดชื่อให้คนอื่นฟัง หรือถูกนำไปเล่นคำจนเจ้าตัวรู้สึกไม่สบายใจ พ่อแม่จำนวนไม่น้อยจึงไม่ได้ถามแค่ว่า “ชื่อเพราะไหม?” แต่คิดต่อว่า “ถ้าลูกโตขึ้น เขาจะรู้สึกอย่างไรกับชื่อนี้?”

แล้วทำไมบางคำที่เมื่อก่อนฟังแปลก วันนี้กลับกลายเป็นชื่อได้?

เพราะภาษาเปลี่ยนตามสังคมครับ คำที่คนรุ่นหนึ่งรู้สึกประหลาด อาจกลายเป็นชื่อที่ฟังดูทันสมัยในอีกรุ่นหนึ่ง ขณะเดียวกันชื่อที่เคยนิยมมากก็อาจค่อย ๆ หายไป

เอาเข้าจริง ไม่มีบัญชีคำว่า “คำไหนคนไทยห้ามเอามาตั้งชื่อลูก” แบบใช้ได้กับทุกครอบครัว สิ่งที่มีอิทธิพลกว่าคือความหมาย ภาพจำ การออกเสียง และความรู้สึกของคนในสังคม

ดังนั้นเวลาพ่อแม่เลือกชื่อให้ลูก สิ่งที่พวกเขากำลังเลือกจึงไม่ใช่แค่คำหนึ่งคำ แต่กำลังเลือก ความหมายที่อยากให้ชื่อนั้นติดตัวลูกไปตลอดชีวิต

และบางครั้ง เหตุผลที่เราไม่เลือกชื่อบางชื่อ ก็ไม่ได้ซับซ้อนเลย...

เพราะแค่ได้ยิน ก็รู้สึกแล้วว่า “คำนี้ไม่อยากให้เป็นชื่อของลูกเรา”